Στο τέλος της εβδομάδας οι πολύ-αναμενόμενες εξαγγελίες της Κυβέρνησης στην ΔΕΘ, έχουν βασικά ένα στόχο, να πείσουν το εκλογικό κοινό ότι η Κυβέρνηση «σκέφτεται» τους ψηφοφόρους της και κάνει κάτι σημαντικό γι’ αυτούς.
Η «αντοχή» αυτής της λογικής έχει πάντα ένα αδιάψευστο κριτή, την πραγματικότητα. Αυτή κατά βάση αξιολογεί και μετράει το οικονομικό και το πολιτικό – τελικά – αποτέλεσμα.
Ποια είναι λοιπόν αυτή η «πραγματικότητα» που θα κρίνει εν τέλη το αποτέλεσμα των εξαγγελιών;
Είναι μάλλον εύκολο να την σκιαγραφήσουμε με τα σημερινά δεδομένα. Η χώρα και η οικονομία της ήδη από τον Αύγουστο (αλλά αυτό θα φανεί ακόμα περισσότερο τον Σεπτέμβριο) έχουν ανοίξει δύο «μέτωπα».
Το πρώτο αφορά στην ενέργεια και την ενεργειακή κρίση.
Το φυσικό αέριο στην Ευρωζώνη έχει «ανέβει» στα 69,22 ευρώ/MWh, με τις εκτιμήσεις (Goldman Sachs) να κάνουν λόγο για ενδεχόμενο αύξησης σε επίπεδα κοντά αν όχι πάνω από τα 100 ευρώ, καθώς οι αιτίες πολέμου και αναταραχών στην τροφοδοσία έρχονται να «κάτσουν» πάνω στο γεγονός ότι τα αποθέματα στην Ε.Ε. βρίσκονται στο 63% αντί του συνηθισμένου 80% αυτή την εποχή. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με υψηλή εξάρτηση από το ακριβό LNG και με την ηλεκτροπαραγωγή να είναι κατά βάση στηριγμένη στο αέριο LNG, το αποτέλεσμα είναι προφανές και κυρίως άμεσο. Ακριβότερο ρεύμα, ακριβότερες μεταφορές ακριβότερη βιομηχανική παραγωγή, από το τσιμέντο έως και τα τρόφιμα και βέβαια ένα νέο κύμα ανατιμήσεων και ακρίβειας, που δεν χρειάζεται πολύ χρόνο για να φανεί στα ράφια, όσους «κωδικούς» και αν έχουν μειώσει (και για πόσο χρονικό διάστημα) στο μεταξύ οι προεκλογικές κυβερνητικές συμφωνίες…
Το δεύτερο μέτωπο, είναι βασικά το «κόστος» του χρήματος, για το οποίο έχουμε «μιλήσει» από αυτές τις γραμμές πολύ, εδώ και καιρό. Και εδώ προφανώς η εικόνα είναι από δυσοίωνη έως και επικίνδυνη.
Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στα αποτελέσματα του sell off στις ομολογιακές αγορές για να καταγράψει την αμεσότητα των συνεπειών. Αυτό συμβαίνει στην Ε.Ε. στην οποία οι χώρες μέλη αλλά και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναμένεται να κυκλοφορήσουν περί το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ ομολογιακού χρέους συνολικά μέσα στο 2026. Πάνω από μισό τρις. από τις χώρες και σχεδόν άλλα τόσα από τους ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, αλλά και από την ΕΚΤ (380 δις ευρώ στο πλαίσιο του QT). Και όλα αυτά σε μια συγκυρία υψηλής πολιτικής αστάθειας (Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, κ.λ.π.) όπου η πολιτική «συζήτηση) έχει φτάσει ακόμα και στο σημείο να θέτει θέμα «διαγραφής χρέους» (Γαλλία), σε συνθήκες ισχυρής πολιτικής σύγκρουσης στο εσωτερικό της ΕΚΤ για το τι πρέπει να γίνει με τα επιτόκια, δεδομένης της αβεβαιότητας στην νομισματική πολιτική των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια συνθήκες αβεβαιότητας που μεταφράζονται σε υψηλότερες απαιτήσεις των επενδυτών για να «αγοράσουν» ευρωπαϊκό χρέος.
Για την Ελλάδα με «ρυθμισμένο», πάνω από το 65%, του υψηλού ακόμα δημόσιου χρέους θα μπορούσε να πεί κανείς ότι ο κίνδυνος δεν είναι άμεσος. Αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο για το ιδιωτικό χρέος και μάλιστα σε συνθήκες που δεν υπάρχει πλέον το «χείμαρρος» της χρηματοδοτικής ενίσχυσης επενδύσεων που λέγεται Ταμείο Ανάκαμψης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι επενδυτές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις για να δανείσουν. Οι χώρες με βαρύ ιδιωτικό χρέος, όπως η Ελλάδα, είναι σχεδόν πάντα οι πρώτες που πληρώνουν το τίμημα μέσω ανεβασμένων spreads. Και το αποτέλεσμα είναι ήδη φανερό.
Και για να δούμε πάλι την συνολική εικόνα, το πρόβλημα είναι ότι τα δύο αυτά ανοικτά «μέτωπα» συναντιούνται σαν συγκοινωνούντα δοχεία ακριβώς εκεί που η οικονομία έχει τη μικρότερη αντοχή, σε ένα χειμώνα γεμάτο πολιτικά ερωτηματικά και ευάλωτο, σε έτσι κι αλλιώς αναμενόμενες νέες οικονομικές και γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Ένας τόσο «δύσκολος» κατά συνέπεια χειμώνας με ανοιχτά τα προεκλογικά μέτωπα θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι θα απαιτήσει, στην καλύτερη και πλέον αισιόδοξη εκδοχή, νέες επιδοτήσεις σε ρεύμα και αέριο, αφήνοντας πίσω σαν να μην υπήρξαν ποτέ τις «εξαγγελίες της ΔΕΘ».
Όμως το ίδιο περιβάλλον που ανεβάζει την τιμή της ενέργειας είναι αυτό που κάνει το δανεισμό ακριβότερο και το αντίστροφο, στενεύοντας ταυτόχρονα τα δημοσιονομικά περιθώρια για τέτοιου είδους παρεμβάσεις. Αν προσθέσει κανείς και την κρίση στο diesel, με την Ευρώπη να στρέφεται σε εισαγωγές από το… Μεξικό (!), λόγω των κυρώσεων και τον αποκλεισμό της Ρωσίας, η κατάσταση «βαραίνει» ακόμα περισσότερο σε μεταφορές, logistics και βέβαια την αγροτική παραγωγή…
Αυτό που «βλέπουμε» θα μπορούσε να το ταυτίσει κανείς με ένα νέο κύμα ακρίβειας.
Όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο, καθώς ο συνδυασμός ακριβότερης ενέργειας και δυσκολότερου σε πρόσβαση (ακριβότερου) χρήματος, κάνει την εξίσωση ακόμα δυσκολότερη για να βρεθεί «λύση». Τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για την οικονομία.
Αυτό είναι η χειρότερη δυνατή «εξίσωση» για μια οικονομία με υψηλό ιδιωτικό χρέος και βαθιά ενεργειακή εξάρτηση.
Και αυτό θα ισχύει ότι και αν «ακούσουμε» το Σάββατο και την Κυριακή στην ΔΕΘ.
