Η αφορμή για το σημείωμα αυτό δεν είναι ασφαλώς η «γνώση» μας για τις επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη ή στις επενδυτικές ικανότητες των μεγάλων εγχώριων εταιρειών στον χώρο αυτό. Αφορμή είναι τα ολοένα και περισσότερο ανησυχητικά «νέα» από τις εξελίξεις σ’ αυτό τον επιχειρηματικό χώρο έτσι όπως καταγράφονται μέσα από τα διεθνή οικονομικά κυρίως ΜΜΕ.
Ο συσχετισμός με την Ελλάδα έρχεται μέσα από τις αλλεπάλληλες γνωστές δηλώσεις επιτελικών στελεχών του μεγαλύτερου παρόχου ενέργειας στην Ελλάδα, όσο αφορά την επικείμενη είσοδο της εταιρείας στην αγορά των data centers.
Μία «είσοδο» που συνδέεται με μεγάλα επενδυτικά σχέδια και συνεργασίες, αλλά που ίσως πρέπει να ξανα-διαβαστεί προσεκτικά υπό το φως των εξελίξεων στον χώρο του AI και των data centers.
Το έχει αλλάξει; H παγκόσμια έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει δημιουργήσει μια γιγαντιαία φούσκα χρέους, η οποία στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην αδιάκοπη επέκταση των data centers.
Αυτή η επέκταση, όμως, αρχίζει να συναντά οικονομικά, ενεργειακά και «κοινωνικά» όρια.
Η επενδυτική στροφή στον χώρο αυτό, όπως έχουμε επισημάνει και σε παλαιότερο σχετικό σημείωμα προϋποθέτει: φθηνή και άφθονη ενέργεια, απεριόριστη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και σταθερή ζήτηση για υπολογιστική ισχύ.
Και οι τρεις αυτές παραδοχές σήμερα φαίνεται να… κλονίζονται.
Η ενεργειακή κατανάλωση των data centers αυξάνεται εκθετικά. Αν δούμε το παράδειγμα των ΗΠΑ όπου εντοπίζεται – πέρα από την διαφορετική Κίνα – η μεγαλύτερη συσσώρευση επενδύσεων για κατασκευή data centers, οι πολίτες ήδη αντιδρούν λόγω αύξησης λογαριασμών, ενώ ορισμένες πολιτείες και περιοχές (π.χ. το Main και άλλες) επιβάλλουν ακόμη και «πάγωμα» στην κατασκευή νέων εγκαταστάσεων. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με περιορισμένα περιθώρια παραγωγής και υψηλό κόστος ενέργειας, η εγκατάσταση data centers μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις στο δίκτυο αλλά κυρίως στο ήδη προβληματικό κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού, ειδικά αν δεν υπάρξει σαφής στρατηγική επέκτασης για νέες μονάδες και ΑΠΕ.
Δεύτερον, το χρέος που χρηματοδοτεί τα data centers διεθνώς έχει φτάσει σε επίπεδα επικίνδυνης μόχλευσης και «κορεσμού». Οι τράπεζες γίνονται πλέον επιφυλακτικές, τα private credit funds «παγώνουν» εξαγορές και η αγορά ομολόγων «στενάζει» από τις τεράστιες εκδόσεις των τεχνολογικών εταιρειών. Από όλα τα σημεία του χρηματοδοτικού ορίζοντα έρχεται το «μήνυμα» ότι η χρηματοδότηση τέτοιων έργων πλέον γίνεται όχι μόνο ακριβότερη αλλά και περισσότερο ασταθής. Για εγχώριες εταιρείες, στην Ελλάδα, που ήδη έχουμε υψηλές επενδυτικές ανάγκες (δίκτυα, ΑΠΕ, απολιγνιτοποίηση), η επέκταση σε έναν κλάδο με αυξανόμενο χρηματοοικονομικό ρίσκο προφανώς «απαιτεί προσεκτική στάθμιση…».
Τρίτον, η τεχνολογική αβεβαιότητα — όπως αυτή που επισημάναμε στο χθεσινό σημείωμα – με την ανακοίνωση της Google που μειώνει δραματικά τις ανάγκες μνήμης, μπορεί να καταστήσει μέρος των «σημερινών» επενδύσεων τεχνολογικά και χρηματοδοτικά μη βιώσιμο πολύ σύντομα «αύριο»…
Για να το πούμε με απλά λόγια, η επέκταση επενδύσεων στον χώρο αυτό δεν μπορεί να γίνει με τα «δεδομένα» του 2025. Αυτό είναι ήδη παρελθόν και ήδη το 2026 φαίνεται να… ξεπερνιέται πριν καν φτάσει στα μισά του. Όχι μόνο τεχνολογικά – όπως φαίνεται από την ανακοίνωση της Google αλλά και των Κινέζων – αλλά και χρηματοδοτικά, αφού η παγκόσμια έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει δημιουργήσει μια «φούσκα» χρέους κυρίως γύρω από τα data centers, η οποία ήδη πιέζει ασφυκτικά τις τράπεζες και τα private credit funds. Και τον Nasdaq όπως έδειξαν τα τελευταία 24ωρα από την περασμένη Παρασκευή.
Το πρόβλημα πλέον δεν είναι η τεχνολογία καθαυτή, η ανάπτυξη της οποία συνεχίζει ακάθεκτη, αλλά το πως θα χρηματοδοτηθεί στην συνέχεια, όταν ήδη βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον τεράστιου capex, μηδενικού ή σχεδόν μηδενικού free cash flow και μιας συνεχούς ανάγκης για νέα δάνεια και ομόλογα, που ο όγκος τους μετριέται πλέον όχι σε εκατοντάδες δις δολ. αλλά σε τρις. δολάρια…
Σε αυτό το περιβάλλον, πρέπει πλέον όχι να απορριφθεί, αλλά να επανατοποθετηθεί στα νέα δεδομένα η προοπτική της επενδυτικής επέκτασης στα data centers, ως «ευκαιρία ανάπτυξης» στην τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα.
Ποια είναι αυτή; Τα «δεδομένα» για την ελληνική πραγματικότητα είναι γνωστά, υψηλό ενεργειακό κόστος, περιορισμένη διαθέσιμη ισχύ, ανάγκη για νέες υποδομές και ήδη αυξημένες επενδυτικές απαιτήσεις (ΑΠΕ, δίκτυα, απολιγνιτοποίηση).
Αν ισχύει το σενάριο ότι η διεθνής αγορά χρηματοδότησης των data centers μπορεί να γίνει ακριβότερη, πιο ασταθής και πιο επιλεκτική, τότε κάθε σχέδιο επέκτασης σ’ αυτό το πεδίο σημαίνει επένδυση σε έναν χώρο/κλάδο όπου το ρίσκο αυξάνεται ταχύτερα από τις αποδόσεις… Κατά συνέπεια η προοπτική εγκατάστασης Data Centers στην Ελλάδα «προϋποθέτει» μία ευδιάκριτη στρατηγική ικανή να αποφύγει τις συνέπειες αυτής της διεθνούς «φούσκας».
