Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, μία από το Ιράν και μία από τις ΗΠΑ, μετά από 6 εβδομάδες πολέμου, έχει βάλει στο τραπέζι μία νέα πραγματικότητα. Αυτή την «πραγματικότητα» την περιέγραψε με τον πλέον σαφή τρόπο η Ένωση Ευρωπαϊκών Αερολιμένων.
Η πρόσφατη ανακοίνωσή τους ήταν ότι χωρίς την αποκατάσταση της «κυκλοφορίας» στα στενά του Ορμούζ εντός τριών εβδομάδων, δεν μπορεί να εγγυηθεί κανείς την κανονικότητα των αεροπορικών μεταφορών.
Αυτή είναι η επίσημη αναγνώριση ότι τα αποθέματα τελειώνουν.
Και σ’ αυτή την διαπίστωση η απάντηση και η «λύση» δεν είναι η διαθεσιμότητα χρημάτων, αλλά…εμπορεύματος. Δεν αρκεί δηλαδή να έχεις χρήμα για να αγοράσεις ό,τι χρειάζεσαι.
Είναι μία ανακοίνωση που «σπάει» την λογική της προσφοράς και ζήτησης, πως θα βρεθεί πάντα τρόπος να ισορροπήσεις, έστω και με μεγαλύτερο κόστος. Με την έννοια δηλαδή ότι στη χειρότερη περίπτωση, πληρώνεις περισσότερο για να πάρεις αυτό που χρειάζεσαι.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έρχεται να αμφισβητήσει έμπρακτα την ψευδαίσθηση της γνωστής «ρήσης» που λέει εγώ έχω λεφτά και το αγοράζω όσο – όσο. Όταν το εμπόρευμα δεν υπάρχει «φυσικά» στην αγορά, κανένα ποσό χρήματος δεν το δημιουργεί από το πουθενά. Και όταν υπάρχει αλλά είναι «λίγο» το παίρνει ο ισχυρότερος, όχι απαραίτητα όποιος μπορεί να πληρώσει περισσότερα.
Με απλά λόγια η δυνατότητα χρηματοδότησης και για να πάμε στην καρδιά του ζητήματος, η νομισματική πολιτική, ακόμα και η αυξημένη κρατική δαπάνη, δεν μπορεί να «εκτυπώσουν»… λίτρα κηροζίνης ή τόνους λιπασμάτων.
Για οικονομίες όπως η ελληνική, αυτή η «πραγματικότητα» αποκτά διαστάσεις ιδιαίτερης οξύτητας.
Η εγχώρια οικονομία πέρα από τους κάθε είδους κοινοτικούς πόρους (Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ) ιδιαίτερα μετά την μνημονιακή καταστροφή του 25% του ΑΕΠ, στηρίζεται πλέον σε δύο πυλώνες, τον τουρισμό και την ναυτιλία. Που και οι δύο είναι από τους πλέον εκτεθειμένους στην ενεργειακή εξάρτηση.
Ο πρώτος προϋποθέτει λειτουργικές αεροπορικές συνδέσεις, δηλαδή επάρκεια τροφοδοσίας κηροζίνης.
Ο δεύτερος καύσιμα πλοίων και ανοιχτές θαλάσσιες οδούς.
Και οι δύο πυλώνες κλονίζονται ταυτόχρονα.
Παράλληλα, η εγχώρια γεωργία εξαρτάται δομικά από εισαγόμενα λιπάσματα και πετρελαιοειδή για την άρδευση και τη μηχανοποιημένη καλλιέργεια. Η φυσική έλλειψη ή έστω και μερική ανεπάρκεια αυτών των «υλικών» δεν αντισταθμίζεται, ούτε με επιδοτήσεις, ούτε με ευνοϊκό δανεισμό…
Το κωμικοτραγικό… της υπόθεσης και της συγκυρίας, είναι ότι η Ελλάδα, μια χώρα που δαπάνησε δεκαπέντε χρόνια προσπαθώντας να αποδείξει τη «φερεγγυότητά» της σε δανειστές και αγορές, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με μια κρίση για την οποία η «φερεγγυότητα» είναι σημαντική, αλλά μάλλον… άσχετη. Δεν τίθεται ζήτημα αν μπορεί να πληρώσει. Τίθεται ζήτημα αν αυτό που χρειάζεται θα υπάρχει σε επάρκεια σε λίγο καιρό, όσο και αν χρειαστεί να το πληρώσει…
Υπερβολικό; Ίσως, αλλά η ανακοίνωση των Ευρωπαϊκών Αερολιμένων αυτό μας λέει και μάλιστα θέτει και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα τριών εβδομάδων.
Πόσο πραγματικό είναι αυτό; Ας δούμε το παράδειγμα της Αυστραλίας, τεράστια χώρα, με δικές της ενεργειακές πηγές. Παρ’ όλα αυτά ήδη διαπραγματεύεται diesel με αντάλλαγμα φυσικό αέριο !
Η ελληνική εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες, χωρίς εγχώρια παραγωγική βάση αντιστάθμισης, δεν χρειάζεται πολύ για να μεταλλαχθεί από διαρθρωτική αδυναμία σε καθαρή… αδυναμία.
Για να το πούμε με απλά λόγια, η νέα πραγματικότητα, που αναδύεται από την κρίση του Ορμούζ δεν αφορά τους χρηματοοικονομικούς ισολογισμούς μόνο. Αφορά γεμάτες ή άδειες αποθήκες, διυλιστήρια, εγχώρια παραγωγή και εφοδιαστικές αλυσίδες που δεν σπάνε με ένα κλείσιμο στενών.
Για χώρες που δεν επένδυσαν ποτέ σοβαρά σε αυτές, «η ώρα της αλήθειας» δεν έρχεται μόνο ή αποκλειστικά από τις αγορές ομολόγων. Έρχεται πλέον και από τις αντλίες καυσίμων… ή από τις άδειες αποθήκες λιπασμάτων.
