Τι είναι η χρόνια νεφρική νόσος και πού οφείλεται;
Η χρόνια νεφρική νόσος χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργία των νεφρών διάρκειας μεγαλύτερης των τριών μηνών, η οποία μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια και να εξελίσσεται σε διάφορα στάδια από το πρώιμο μέχρι το πιο προχωρημένο. Η συχνότητα εμφάνισής της στον γενικό πληθυσμό ξεπερνά το 10% γεγονός που υποδηλώνει ότι πρόκειται για μια αρκετά συχνή κατάσταση. Τα περισσότερα από τα άτομα αυτά δεν γνωρίζουν ότι έχουν χρόνια νεφρική νόσο διότι δεν εμφανίζουν συμπτώματα (σιωπηλή νόσος).
Ποιες είναι οι αιτίες εμφάνισης;
Το συχνότερο αίτιο της χρόνιας νεφρικής νόσου είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, ιδιαίτερα ο μη ινσουλινοεξαρτώμενος, γνωστός και ως διαβήτης τύπου 2 και η αρτηριακή υπέρταση. Οι πρωτοπαθείς σπειραματονεφρίτιδες (IgA νεφροπάθεια, μεμβρανώδης σπειραματονεφρίτιδα, εστιακή τμηματική σπειραματοσκλήρυνση), ανοσολογικά νοσήματα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ή αγγείτιδες, αιματολογικά νοσήματα όπως το πολλαπλό μυέλωμα, κληρονομικά νοσήματα όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών και η μακροχρόνια χρήση νεφροτοξικών φαρμάκων όπως τα αναλγητικά αποτελούν άλλα αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου.
Η αύξηση επίσης του προσδόκιμου ζωής, δηλαδή το γεγονός ότι ζούμε περισσότερα χρόνια, σχετίζεται με την εμφάνιση χρόνιας νεφρικής νόσου η οποία παρατηρείται συχνότερα σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα. Σημαντικός είναι και ο ρόλος της μη υγιεινής διατροφής, της παχυσαρκίας, της έλλειψης σωματικής άσκησης και άλλων επιβαρυντικών παραγόντων.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Η χρόνια νεφρική νόσος συνήθως στα πρώιμα στάδια δεν εμφανίζει συμπτώματα και η διάγνωση γίνεται με τις εξετάσεις αίματος και ούρων. Συνήθως, στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου μπορεί να διαπιστωθεί αυξημένη τιμή κρεατινίνης στο αίμα ή παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων (αιματουρίας μικροσκοπικής ή μακροσκοπικής) ή λευκώματος στα ούρα. Συχνά συνυπάρχει αρτηριακή υπέρταση. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να γίνεται συστηματικά προληπτικός έλεγχος διότι όσο πιο πρώιμα γίνει η διάγνωση τόσο πιο αποτελεσματική μπορεί να είναι η θεραπευτική παρέμβαση.
Ο προληπτικός έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει αιματολογικό έλεγχο με προσδιορισμό της ουρίας και της κρεατινίνης, εκτίμηση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης, γενική εξέταση ούρων, μέτρηση του λευκώματος στα ούρα και υπερηχογράφημα νεφρών.
Ποια είναι η πρόγνωση και η αντιμετώπιση των ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο;
Η χρόνια νεφρική νόσος κατηγοριοποιείται σε 5 στάδια από το στάδιο Ι όπου η νεφρική λειτουργία είναι φυσιολογική αλλά μπορεί να υπάρχει μικρή αύξηση της ποσότητας του λευκώματος στα ούρα μέχρι το στάδιο V που είναι το τελικό στάδιο, όταν πλέον ο ασθενής χρειάζεται αιμοκάθαρση.
Η χρόνια νεφρική νόσος εξελίσσεται από τα πρώιμα στα πιο προχωρημένα στάδια συνήθως με αργό ρυθμό. Η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών δεν φτάνει στο τελικό στάδιο και είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη παραπομπή στον νεφρολόγο για να καθυστερήσει η εξέλιξη της νόσου.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της πρώιμης αντιμετώπισης της νεφρικής νόσου με τη χρήση νεότερων φαρμάκων. Έτσι, ακόμα και ασθενείς με προχωρημένη χρόνια νεφρική νόσο μπορούν να ωφεληθούν από τις νέες αυτές θεραπείες.
Νεότερα φάρμακα με ειδική δράση όπως τα μονοκλωνικά αντισώματα χρησιμοποιούνται πλέον με καλά αποτελέσματα σε αρκετούς ασθενείς με σπειραματονεφρίτιδες. Φάρμακα τελευταίας γενεάς όπως η σπαρσεντάνη (ανταγωνιστής των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης και της ενδοθηλίνης) έχουν χρησιμοποιηθεί με πολύ καλά αποτελέσματα σε σπειραματοπάθειες. Οι αναστολείς του συμμεταφορέα νατρίου – γλυκόζης [Sodium Glucose Transporter (SGLT2)] όπως η δαπαγλιφλοζίνη και η εμπαγλοφλοζίνη που αρχικά είχαν χρησιμοποιηθεί στη αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη, έχουν σημαντική νεφροπροστατευτική δράση και σε μη διαβητικούς ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο. Αντίστοιχα καλά αποτελέσματα έχει δείξει πρόσφατα και η φινερενόνη φάρμακο της λεγόμενης κατηγορίας των μη στεροειδών ανταγωνιστών των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών.
Όλες αυτές οι νέες φαρμακευτικές θεραπείες που ενδεχομένως μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό, μπορούν να καθυστερήσουν σε αρκετές περιπτώσεις σημαντικά την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου, μειώνοντας την ανάγκη ένταξης των ασθενών σε αιμοκάθαρση.
Γράφει ο Δρ. Δημήτρης Γούμενος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας – Νεφρολογίας, Διευθυντής Νεφρολογικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
Διαβάστε περισσότερα άρθρα για θέματα που αφορούν την υγεία σας, εδώ
