Καθώς βαδίζουμε προς το τέλος του 2026, μία χρονιά που έχει σφραγιστεί με ισχυρές γεωπολιτικές συγκρούσεις, μεγάλες πολιτικές ανατροπές και κοινωνικές αναταραχές που ξεδιπλώνονται πλέον στους δρόμους της Ευρώπης, το ερώτημα «τι έρχεται με το 2027» αρχίζει δικαιολογημένα να συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερη προσοχή.
Οι «δύο» πόλεμοι στην Ουκρανία και την Μέση Ανατολή (ή Δυτική Ασία, όπως λέγεται από τους «ντόπιους»), που στην πραγματικότητα είναι ένας, παραμένουν σε εξέλιξη, με πολλά μπρος πίσω και ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα επιδείνωσης ή και μερικής προσωρινής εκτόνωσης.
Τα εκλογικά αποτελέσματα στο Ισραήλ, την Βραζιλία και πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ που οδήγησαν σε συντριπτική ήττα του Τραμπ (φανταστείτε να ήταν προεδρικές εκλογές στην συγκεκριμένη συγκυρία), υπενθυμίζουν ότι τα επιμέρους εκλογικά αποτελέσματα που προηγήθηκαν στην Ευρώπη μπορεί να προδιαγράφουν εξελίξεις που διαφέρουν από εκείνες που είχαν φανεί με το Afd στην Γερμανία ή στην Γαλλία. Ιδιαίτερα μετά από όσα στο μεταξύ έχουν μεσολαβήσει στους δρόμους των γαλλικών ή και των άλλων ευρωπαϊκών πόλεων…
Μέσα όμως σ’ αυτή την εικόνα η «οικονομία» με τους δικούς της πρωταγωνιστές έρχεται να παίξει τον δικό της ρόλο, με όσα προδικάζει για το άμεσο μέλλον και όχι μόνο με τις συνέπειες από το παρελθόν (πρόσφατο και μη) που μας έχει φέρει στο σήμερα.
Για να το πούμε με διαφορετικά λόγια, η οικονομία με τις επίσημες θεσμικές εκτιμήσεις των οργανισμών που είναι επιφορτισμένοι με αυτό «βλέπουν»:
- Οι πληθωριστικές πιέσεις να αυξάνονται καθώς η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές αναταράξεις διοχετεύουν ένα δεύτερο κύμα ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες που επηρεάζει άμεσα τις συνθήκες της κοινωνικής ζωής «καταστρέφοντας» την αγοραστική δύναμη των διαθέσιμων εισοδημάτων.
- Οι κεντρικές τράπεζες που απέφυγαν να αυξήσουν άμεσα τα επιτόκια καθώς μπαίνει το χειμώνας, ετοιμάζονται για αυξήσεις στο κόστος του χρήματος, είτε πριν κλείσει το 2026, είτε με την εκκίνηση του 2027.
- Οι επιπτώσεις της υπερχρέωσης (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) έχουν ακουμπήσει πλέον άμεσα τις τιμές των ομολόγων προκαλώντας ήδη μία αύξηση στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους η οποία μπορεί να επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο με τις νέες αυξήσεις των επιτοκίων και η οποία καταλήγει στην επιβάρυνση της δυναμικής της ζήτησης και της καταναλωτικής δαπάνης.
- Η επιδείνωση της εμπιστοσύνης στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές έχει ήδη οδηγήσει την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων ξανά στα πρώτα στάδια εμφάνισης του φαινομένου κατακερματισμού της αγοράς, που απείλησε να διαλύσει το ευρώ στην κρίση χρέους μετά το 2008. Με την διαφορά ότι τώρα στο στόχαστρο σύμφωνα με τους FT είναι η Γαλλία και το Βέλγιο και όχι οι «νάνοι» των πάλαι ποτέ PIIGS.
- Ο μεγάλες κεντρικές τράπεζες όπως η Fed και η ΕΚΤ που βρίσκονται στην καρδιά αυτής της κρίσης δείχνουν ήδη σημάδια αμηχανίας συμπεριφοράς μπροστά στην νέα πραγματικότητα. Ιδιαίτερα η ΕΚΤ, που έχει και το μεγάλο πρόβλημα του κατακερματισμού της εμπιστοσύνης των αγορών, φτάνει στο σημείο που ο ένας εκ των δύο υποψηφίων για την προεδρία της, ο Κλάας Κνοτ να δηλώνει (από τώρα!) ότι η ΕΚΤ ίσως χρειαστεί να ξαναφτιάξει ad hoc εργαλεία παρέμβασης (δηλαδή αντισυμβατικά και εξωκαταστατικά) για να αντιμετωπίσει την κρίση, όπως το 2008-2010…
- Και ενώ αυτή είναι η εικόνα του «τώρα», έρχεται να σκάσει και το περιβόητο σκάνδαλο της Nvidia που απειλεί να πυροδοτήσει την χρηματιστηριακή κατάρρευση στην καρδιά του κλάδου που αποτελεί, αφενός τον βασικό άξονα κερδοφορίας της Wall Street και αφετέρου την κινητήρια δύναμη του ρυθμού ανάπτυξης του ΑΕΠ στις ΗΠΑ…
Αυτές είναι οι «γενικές συνθήκες» υπό τις οποίες λειτουργεί η πολιτική και η οικονομία σήμερα. Διεθνώς, αλλά να μην ξεχνιόμαστε και στην Ελλάδα.
Και με αυτές τις συνθήκες… πορευόμαστε σε εκλογές που κατά γενική ομολογία έχουν όλες τις «προϋποθέσεις» να δώσουν αποτελέσματα που δεν μπορούν να λύσουν κανένα από τα προβλήματα της κοινωνίας και της οικονομίας…
Μια στιγμή. Θα ήταν παράλειψη να μη επισημάνουμε εδώ ότι στην ελληνική πραγματικότητα υπάρχει και ένα σημαντικό «ψήγμα» διαφορετικότητας σ’ αυτή την γενική εικόνα.
Στα τέλη του χρόνου στο επίπεδο της οικονομίας πρόκειται να «στάξει» η τελευταία σταγόνα «μέλι» από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Πρόκειται για περίπου 5 δισ. ευρώ σε δωρεάν επιχορήγηση (κάτι περισσότερο από 2% του ΑΕΠ) και άλλα περίπου 6 δισ. ευρώ σε (χαμηλότοκα) δάνεια που είναι κάτι λιγότερο από 3% του ΑΕΠ.
Είναι τα τελευταία «δώρα» του Ταμείου Ανάκαμψης. Δεν τα λες και λίγα όμως αν σκεφτεί κανείς ότι «πέφτουν» στο κλείσιμο του Προϋπολογισμού του 2026. Και η «διαχείρισή» τους θα είναι στην διάθεση της κυβέρνησης με την οποία πάμε σ’ αυτές τις εκλογές…
