Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Λαύριο από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου.
Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος, με μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops, φιλοδοξεί να ενισχύσει τις δυνατότητες της χώρας στην έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και την επιχειρηματικότητα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Σήμερα τον βάζουμε στην πρίζα», δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, περιγράφοντας τη μετάβαση από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους στην ανάπτυξη υποδομών που επιτρέπουν στην Ελλάδα να συμμετέχει ενεργότερα στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Από το gov.gr στην τεχνητή νοημοσύνη
Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε την έναρξη λειτουργίας του «Δαίδαλου» με την πορεία που ακολούθησε η χώρα από το 2019, όταν δημιουργήθηκε το gov.gr, έως τη σημερινή επένδυση σε προηγμένες υπολογιστικές υποδομές.
«Το ταξίδι αυτό της Ελλάδος από την καθυστέρηση στην πρωτοπορία στην τεχνολογία και ειδικά στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης πράγματι ήταν και παραμένει εξαιρετικά συναρπαστικό», ανέφερε.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Όπως εξήγησε, η αρχική προτεραιότητα ήταν η απλούστευση της επικοινωνίας πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο μέσω μιας ενιαίας ψηφιακής πύλης.
Η ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί πλέον νέες απαιτήσεις, καθώς η χώρα καλείται όχι μόνο να χρησιμοποιεί τις διαθέσιμες τεχνολογίες, αλλά και να αναπτύσσει δικές της εφαρμογές.
Στο πλαίσιο αυτό, έδωσε έμφαση στην τεχνολογική κυριαρχία και στην ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από εξωτερικούς παρόχους υπολογιστικών πόρων.
Όπως σημείωσε, η πρόσβαση σε τέτοιες υποδομές συνδέεται πλέον με τη δυνατότητα ενός κράτους να διατηρεί τον έλεγχο κρίσιμων λειτουργιών και να αναπτύσσει υπηρεσίες με βάση τις δικές του ανάγκες.
Μία από τις εφαρμογές που περιέγραψε είναι η εξέλιξη του gov.gr, ώστε οι πολίτες να μπορούν να διατυπώνουν ερωτήματα σε φυσική γλώσσα και να λαμβάνουν απαντήσεις με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Αντίστοιχα, ερευνητές, νεοφυείς επιχειρήσεις και μικρομεσαίες εταιρείες θα μπορούν να αξιοποιούν την υπολογιστική ισχύ του «Δαίδαλου» για σύνθετα έργα και την ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Ο πρωθυπουργός εκτίμησε ότι το πεδίο στο οποίο μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα η Ελλάδα είναι κυρίως η πρακτική αξιοποίηση της τεχνολογίας και όχι ο ανταγωνισμός με τους μεγαλύτερους διεθνείς ομίλους για την ανάπτυξη των ισχυρότερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
«Το παιχνίδι για την Ελλάδα θα παιχτεί κυρίως στις εφαρμογές», ανέφερε, καλώντας ερευνητές και επιχειρηματίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της νέας υποδομής.
Στις εφαρμογές που μπορούν να αναπτυχθούν περιλαμβάνονται και εκείνες που αφορούν την πολιτική προστασία.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό πιθανών εστιών πυρκαγιάς, καθώς και στις δυνατότητες ανάπτυξης μοντέλων πρόβλεψης της εξέλιξης μιας φωτιάς.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης προϋποθέτει την αντιμετώπιση των κινδύνων που τη συνοδεύουν.
Η τελική αξία του «Δαίδαλου», σημείωσε, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η υποδομή θα χρησιμοποιηθεί ουσιαστικά από την ερευνητική κοινότητα και την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Παπαστεργίου: Οι πρώτες υπηρεσίες τον Δεκέμβριο
Στη σημασία της νέας υποδομής για την τεχνολογική αυτονομία της χώρας στάθηκε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα γίνεται, όπως ανέφερε, η 14η χώρα παγκοσμίως που διαθέτει αντίστοιχη υποδομή.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη υπολογιστικών πόρων για την τεχνητή νοημοσύνη αποκτά στρατηγική σημασία, αντίστοιχη με εκείνη άλλων κρίσιμων υποδομών, όπως οι ενεργειακές και οι τηλεπικοινωνιακές.
Ο «Δαίδαλος», σύμφωνα με τον ίδιο, δίνει στη χώρα τη δυνατότητα να αναπτύσσει δικές της εφαρμογές, αξιοποιώντας το ανθρώπινο δυναμικό και τα δεδομένα που βρίσκονται στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Μετά την ενεργοποίηση του συστήματος θα ακολουθήσουν δοκιμές και τεχνικές ρυθμίσεις, με στόχο να διατεθούν οι πρώτες υπηρεσίες τον Δεκέμβριο.
Προτεραιότητα αποτελεί η υποστήριξη πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, αλλά και η δημιουργία ευκαιριών για επιχειρήσεις που θέλουν να αναπτύξουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε, επίσης, στις δυνατότητες συνεργασίας με την Κύπρο, τη Μάλτα, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία, εκτιμώντας ότι η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον χώρο εγκατάστασης του υπερυπολογιστή, στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Η νέα χρήση του χώρου συνδέει την παλαιότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με την αξιοποίηση της υπολογιστικής ισχύος και των δεδομένων. Η αρχιτεκτονική σύλληψη του έργου παραπέμπει σε αρχαιοελληνική τριήρη.
Ιωάννης Χατζηγεωργίου: Ο Δαίδαλος ενισχύει την ερευνητική ισχύ της χώρας
Ο πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου υπογράμμισε τη σημασία του Δαίδαλου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η νέα υποδομή ενισχύει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ελληνικών πανεπιστημίων. Ο υπερυπολογιστής διαθέτει μετρούμενη υπολογιστική ισχύ 85 petaflops, με τη μέγιστη ισχύ να αναμένεται να ξεπεράσει τα 89 petaflops, και είναι κατάλληλος για εφαρμογές παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.
Ο πρύτανης ανακοίνωσε επίσης τη δημιουργία του Ίκαρου, ενός υπερυπολογιστή ισχύος 2 petaflops, ο οποίος αποκτήθηκε από το ΕΜΠ με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και το πρόγραμμα «Πανεπιστήμια Αριστείας» του υπουργείου Παιδείας. Ο Ίκαρος θα λειτουργεί επιτόπου στις εγκαταστάσεις του Πολυτεχνείου και, σύμφωνα με τον πρύτανη, θα αποτελέσει τη δεύτερη ισχυρότερη υπολογιστική υποδομή της χώρας μετά τον Δαίδαλο.
Θωμάς Σκόρδας: Η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης
Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτήρισε τον Δαίδαλο σημαντικό βήμα για την τεχνολογική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας και της Ευρώπης. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις επτά πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που φιλοξενούν εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης (AI Factory), ενώ η ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδότηση του υπερυπολογιστή ανέρχεται σε 36 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, ο Δαίδαλος συγκαταλέγεται στα 35 κορυφαία υπολογιστικά συστήματα παγκοσμίως και στα 25 κορυφαία ως προς την ενεργειακή απόδοση. Ο κ. Σκόρδας αναφέρθηκε επίσης στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EuroHPC, μέσω της οποίας έχουν κινητοποιηθεί επενδύσεις 10 δισ. ευρώ από το 2018, με τη συμμετοχή 39 χωρών.
Έως το τέλος του 2027, το ευρωπαϊκό δίκτυο σχεδιάζεται να περιλαμβάνει 19 εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης, δύο υπερυπολογιστές exascale και οκτώ κοινά υπολογιστικά συστήματα. Παράλληλα, η επόμενη φάση ευρωπαϊκών επενδύσεων, από το 2027 και μετά, προβλέπει την ανάπτυξη νέων giga factories, προηγμένων υπολογιστικών αρχιτεκτονικών και κβαντικών υπολογιστών. Ο ίδιος αναφέρθηκε, ακόμη, στον σχεδιασμό ενός ελληνικού AI giga factory, με στόχο τη συμμετοχή της χώρας στη νέα γενιά ευρωπαϊκών υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Στέφανος Κόλλιας: Σε δοκιμαστική λειτουργία ο Δαίδαλος
Ο πρόεδρος της ΕΔΥΤΕ παρουσίασε την πορεία υλοποίησης του έργου, από τον αρχικό σχεδιασμό έως την εγκατάσταση του υπερυπολογιστή στο Τεχνολογικό και Υπολογιστικό Πάρκο Λαυρίου. Η συμφωνία για την εγκατάστασή του υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2022, οι συμβάσεις υλοποίησης τον Μάρτιο του 2025 και το υπολογιστικό σύστημα εγκαταστάθηκε τον Ιούνιο του 2026.
Η διαμόρφωση του κτιρίου ολοκληρώθηκε σε 18 μήνες, με παρεμβάσεις που συνδύασαν τις τεχνικές απαιτήσεις ενός σύγχρονου κέντρου δεδομένων με την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς. Όπως σημείωσε, απομένουν ορισμένες εξωτερικές και εσωτερικές εργασίες, οι οποίες θα ενισχύσουν την επισκεψιμότητα του χώρου και τη σύνδεσή του με την τοπική κοινωνία.
Ο Δαίδαλος βρίσκεται στο στάδιο της δοκιμαστικής λειτουργίας, με στόχο να ακολουθήσει η πλήρης παραγωγική λειτουργία για ερευνητές και επιχειρήσεις. Ο κ. Κόλλιας αναφέρθηκε, ακόμη, στον σχεδιασμό συμπληρωματικής υπολογιστικής υποδομής στη Δυτική Μακεδονία, σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο και την Περιφέρεια. Το σύστημα θα υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, την ασφαλή επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων για εφαρμογές στην υγεία και τη διατροφή, με ορίζοντα λειτουργίας το τέλος του 2027.
Αφροδίτη Σεβαστή: Πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ για επιχειρήσεις και ερευνητές
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Pharos παρουσίασε τον ρόλο του ελληνικού εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης στη μετατροπή της υπολογιστικής ισχύος σε νέα προϊόντα και εφαρμογές. Όπως εξήγησε, οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και τεχνική υποστήριξη για την εκπαίδευση και αξιολόγηση εξειδικευμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να χρειάζεται να αναλάβουν εξαρχής το συνολικό κόστος μιας τέτοιας επένδυσης. Αντίστοιχα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα υποστηρίζονται στην αξιολόγηση των αναγκών τους και στη δοκιμή λύσεων πριν προχωρήσουν στην πλήρη εφαρμογή τους.
Στους τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνονται η υγεία, η βιωσιμότητα, η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός. Στην υγεία, η υποδομή μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη μοντέλων για την υποβοήθηση της διάγνωσης και την πρόβλεψη κινδύνων, ενώ στον τομέα της βιωσιμότητας μπορούν να αναπτυχθούν λύσεις για την ενεργειακή αυτονομία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, σε γλωσσικά μοντέλα και εφαρμογές που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού.
Η Pharos αναπτύσσει πλαίσιο αξιολόγησης αιτημάτων και παρακολούθησης των έργων από την αρχική ιδέα έως το πιλοτικό στάδιο και την παραγωγική εφαρμογή. Η αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος θα αξιολογείται με μετρήσιμα κριτήρια, όπως ο αριθμός των χρηστών, ο χρόνος εξυπηρέτησης των αιτημάτων, τα μοντέλα και τα σύνολα δεδομένων που αναπτύσσονται, οι νέες επενδύσεις, η πνευματική ιδιοκτησία και οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στην Ελλάδα.
Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη τεχνογνωσίας και πνευματικής ιδιοκτησίας στη χώρα, με τη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις εγχώριες ανάγκες και μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς.
Νεκτάριος Κοζύρης: Στις κορυφαίες υποδομές υπερυπολογιστών παγκοσμίως
Ο εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στην κοινή επιχείρηση EuroHPC αναφέρθηκε στην πορεία σχεδιασμού του Δαίδαλου, η οποία ξεκίνησε στις αρχές του 2021, με στόχο να αποκτήσουν οι Έλληνες επιστήμονες πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ. Η αρχιτεκτονική του συστήματος περιλαμβάνει απευθείας υδρόψυξη και υποστηρίζει τόσο απαιτητικούς επιστημονικούς υπολογισμούς υψηλής ακρίβειας όσο και εφαρμογές μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης.
Ο κ. Κοζύρης υπογράμμισε ότι ο Δαίδαλος βρίσκεται στην 23η θέση παγκοσμίως ως προς την ενεργειακή απόδοση και συγκαταλέγεται στα 30 κορυφαία συστήματα υπολογιστικής ισχύος. Όπως ανέφερε, μόλις οκτώ συστήματα παγκοσμίως βρίσκονται ταυτόχρονα στις 30 κορυφαίες θέσεις και στις δύο κατηγορίες, στοιχείο που αναδεικνύει την τεχνολογική αρχιτεκτονική του ελληνικού υπερυπολογιστή.
Για να καταδείξει τις δυνατότητες του συστήματος, αναφέρθηκε και στο κινεζικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης DeepSeek, σημειώνοντας ότι η ανάπτυξή του πραγματοποιήθηκε σε υπολογιστικό σύστημα μικρότερο από τον Δαίδαλο. Η αναφορά εντάχθηκε στο επιχείρημά του ότι η νέα υποδομή μπορεί να υποστηρίξει απαιτητικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και να ενισχύσει τις δυνατότητες των Ελλήνων ερευνητών.
Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα, ο κ. Κοζύρης σημείωσε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να συμμετάσχει ενεργά στη νέα γενιά ευρωπαϊκών υποδομών μεγάλης κλίμακας, τα λεγόμενα Giga Factories, η ανάπτυξη των οποίων προγραμματίζεται να ξεκινήσει το 2027. Η συμμετοχή αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής τεχνολογικής αυτονομίας και της ανάπτυξης προηγμένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του «Δαίδαλου»
Ο «Δαίδαλος» έχει μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops. Στις διεθνείς κατατάξεις του Ιουνίου 2026 βρέθηκε στην 31η θέση της λίστας TOP500 και στην 23η θέση της Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπερυπολογιστών.
Πρόκειται για το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει καταγραφεί έως σήμερα στην Ελλάδα.
Βασίζεται σε αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και χρησιμοποιεί επιταχυντές NVIDIA GH200, συνδυάζοντας κεντρικές μονάδες επεξεργασίας (CPU) και μονάδες επιτάχυνσης γραφικών (GPU).
Για την ψύξη του εξοπλισμού αξιοποιεί τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, η οποία επιτρέπει την αποτελεσματική διαχείριση της θερμότητας που παράγεται από την υψηλή υπολογιστική ισχύ.
Διαθέτει αποθηκευτικό σύστημα υψηλών επιδόσεων NVMe χωρητικότητας 1 petabyte και συνολικό αξιοποιήσιμο αποθηκευτικό χώρο 10 petabytes.
Οι δυνατότητές του καλύπτουν εφαρμογές επιστημονικής έρευνας, επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων και ανάπτυξης και εκπαίδευσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η εγκατάστασή του στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου εντάσσεται στην ευρωπαϊκή προσπάθεια ανάπτυξης υποδομών υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων, με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας.
