Το σχέδιο Προϋπολογισμού του 2027, που «πήγε» αυτές τις μέρες στη Βουλή στην οριστική του μορφή, στηρίζει την αισιοδοξία του σε ένα «νούμερο». Προβλέπει αύξηση των επενδύσεων κατά 7,9% και άνοδο του ποσοστού επενδύσεων ως προς το ΑΕΠ στο 18,6%, από 17,8% φέτος. Πάνω σε αυτή τη βάση «χτίζει» την πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,3% του ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσια από το περίπου 1,2% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.
Στο σημείωμα αυτό αφήνουμε στην άκρη το γεγονός ότι οι αντίστοιχες προβλέψεις της Κομισιόν για την Ελλάδα για 2026/27 αμφισβητούν ευθέως τις εκτιμήσεις του ΥΠΟΙΚ, καθώς είναι κατά πολύ μικρότερες. Και «πάμε» να δούμε ένα άλλο «στοιχείο», το οποίο όμως, συνήθως, μπαίνει στην άκρη όταν «διαβάζουμε» τον Προϋπολογισμό. Αναφερόμαστε στην πρόσφατη Ετήσια Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025 η οποία αμφισβητεί ευθέως το βασικό στοιχείο του νέου Προϋπολογισμού δηλαδή αυτό των επενδύσεων. Η Εκθεση αυτή έδειξε πώς ακριβώς «ξοδεύει» το κράτος τα «λεφτά» που μαζεύει από εμάς (φορολογικά) και από τους κοινοτικούς πόρους (επιδοτήσεις και δάνεια) για να έχει τα αποτελέσματα σε ΑΕΠ και παραγωγικότητα που προβλέπει.
Και η εικόνα που προκύπτει εδώ δεν ταιριάζει καθόλου με τις προβλέψεις του ΥΠΟΙΚ…
Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα της Έκθεσης αυτής – για πολλοστή φορά – δεν αφορά τόσο στην «παρανομία», όσο στην απουσία αυτού που υποτίθεται ότι είναι το Α και το Ω της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, ήτοι του «ανταγωνισμού».
Όπως έγινε γνωστό από την Έκθεση (υπήρξαν αρκετά σχετικά δημοσιεύματα) στις 14.630 Συμβάσεις των Υπουργείων που εξετάστηκαν για το 2024, αξίας περίπου 4,1 δισ. ευρώ, το 43% όσων προέκυψαν από κανονικό διαγωνισμό είχε μία μόνο προσφορά (!). Όσο σε για τις απευθείας αναθέσεις και τις περιπτώσεις που η ανάθεση έγινε χωρίς καν προκήρυξη διαγωνισμού, το ποσοστό φτάνει το 61% (!) Συνολικά δηλαδή, Συμβάσεις 1,24 δισ. ευρώ ανατέθηκαν χωρίς άλλο… ενδιαφερόμενο.
Η διαδικασία τυπικά ήταν «νόμιμη», αλλά η περιβόητη αγορά, αυτή δηλαδή που θα εξασφάλιζε στο δημόσιο το καλύτερο και φθηνότερο αποτέλεσμα, απλώς… απουσίαζε.
Θα πεί κανείς ότι η μία και μοναδική προσφορά δεν αποδεικνύει «ντέ και καλά» από μόνη της ότι έγιναν «πράγματα» πίσω από την πόρτα, ή ότι υπήρξε «υπερτιμολόγηση». Αφαιρεί όμως από το Δημόσιο το μόνο εργαλείο που υποτίθεται ότι διαθέτει για να πετύχει καλύτερη τιμή και καλύτερο έργο. Όταν τέσσερις στους δέκα διαγωνισμούς δεν προσελκύουν ούτε δύο επιχειρήσεις, το πρόβλημα… φωνάζει ότι κάτι τρέχει.
Η εικόνα δείχνει ξεκάθαρα μια κατά βάση «κλειστή αγορά» δημοσίων έργων και προμηθειών, για λίγους «παίκτες», που μοιράζονται σταθερά τον αποκαλούμενο… λουφέ .
Ο προ-συμβατικός έλεγχος δείχνει σύμφωνα πάντα με την Έκθεση, το ίδιο από άλλη «πλευρά». Από σχέδια Συμβάσεων 18 δισ. ευρώ, το Δικαστήριο έκρινε αμετάκλητα μη νόμιμα 873,91 εκατ., δηλαδή το 4,9% της αξίας. Στο Ταμείο Ανάκαμψης, τον βασικό κινητήρα της επενδυτικής χρηματοδότησης τα τελευταία πέντε χρόνια, κρίθηκαν μη νόμιμες συμβάσεις 188,84 εκατ. ευρώ, το 4,7% των περίπου 4 δισ. που ελέγχθηκαν. Και μιλάμε πάντα για το συγκεκριμένο περιορισμένο χρονικό διάστημα του ελεγχόμενου έτους, όχι για ολόκληρη της περίοδο…
Για άλλη μία φορά θα υπενθυμίσουμε επίσης εδώ την τεράστια «απόσταση» ανάμεσα στην απορρόφηση των πόρων και την τελική εκταμίευση και υλοποίηση του έργου.
Για παράδειγμα οι πληρωμές του Ταμείου κάλυψαν το 2024 περίπου το 94% των ετήσιων πιστώσεων. Στα 792 ενταγμένα έργα όμως, με συνολικό προϋπολογισμό 25,28 δισ. ευρώ, η σωρευτική «εκτέλεση» έφτανε μόλις το 34,17%…. Με απλά λόγια το κράτος εκταμιεύει γρήγορα και… χτίζει αργά. Όμως ο Προϋπολογισμός καταγράφει την επένδυση όταν «φεύγουν» τα χρήματα, όχι όταν λειτουργεί το έργο για την οικονομία. Και εδώ η διαφορά οσο αφορά την πρόβλεψη και το αποτέλεσμα είναι επίσης τεράστια.
Εδώ όμως βρίσκεται η ουσία του προβλήματος για τον προϋπολογισμό. Όχι μόνο τον φετινό… Οι επενδύσεις «μετράνε» για την οικονομία μόνο στον βαθμό που αυξάνουν την «παραγωγικότητα» της οικονομίας.
Και σε αυτό το πεδίο η ελληνική οικονομία μένει ουσιαστικά στάσιμη εδώ και δύο δεκαετίες – στην τελευταία θέση της λίστας της Ε.Ε. – καθώς τόσο ο τρόπος που γίνονται οι επενδύσεις όσο και η διαχείρισή τους, όχι μόνο δεν εξασφαλίζει, αλλά και καταστρέφει πολλές φορές, την βασική τους χρησιμότητα, ήτοι την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας.
Δηλαδή τον βασικό και κεντρικό παράγοντα στήριξης της ισχύος της οικονομίας.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ για τον ΣΕΒ, η παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο το 2025 ήταν περίπου 3% χαμηλότερη από το 2000 !!! Ανά ώρα εργασίας φτάνει μόλις το 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το καθαρό κεφάλαιο ανά εργαζόμενο μειώθηκε κατά 29%.
Και το κερασάκι στην τούρτα είναι το συμπέρασμα ότι την περίοδο 2017-2024, η κεφαλαιακή επέκταση στην οικονομία συνέβαλε αρνητικά (!) στην παραγωγικότητα.
Η ανάπτυξη των τελευταίων ετών στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση της απασχόλησης. Αλλά και αυτή η «πηγή», κατά τον ΙΟΒΕ, πλησιάζει στην εξάντλησή της λόγω του δημογραφικού προβλήματος.
Η «επόμενη» μονάδα ΑΕΠ πρέπει να προέλθει πλέον από «κάθε» εργαζόμενο, όχι από «περισσότερους» εργαζόμενους.
Αυτό προϋποθέτει επενδύσεις που ανανεώνουν την τεχνολογία και την συνολική οργάνωση της παραγωγής με τρόπο που να αυξάνει την παραγωγικότητα. Και αυτό δεν το εξασφαλίζουν οι «ροές κεφαλαίων» που καταλήγουν σε ένα κλειστό κύκλο αναδόχων χωρίς πραγματικό ανταγωνισμό που να έχει αντανάκλαση στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Με απλά λόγια, ο Προϋπολογισμός του 2027 υποθέτει ότι περισσότερο χρήμα θα φέρει περισσότερη ανάπτυξη. Πέραν του ότι όπως έχουμε επισημάνει σε προηγούμενο σημείωμα το 2027 θα έχει λιγότερο διαθέσιμο χρήμα και όχι περισσότερο, η Εκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η ποσότητα, αλλά η διαχείριση και παραγωγική διοχέτευση των επενδυτικών κεφαλαίων, που… λείπει.
Ένα «κράτος» που δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει δεύτερη «προσφορά» σε σχεδόν τους μισούς διαγωνισμούς των κρατικών συμβάσεων (αλλά διαθέτει στελέχη που εξασφαλίζουν αναθέσεις σε… συγγενικά τους πρόσωπα), ένα κράτος που πληρώνει «ταχύτερα» απ’ όσο «κατασκευάζει», είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να μετατρέψει το 7,9% της αύξησης (αν επιτευχθεί) των επενδύσεων σε «άλμα παραγωγικότητας» το 2027. Και να εξασφαλίσει έτσι ρυθμό ανάπτυξης 2,3% του ΑΕΠ.
Χωρίς αυτό, το 2,3% αύξησης του ΑΕΠ, μοιάζει περισσότερο με «ευχές» για το μέλλον, παρά με ρεαλιστικό σχέδιο Προϋπολογισμού.
