Παρ’ ότι οι διεργασίες για τον Προϋπολογισμό της ΕΕ ήταν αναμενόμενο ότι θα χρειασθούν και άλλες συναντήσεις – η επόμενη έκτακτη Σύνοδος στις 26/11 – για να αναζητηθεί μία «λύση», η συγκυρία μέσα στην οποία αυτές θα γίνουν προδιαγράφει ένα αμφίβολο αποτέλεσμα.
Πληθωρισμός, χρέος (κρατικό και ιδιωτικό) και… πόλεμος, συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι «27» είναι από δύσκολο έως καταστροφικό για ορισμένους από τους 27 να συμφωνήσουν στις υπάρχουσες, αλληλοσυγκρουόμενες προτάσεις.
Η «συγκυρία» τεχνολογικού και κρατικού υπερδανεισμού έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Η αγορά ομολόγων, όχι τόσο οι μετοχές, δίνουν σαφή «συμπτώματα» και οι κεντρικές τράπεζες παραμένουν εγκλωβισμένες ανάμεσα στον πληθωρισμό και το υπερβολικό χρέος. Μια ματιά στην τρέχουσα εικόνα αυτού του περιβάλλοντος, την ώρα που οι ηγέτες των «27» πήραν θέση στο τραπέζι των Βρυξελλών, είναι ενδεικτική, καθώς η αγορά ομολόγων είχε ήδη στείλει το «μήνυμά» της.
- Η απόδοση του αμερικανικού πενταετούς έφτασε στο 5,15%, επίπεδο που δεν είχε δει από το 2007. Ταυτόχρονα, το ομόλογο της CoreWeave (ΑΙ), σύμβολο του δανεισμού για τις υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης, ξεπέρασε τις 1.000 μονάδες βάσης. Δεν πρόκειται για τεχνική «διόρθωση». Είναι η πρώτη ρωγμή σε ένα οικοδόμημα που στηρίχτηκε ταυτόχρονα σε δύο μορφές υπερδανεισμού: τον ιδιωτικό των τεχνολογικών κολοσσών και τον δημόσιο των κρατών. Και τα ομόλογα, όπως πάντα, «κατάλαβαν» πριν από τις μετοχές…
- Η Ευρώπη είναι μέσα σ’ αυτό το γήπεδο, δεν είναι θεατής. Το spread Γαλλίας–Γερμανίας επέστρεψε στο προσκήνιο, με το Bund να παίζει ξανά τον ρόλο του καταφυγίου. Η Ιταλία πλήρωσε την Τρίτη 3,69% για το τριετές BTP, από 3,43% μόλις στην προηγούμενη δημοπρασία. Οι αγορές κάνουν ήδη τη δουλειά των κεντρικών τραπεζών, σφίγγοντας τη χρηματοδότηση για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις. Η ΕΚΤ (όπως και η Fed) εμφανίζεται εγκλωβισμένη, καθώς με τον πληθωρισμό ακόμη ψηλά, κάθε παρέμβαση για να συγκρατηθούν οι αποδόσεις απειλεί την αξιοπιστία της και την ικανότητά της να κάνει «What ever it takes».
Σε αυτό το «περιβάλλον», η μόνη ουσιαστική άμυνα μιας «Ένωσης» όπως η ΕΕ, με μεγάλη ανισομέρεια στα δημόσια οικονομικά, είναι η ικανότητα για συμφωνία σε ένα πλαίσιο «κοινής» δημοσιονομικής πολιτικής που να ενσωματώνει όλες τις πλευρές. Η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής έδειξε ότι αυτή ακριβώς την ικανότητα η ΕΕ προς το παρόν δεν την έχει. Η πρώτη ημέρα έκλεισε χωρίς πρόοδο ούτε στην οικονομία, ούτε στον προϋπολογισμό 2028–2034, ενώ μια τρίωρη σχεδόν μετωπική «σύγκρουση» για την τιμολόγηση του άνθρακα των αυτοκινήτων τίναξε το πρόγραμμα της Συνόδου στον αέρα.
Οι αποκαλούμενοι «φειδωλοί», με επικεφαλής τη Γερμανία, ζητούν βαθύτερες περικοπές κοντά στα 150 δισ. ευρώ. Απέναντί τους στέκονται οι 17 «Φίλοι της Συνοχής», ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Ο Μερτς έχει θέσει τις δαπάνες των πολιτικών «Συνοχής» και «Γεωργίας» ως πρώτο στόχο περικοπών. Και ο Σουηδός Κρίστερσον έκανε σαφές ότι δεν βιάζεται και θα το τραβήξει μέχρι τέλους… Ο αποδυναμωμένος Μακρόν, αντίθετα, θέλει για προφανείς λόγους συμφωνία ως το τέλος του χρόνου, για να μπορεί να υπογράψει αυτός τις όποιες αποφάσεις, πριν από τις εκλογές του Απριλίου 2027. Διπλωμάτες του χωρών του Βορρά αμφισβητούν πλέον ακόμη και την «ουδετερότητα» του προέδρου του Συμβουλίου Πορτογάλου κ. Κόστα.
Έξι χώρες, μαζί και η Ελλάδα, ζήτησαν ανεπιτυχώς αναβολή της ενεργοποίησης για τον φόρο του άνθρακα (ETS2) και ο Μητσοτάκης ζητά περισσότερη δημοσιονομική ευελιξία για να απορροφηθεί το ενεργειακό σοκ. Χωρίς κοινό «πόρο» όμως, η «ευελιξία» σημαίνει απλώς περισσότερο εθνικό χρέος. Και αυτό το χρέος θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί σε μια αγορά που ήδη ζητά υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου (CDS) από τα πιο αδύναμα κράτη.
Με άλλα λόγια, κάθε κυβέρνηση της ΕΕ θα κληθεί να πληρώσει για την ενέργεια, την άμυνα και την Ουκρανία με το δικό της πιστωτικό προφίλ. Αυτή είναι η συνταγή του κατακερματισμού που η ευρωζώνη ήδη γνώρισε το 2011.
Κάποιοι την Πέμπτη το είπαν καθαρά, «δεν μπορείς να συμφωνείς στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και στους στόχους, αλλά ταυτόχρονα να κόβεις τα “μέσα” για να τις υλοποιήσεις…»..
Έτσι, η συνέχεια για τον προϋπολογισμό παραπέμπεται σε έκτακτη Σύνοδο στις 26 Νοεμβρίου.
Ως τότε όμως, οι αγορές θα συνεχίσουν να αποτιμούν στο κόστος του χρήματος, αυτό που οι ηγέτες των «27» κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν. Ότι δηλαδή κατακερματίζουν μια «Ένωση» που απειλείται με (ενδό)ρήξη ακριβώς τη στιγμή που το χρήμα ακριβαίνει, δυσκολεύει η εξασφάλισή του και αφήνει τον λογαριασμό στους πιο αδύναμους κρίκους της…
