Όλοι γνωρίζουν ότι η ΕΚΤ ετοιμάζεται να συζητήσει μια νέα αύξηση επιτοκίων πιθανότατα κατά 0,25%. Αυτό εφ’ όσον επιβεβαιωθεί θα συμβεί σε ένα διεθνές οικονομικό περιβάλλον στο οποίο οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων – διεθνώς – βρίσκονται ήδη στα υψηλότερα επίπεδα από την κρίση του 2008-9 (!).
Σύμπτωση; Όχι βέβαια, καθώς από το τέλος του Covid με πολλά σκαμπανευάσματα ο πληθωρισμός έχει… εγκατασταθεί στις οικονομίες. Το κρίσιμο όμως εδώ για να εκτιμήσει κανείς το βάθος και την έκταση του «προβλήματος» για την ΕΚΤ, αλλά και των άλλων κεντρικών τραπεζών, έχει να κάνει με το «είδος» του πληθωρισμού.
Όπως έχουμε επισημάνει και σε προηγούμενα σημειώματα, στα Οικονοκλαστικά, ο πληθωρισμός που βλέπουμε από το τέλος της πανδημίας, δεν είναι πληθωρισμός που έχει προκύψει από την υπερβολική «ζήτηση». Ούτε από τις μεγάλες κρατικές δαπάνες, ή πολύ περισσότερο από τους υψηλούς μισθούς και τις συντάξεις που έχουν προκαλέσει μεγάλη ζήτηση.
Είναι σαφέστατα και αποδεδειγμένα πληθωρισμός από την πλευρά της «προσφοράς».
Από την πανδημία στην κρίση της Μέσης Ανατολής, τον πόλεμο στην Ουκρανία, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και πολλά άλλα μαζί με τους δασμούς του Τράμπ, διαμορφώθηκε ένα περιβάλλον εμπλοκής στην ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων, αλλά και κεφαλαίων, με βασικό άξονα τις εφοδιαστικές ενεργειακές αλυσίδες.
Διαταραγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες, σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, εκτόξευση στις τιμές πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Σε συνδυασμό με την επιβράδυνση στην ανάπτυξη της παραγωγικότητας, το κόστος ανά μονάδα προϊόντος πιέζεται ασφυκτικά ανοδικά.
Όλα αυτά δεν μπορούν να διορθωθούν με την νομισματική πολιτική καθώς από τα «τυπογραφία» των Κεντρικών Τραπεζών δεν παράγεται… πετρέλαιο ή λιπάσματα.
Κι όμως, η ΕΚΤ μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες ετοιμάζεται – όλοι προβλέπουν ότι θα υπάρξει αύξηση επιτοκίων – να «χτυπήσει» με το μόνο εργαλείο που διαθέτει, τα επιτόκια. Αλλά αυτό το «εργαλείο» δεν είναι φτιαγμένο για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό από την πλευρά της προσφοράς αλλά της ζήτησης.
Που πάει να πεί ότι αν το χρησιμοποιήσει δεν «χτυπάει» την πραγματική αιτία.
Θα ακριβύνει όμως το χρήμα, δηλαδή τον… δανεισμό. Αυτό σημαίνει ότι θα επιβαρύνει το ήδη διογκωμένο κρατικό χρέος, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης και αναχρηματοδότησης του χρέους, δημόσιου και ιδιωτικού.
Στις ΗΠΑ, αν η Fed όπως ακούγεται από παντού, προχωρήσει επίσης σε αυξηση επιτοκίων, θα αθξήσει ακόμα περισσότερο το ετήσιο κόστος τόκων του ομοσπονδιακού χρέους που έχει ήδη φτάσει το 4,2% του ΑΕΠ — το υψηλότερο από το 1997 (!). Θα ακριβύνουν τα στεγαστικά, τα καταναλωτικά δάνεια και ο δανεισμός επιχειρήσεων.
Είναι εναλλακτική λύση το να μη αυξήσουν τα επιτόκια; Τότε αναδύεται ο σαφής κίνδυνος να χάσουν οι Κεντρικοί Τραπεζίτες την αξιοπιστία τους απέναντι στις αγορές ομολόγων και την κύρια δέσμευσή τους να σταματήσουν τον πληθωρισμό.
Οι αγορές ήδη ζητούν υψηλότερο «ασφάλιστρο κινδύνου», καπέλο αποζημίωσης δηλαδή για την αβεβαιότητα του ορατού μέλλοντος. Και αυτό το δίλημμα δεν έχει «καλή» απάντηση…
Όσο δε για το χρέος κανείς δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι είναι προϊόν σπάταλης κοινωνικής πολιτικής. Το αντίθετο μάλιστα.
Είναι καθαρά αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων διασώσεων του ιδιωτικού τομέα και του χρηματοπιστωτικού συστήματος…Του τραπεζικού συστήματος το 2008-9 και της οικονομίας στην πανδημία το 2020. Ασφαλώς η ΕΚΤ δεν δημιούργησε αυτή την κρίση και τα αποτελέσματά της, αλλά καλείται σήμερα να την διαχειριστεί με… λάθος εργαλεία.
Να προχωρήσει στην αποκαλούμενη «χρηματοπιστωτική καταστολή»; Να αρχίσει να αγοράζει χρέος όπως το έκανε το 2012 ο Ντράγκι με το “whatever it takes”, τίποτα από αυτά δεν λύνει πρόβλημα.
Ισως να το μετατοπίσει για λίγο, αλλά θα το κάνει μεγαλύτερο…
Η ΕΚΤ δεν έχει απάντηση. Ούτε εύκολη, ούτε δύσκολη.
Έχει «επιλογές» που όμως όλες κοστίζουν τόσο που οι κυβερνήσεις δύσκολα θα μπορούν να τις διαχειριστούν.
Για όσους δεν το βλέπουν αυτό ας κοιτάξουν στην Σαξονία…
