Δεκατρία χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, το Κερατσίνι εξακολουθεί να δείχνει τον δρόμο. Έναν δρόμο μνήμης, αντίστασης και δημοκρατικής ευθύνης. Εκεί όπου έπεσε ο Παύλος, η κοινωνία έμαθε με τον πιο σκληρό τρόπο πως ο φασισμός αποκτά δύναμη όταν βρίσκει χώρο, ανοχή και πολιτική κάλυψη.
Η παρουσία μας σήμερα στο Κερατσίνι αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ακροδεξιά σηκώνει ξανά κεφάλι σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η κατάθεση λίγων λουλουδιών αποτελεί μια συμβολική πράξη. Το ουσιαστικό περιεχόμενο, όμως, βρίσκεται στην καθημερινή μάχη: στις γειτονιές, στους χώρους εργασίας, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στους δρόμους.
Ο φασισμός τρέφεται από τον φόβο, την ανασφάλεια και την κοινωνική εγκατάλειψη. Πατά πάνω στη φτώχεια, αξιοποιεί την οργή και αναζητά ως στόχους τους πιο αδύναμους. Μετατρέπει τον γείτονα σε εχθρό και παρουσιάζει το μίσος ως απάντηση στα αδιέξοδα που γεννούν η ανισότητα και η αδικία.
Γι’ αυτό η αντιφασιστική στάση χρειάζεται πολιτικό περιεχόμενο. Χρειάζεται δημόσια παιδεία, ισχυρό κοινωνικό κράτος, αξιοπρεπείς μισθούς και προστασία της εργασίας. Χρειάζεται μια κοινωνία που προσφέρει ασφάλεια, δικαιώματα και προοπτική σε όλους. Εκεί βρίσκεται η πραγματική απάντηση στις δυνάμεις του αυταρχισμού.
Η συγκυρία της φετινής επετείου προκαλεί ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό. Η αποφυλάκιση καταδικασμένου ηγετικού στελέχους της Χρυσής Αυγής στέλνει ένα βαρύ μήνυμα στην κοινωνία και στις οικογένειες των θυμάτων. Η δικαστική κρίση διαθέτει τους δικούς της κανόνες. Η δημοκρατική κρίση, όμως, παραμένει υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
Η ιστορική μνήμη αποτελεί ενεργό πολιτική πράξη. Κρατά ζωντανά τα γεγονότα, φωτίζει τις ευθύνες και λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην επανάληψή τους. Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα υπήρξε το αποτέλεσμα οργανωμένης εγκληματικής δράσης, ιδεολογικού μίσους και πολύχρονης ανοχής. Η καταδίκη της Χρυσής Αυγής ήρθε έπειτα από αγώνες, μαρτυρίες, έρευνα και επίμονη κοινωνική κινητοποίηση.
Ο Παύλος στάθηκε απέναντι στους δολοφόνους του. Η στάση του έγινε σύμβολο αξιοπρέπειας και θάρρους. Σήμερα, το όνομά του ανήκει στις συλλογικές μνήμες αυτού του τόπου, δίπλα στα ονόματα όλων των ανθρώπων που πλήρωσαν με τη ζωή τους τη φασιστική βία.
Η καλύτερη τιμή στη μνήμη του βρίσκεται στη διαρκή υπεράσπιση της δημοκρατίας. Στη συμμετοχή, στην αλληλεγγύη και στην παρουσία δίπλα σε κάθε άνθρωπο που γίνεται στόχος λόγω καταγωγής, χρώματος, θρησκείας, ταυτότητας ή πολιτικής πεποίθησης.
Ο Παύλος ζει στους δρόμους που γεμίζουν κόσμο, στα τραγούδια που σπάνε τον φόβο και σε κάθε φωνή που υψώνεται απέναντι στο μίσος. Ζει στη συλλογική απόφαση μιας κοινωνίας να κρατήσει τη δημοκρατία όρθια.
