Στην τελευταία συνάντηση του Eurogroup έγινε κάτι που αξίζει προσοχής.
Η Ισπανία κατέθεσε μία περίπου ολοκληρωμένη πρόταση για την θεσμοθέτηση μιας διαδικασίας έκδοσης ευρωπαϊκού χρέους – αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε ευρω-ομόλογα – με όρους που σε πρώτη ανάγνωση διασφαλίζουν την διαφορετικότητα της κατάστασης σε κάθε χώρα μέλος, προκειμένου κανείς να μην «εκμεταλλευθεί» χρηματοοικονομικά και δημοσιονομικά τους άλλους.
Η μαζική έκδοση ευρωπαϊκού χρέους – η πρόταση της Ισπανίας είναι για κάτι περισσότερο από 800 δις ευρώ ετησίως – είναι ως γνωστόν βασική προϋπόθεση για να αποκτήσει το Ευρώ μία ενιαία διεθνή αγορά και να ενισχύσει την θέση του σαν διεθνές αποθεματικό νόμισμα. Άλλωστε η περιβόητη προσπάθεια δημιουργίας ενιαίας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς προϋποθέτει την ύπαρξη ενός επενδυτικού προϊόντος – όπως έγινε την δεκαετία του 80 από τον Πωλ Βόλκερ με τα αμερικανικά δεκαετή ομόλογα – όπως το ευρωομόλογο, σε επαρκή ρευστότητα και βάθος αγοράς.
Αυτό άλλωστε το σημείο εντόπισε η Λαγκάρντ σχολιάζοντας την ισπανική πρόταση, λέγοντας ότι είναι «αρκετά προφανές ότι η Ε.Ε. χρειάζεται ένα περιουσιακό στοιχείο για να ανταγωνιστεί τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου… «Είναι υπέροχο» είπε, «που μια χώρα όπως η Ισπανία για παράδειγμα, κάνει μία πρόταση, την βάζει στο τραπέζι για συζήτηση και τώρα εναπόκειται στους άλλους να πουν, εντάξει μας αρέσει αυτό το κομμάτι, δεν μας αρέσει αυτό, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε». Για να κλείσει τις δηλώσεις της (στο Euronews) προσθέτοντας ότι «είναι καλό να προχωράμε μπροστά…».
Η πρόταση των Ισπανών είναι συμβατή, έτσι όπως παρουσιάσθηκε, με τις δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας (επιτρέπει την δανειακή πρόσβαση στα κεφάλαια αυτά μόνο στις χώρες μέλη που είναι «πειθαρχημένες» στις απαιτήσεις του Συμφώνου), είναι συμβατή με την αναλογική κατανομή του δανειακού κόστους σε συνάρτηση με την τρέχουσα κατάσταση κάθε χώρας (προβλέπει την δανειακή πρόσβαση στα κεφάλαια αυτά με επιτόκια ανάλογο της πιστοληπτικής ικανότητας κάθε χώρας και διαφορετικά spreads). Και επιπλέον σε μία περίοδο που η φυγή κεφαλαίων από την Ε.Ε. προς τις ΗΠΑ είναι το βασικό πρόβλημα της Ευρωζώνης, εξασφαλίζει μία πηγή χρηματοδότησης για τις χώρες μέλη με χαμηλό κόστος ακριβώς την στιγμή που σταματάει η πρόσβαση στα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Και όμως η αντίδραση της Γερμανίας και της Ολλανδίας, όπως και της Φιλανδίας – σύμφωνα με όσα διέρρευσαν στα διεθνή ΜΜΕ – ήταν άμεσα αρνητικές.
Το βασικό στοιχείο εδώ είναι ότι τόσο η Γερμανία όσο και η Ολλανδία είναι αυτές οι χώρες που για περισσότερο από δύο δεκαετίες έχουν «εκμεταλλευτεί» μέχρι σήμερα το μάλλον υποτιμημένο Ευρώ. Και τώρα μπροστά στο ενδεχόμενο να δεσμευτούν ανεπιστρεπτί με την μαζική και συνεχή έκδοση ενός επενδυτικού asset της μορφής του ευρωομολόγου, αντιδρούν σ’ αυτό παρά τις διασφαλίσεις αναλογικότητας που εξασφαλίζει το ισπανικό σχέδιο.
Την ίδια στιγμή η Γερμανία που αρνείται την ενίσχυση του Ευρώ, πρωτοστατεί στις πρωτοβουλίες, που μέσω του πολέμου στην Ουκρανία ανοίγουν ακόμα περισσότερο τις ενεργειακές και βιομηχανικές «πληγές» που έχουν οδηγήσει τα τελευταία χρόνια στην αποδυνάμωση (μία πολύ… διακριτική έκφραση) της Ε.Ε. και της οικονομίας της, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την εμπλοκή της σε μία εφιαλτική, σαν προοπτική, «θερμή» ρήξη με την Ρωσία.
Η τοποθέτηση της Λαγκάρντ για την ισπανική πρόταση είναι ασφαλώς μίας σαφής ένδειξη του πως βλέπει το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα την προοπτική ενίσχυσης της διεθνούς θέσης του Ευρώ, σαν διεθνές αποθεματικό νόμισμα.
Αλλά το Βερολίνο δεν θέλει να ανοίξει ο δρόμος μιας τόσο ισχυρής επέκτασης της οικονομικής σύγκλισης της Ευρωζώνης, με μία «πράξη» που αναλογικά θυμίζει εκείνη του Βόλκερ το 1980 – 81… Προτιμά τον «εθνικό» σχεδιασμό και την μη αμφισβήτηση της κυριαρχίας του συμμάχου της άλλης ακτής του Ατλαντικού. Αυτό άλλωστε φάνηκε και στην Άγκυρα στην πρόσφατη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Αλλά η αλήθεια είναι ότι η Ισπανία έκανε την πρόταση αυτή, που κανείς πλέον δεν μπορεί να αγνοήσει.
Και οι χώρες της Ευρωζώνης είναι υποχρεωμένες να πάρουν θεσμικά πλέον θέση για το αν θέλουν περισσότερο Ευρώ ή…λιγότερο.
