Η πτώση της 5ης Νοεμβρίου στη Wall Street, με τον Nasdaq στο -6% και τον VIX να εκτινάσσεται στο 70%, παρουσιάστηκε ως αντίδραση των αγορών στη νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές. Η αλήθεια είναι αυτή, αλλά πίσω από αυτή υπάρχει μία πολύ περισσότερο σύνθετη πραγματικότητα. Και στην «λογική» αυτής της πραγματικότητας κυριαρχεί το γεγονός ότι «η πορεία των αγορών» εξαρτάται πλέον από την πολιτική, περισσότερο από την (αμφισβητούμενη) δυναμική των κερδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Και ίσως κριθεί από αυτή.
Για να ήμαστε ακριβείς οσο αφορά το τι συνέβη την περασμένη «μαύρη Πέμπτη» που εξαφάνισε πάνω από 3 τρις. δολάρια στο χρηματιστήριο, πρέπει να προσέξουμε αυτό που επισημάνθηκε από ορισμένους αναλυτές. Ότι δηλαδή η μεγάλη «ζημιά» έγινε την Πέμπτη, αλλά είχε ήδη αρχίσει από τον Οκτώβριο!. Η «αγορά» τον Οκτώβριο μήνα «γνώρισε τη χειρότερη κατάρρευση του momentum των τελευταίων σαράντα ετών» καθώς «οι στρατηγικές long/short με βάση το momentum έχασαν 16% μέσα στον μήνα και 30% μαζί με τον Ιούλιο.
Αυτό είναι το χειρότερο «αποτέλεσμα» από την εμφάνιση του ChatGPT…
Τα fund που δουλεύουν με ποσοστώσεις στην κλαδική αγορά, «με εστίαση στην Ασία, έχασαν 7-8%. Οι στρατηγικές πολλαπλών κατηγοριών (multi-asset) είχαν απώλειες συγκρίσιμες με το 2000, τη Lehman και τον Covid…». Ο S&P 500 έμεινε σχεδόν αμετάβλητος για τρεις μήνες, αλλά πίσω από αυτή την ισορροπία κρυβόταν μία βίαιη ανακατανομή σε επιμέρους assets.
Αυτή την «πραγματικότητα» την… συλλέξαμε από τα διεθνή οικονομικά ΜΜΕ (με την βοήθεια εργαλείων ΑΙ) μετά την επισήμανση αναλυτών ότι το «κακό είχε αρχίσει να προειδοποιεί από τον Οκτώβριο», ένα τουλάχιστον μήνα πριν από τις εκλογές.
Μέσα σ’ αυτή την διαδικασία, η Ευρώπη φάνηκε αρχικά να επηρεάζεται λιγότερο, προφανώς επειδή οι μετοχές AI έχουν πολύ μικρότερο βάρος στα χρηματιστήριά της. Η Ασία αντίθετα χτυπήθηκε περισσότερο από τη Wall Street. Ιδιαίτερα ο κορεατικός Kospi (όπως επισημαίνουν αναλύσεις του Bloomberg), που εξαρτάται ουσιαστικά από δύο μετοχές chip, είδε την απόδοσή του από την αρχή του έτους να πέφτει από το +116% τον Ιούνιο, σε +16% !
Το «καλάθι» ιαπωνικών ημιαγωγών της Goldman Sachs έχασε επίσης 22% σε πέντε ημέρες.
Όλα αυτά είναι διαπιστώσεις που δείχνουν ότι δεν μιλάμε για μία φούσκα με εθνικά χρώματα αλλά για μία παγκόσμια αλυσίδα αμφισβητούμενης αξίας…
Όπως έχουμε επισημαίνει αρκετές φορές από τις γραμμές αυτές η AI είναι ο βασικός κινητήρας της αμερικανικής πραγματικής οικονομίας και ο βασικός συντελεστής του ρυθμού ανάπυτξής της. Μαζί της όμως «σπρώχνεται» η ανάπτυξη στις κατασκευές (Data Centers), στην ενέργεια που τροφοδοτεί τα DC και στις πρώτες ύλες που χρειάζονται τα DC… Και αυτή η επενδυτική «έκρηξη» χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο με δάνεια, σύνθετα χρηματοδοτικά εργαλεία και αυξήσεις κεφαλαίου. Σε επίπεδο εθνικής οικονομίας αυτή η εκρηκτική επέκταση της ΑΙ, στηρίζεται επίσης σε δημόσια ελλείμματα που μένουν σχεδόν σταθερά στο 6% του ΑΕΠ και μάλιστα με υψηλό ρυθμό ανάπτυξης (3,5% – 4% του ΑΕΠ), σε συνθήκες συνεχούς αύξησης του αμερικανικού χρέους και με πληθωρισμό που επιβαρύνει άνισα τα διαφορετικής κλίμακας εισοδήματα.
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον είχαμε την «σιωπηρή» συσσώρευση ζημιών τον Οκτώβρη, για να έρθει στην συνέχεια η εκρηκτική πτώση την Πέμπτη (5/11) με αφορμή/πυροκροτητή τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών με την ήττα Τράμπ.
Με απλά λόγια, ο Οκτώβρης και μαύρη Πέμπτη «φωνάζουν» πως όταν μια τέτοια «συσσώρευση» σε ένα τομέα, βασίζεται αποκλειστικά σε προσδοκίες και πίστωση, και δοθεί η αφορμή (πολιτική ή οικονομική) για ένα κλονισμό, το ερώτημα παύει να είναι το «πόσο αξίζει» και γίνεται το… «ποιος θα πληρώσει».
Και εδώ ερχόμαστε στο πλέον «πολιτικό» – ιδιαίτερα για τις ΗΠΑ – στοιχείο της αυτής της «πραγματικότητας».
Στις ΗΠΑ οι «μικροεπενδυτές» συνθέτουν ένα πολύ σημαντικό συλλογικό μεγάλο επενδυτή. Και ο πραγματικός κίνδυνος εμφανίζεται όταν οι μικροεπενδυτές «κάμπτονται» συλλογικά και υποχωρούν, κάτι που έχουμε δεί την τελευταία δεκαετία να συμβαίνει τουλάχιστον 2 – 3 φορές.
Τι λένε τα στοιχεία αυτής της «συνιστώσας» της αγοράς; Λένε ότι οι εβδομαδιαίες εισροές τους έπεσαν στα 2,5 δισ. δολάρια, από μέσο όρο 6,5 δις ! Οι θεσμικοί επενδυτές στο μεταξύ έχουν ήδη μειώσει δραστικά τις θέσεις τους, οπότε η επόμενη διορθωτική άνοδος «εξαρτάται» από το αν οι μικροεπενδυτές θα… αντέξουν, μέχρι να επιστρέψουν στο πεδίο τα hedge funds.
Αλλά το πρόβλημα δεν σταματάει εκεί όπως επισημαίνεται από τις τρέχουσες αναλύσεις των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών.
Η κλαδική εναλλαγή όμως στην μετατόπιση των κεφαλαίων, δεν έχει πού να πάει. Σύμφωνα με τις αναλύσεις αυτές «το ETF Υγείας XLV βρίσκεται 19% πάνω από τον μέσο όρο 200 ημερών, ενώ τα CTA, δηλαδή τα fund που ακολουθούν αλγοριθμικά την τάση, μπορεί να χρειαστεί να πουλήσουν έως 164 δισ. δολάρια στο S&P αν η πτώση συνεχιστεί…» (Goldman Sachs).
Τι μας λέει αυτό; Μας λέει ότι η «έξοδος» από τα χαρτιά της πτώσης δεν έχει ευκολο ναι βρεί προορισμό γιατί αυτός είναι ήδη «υπεραγορασμένος», δηλαδή «ακριβός».
Σ΄ αυτή την παγίδα είναι πιασμένος ο μικροεπενδυτής, ο οποίος όμως τυχαίνει να είναι και ψηφοφόρος (σε μεγάλο βαθμό του Τραμπ μέχρι πρόσφατα…).
Για τον λόγο αυτό ο Trump έσπευσε να δηλώσει ότι «οι αποταμιεύσεις και οι συντάξεις των Αμερικανών έχασαν αξία εξαιτίας των Δημοκρατικών». Σε μια χώρα όπου εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από το χρηματιστήριο για τη σύνταξή τους, ο μικροεπενδυτής είναι ταυτόχρονα ο τελευταίος αγοραστής της φούσκας, αλλά και ο κριτής της ευθύνης αυτής της «καταστροφής», που υφίσταται από την «εξαέρωση» των πάνω από 3 τρις. δολάρια αξιών στο χρηματιστήριο.
Το πρόβλημα με άλλα λόγια έχει γίνει ακραία «πολιτικό» !
Τόσο που να μπορεί να καθορίσει τις προεδρικές εκλογές του 2028, όχι βέβαια ανεξάρτητα από το τι θα γίνει άμεσα με τον πόλεμο στην Ουκρανία και το Ιράν και τις συνέπειες τους.
Αν η κρίση ξεσπάσει τώρα δηλαδή το 2027, που οι Δημοκρατικοί ελέγχουν το Κογκρέσο και την Βουλή, ο Τράμπ έχει ήδη προσπαθήσει να δείξει τον «φταίχτη» για να ρίξει την ευθύνη πάνω τους.
Και ο χρόνος μέχρι το 2028 είναι αρκετός για να παιχτεί το παιχνίδι αυτό.
Με τον Λευκό Οίκο και το Υπουργείο Οικονομικών στη μία πλευρά και το Κογκρέσο και την Βουλή στην άλλη, το θέμα της «πολιτικής παρέμβασης» γίνεται κρίσιμο χαρτί.
Βέβαια υπάρχει και η Fed που μέχρι στιγμής κάθεται προσεκτικά στην άκρη. Ο ρόλος της επίσης μπορεί να γίνει καθοριστικός σ’ αυτή την αναμέτρηση.
Για να το πούμε με διαφορετικά λόγια η «μαύρη Πέμπτη» δεν ήταν η έκρηξη της φούσκας. Ήταν η στιγμή που αυτή η «φούσκα» έγινε μείζον πολιτικό ζήτημα…
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι αποτιμήσεις της AI είναι βιώσιμες ή όχι. Είναι το ποιος θα αποφασίσει πότε θα πάψουν να είναι, και ποιος θα πληρώσει το κόστος.
