Με αφορμή την σχεδόν βέβαιη αύξηση των επιτοκίων σήμερα από την ΕΚΤ κατά 0,25% (που σημαίνει ακόμα μεγαλύτερο κόστος για την εξυπηρέτηση των δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο, όπως είχαμε επισημάνει στο χθεσινό σημείωμα) ίσως πρέπει να ρίξουμε και πάλι περισσότερο «φως», όχι μόνο σ’ αυτό που συμβαίνει, αλλά και στο γιατί αυτό συμβαίνει…
Σήμερα λοιπόν η ΕΚΤ μπροστά στην πιεστική άνοδο των στοιχείων του πληθωρισμού και προκειμένου να εμφανισθεί νομισματικά «αξιόπιστη» στον ρόλο της, αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια κατά ένα επιπλέον 0,25%.
Όπως έχουμε επισημάνει, από τις γραμμές αυτές, η αύξηση αυτή στην ουσία δεν «χτυπάει» την καρδιά του προβλήματος, καθώς η αιτία του πληθωρισμού βρίσκεται στην πλευρά της «προσφοράς» και όχι της ζήτησης.
Με απλά λόγια οι τιμές δεν ανεβαίνουν γιατί… ξεχειλίζουν οι τσέπες των μισθωτών και των συνταξιούχων (λόγω αυξήσεων στους μισθούς και στις συντάξεις) από χρήμα με αποτέλεσμα η αγοραστική και καταναλωτική μανίας να αυξάνει την ζήτηση, αλλά γιατί βασικά προϊόντα όπως τα ενεργειακά, τα λιπάσματα (δηλαδή ο βασικός παράγοντας παραγωγικότητα στα τρόφιμα) κ.λ.π. και όλα τα βασικά που εξαρτώνται από αυτά γίνονται ολοένα και πιο δύσκολα στην εξασφάλισή τους από τις τροφοδοτικές αλυσίδες. Δηλαδή από την πλευρά της προσφοράς.
Κάπου ενδιάμεσα βέβαια «προστίθεται» και ο παράγοντας κερδοσκοπίας από όσους έχουν την «τύχη» να διαχειρίζονται τις τροφοδοτικές αλυσίδες σε όλα τους τα επίπεδα με τα βασικά προϊόντα και την τροφοδοσία της αγοράς με αυτά.
Σ’ αυτό το πληθωριστικό περιβάλλον έρχονται οι έμμεσοι φόροι δηλαδή ΦΠΑ και ΕΦΚ οι οποίοι αυξάνονται ραγδαία μαζί με τις τιμές καθώς αποτελούν άμεση ποσοστιαία συνάρτησή τους.
Αν μάλιστα το φορολογικό καθεστώς έχει φροντίσει να έχει υψηλούς συντελεστές έμμεσων φόρων, όπως για παράδειγμα η Ελλάδα με τα τρία μνημόνια που έχουν προηγηθεί, τότε ακόμα καλύτερα για το δημόσιο, που εισπράττει αυτούς τους αυξημένους φόρους.
Τόσο χειρότερα όμως για τους καταναλωτές των οποίων οι αμοιβές εργασίας δεν συμβαδίζουν βέβαια με την αύξηση του πληθωρισμού, αφού αυτοί πληρώνουν οριζόντια, δηλαδή φορολογούνται οριζόντια με τους έμμεσους φόρους και όχι αναλογικά με το εισόδημά τους…
Η αύξηση του κόστους του χρήματος, δηλαδή των επιτοκίων καθιστά αυτή την πίεση ακόμα μεγαλύτερη, όχι μόνο πάνω στην καθημερινή καταναλωτική δαπάνη επιβίωσης, αλλά και στις δανειακές υποχρεώσεις του καταναλωτή που είχε στο παρελθόν την ελπίδα ότι μπορεί να αποκτήσει σπίτι με δάνειο.
Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για το χρέος (τα δάνεια) του δημοσίου, αφού το βασικό κομμάτι του δημόσιου χρέους παραμένει ρυθμισμένο (τελευταία ρύθμιση Ιούνιος 2018 τελευταία πράξη του τρίτου μνημονίου) με σχεδόν σταθερά επιτόκια που αν αποπληθωριστούν σήμερα αγγίζουν το 0% ή και χαμηλότερα. Και αυτό συμβαίνει σε συνθήκες που όχι μόνο αυξάνονται λόγω πληθωρισμού τα έσοδά του από τον πληθωρισμό των τιμών μέσω των έμμεσων φόρων, αλλά ταυτόχρονα διογκώνεται λόγω του πληθωρισμού και η ονομαστική αξία του ΑΕΠ.
Με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο παρονομαστής του κλάσματος μέσω του οποίου προσδιορίζεται το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Και έτσι «μειώνεται» το χρέος της χώρας σε σύγκριση με τις άλλες υπερχρεωμένες χώρες όπως η Ιταλία, Βέλγιο, κ.λ.π.
Συνοπτικά λοιπόν, η ΕΚΤ αυξάνει τα επιτόκια χωρίς αυτό να μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα στον πληθωρισμό (για τους λόγους που εξηγήσαμε), αλλά αυξάνει έτσι άμεσα το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων για επιχειρήσεις και ιδιώτες, όπως και την αναχρηματοδότησή τους.
Ταυτόχρονα ο μη θιγόμενος από την παρέμβαση της ΕΚΤ πληθωρισμός συνεχίζει να αυξάνεται, μειώνοντας μέσω έμμεσων φόρων, πληθωρισμού τιμών και αύξησης του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους (δανείων στεγαστικών, καταναλωτικών, επιχειρηματικών, κ.λ.π.), το διαθέσιμο εισόδημα από εργασία.
Αυτή την «αλήθεια» καλό είναι να την έχουμε ξεκάθαρη στο μυαλό μας από δω και πέρα, καθώς αυτό το πληθωριστικό περιβάλλον και τα «μέτρα» που θα λαμβάνονται από την ΕΚΤ θα συνεχίζουν να είναι πράγματα που συμβαίνουν για αόριστο ακόμα χρονικό διάστημα.
Το τι σημαίνει αυτό για νοικοκυριά και επιχειρήσεις προσπαθήσαμε να το σκιαγραφήσουμε λίγο πιο πριν.
