Το μήνυμα φτάνει στο κινητό σας ένα απόγευμα, την ώρα που γυρίζετε από τη δουλειά. «Ο λογαριασμός σας έχει μπλοκαριστεί. Πατήστε εδώ για επιβεβαίωση».
Ή χτυπά το τηλέφωνο. «Καλησπέρα σας, καλούμε από το τμήμα ασφαλείας της τράπεζας. Εντοπίσαμε μια ύποπτη συναλλαγή και πρέπει να την ακυρώσουμε αμέσως».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο τόνος είναι καθησυχαστικός. Το λογότυπο μοιάζει αυθεντικό. Το όνομα της τράπεζας είναι σωστό. Μερικές φορές το SMS εμφανίζεται στην ίδια συνομιλία με προηγούμενα γνήσια μηνύματα. Άλλες φορές ο καλών γνωρίζει το όνομά σας ή βασικά στοιχεία που κάνουν την ιστορία να ακούγεται πειστική.
Και όμως, μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να έχουν αποκτήσει πρόσβαση στον τραπεζικό σας λογαριασμό.
Οι ηλεκτρονικές απάτες έχουν εξελιχθεί. Δεν βασίζονται πλέον μόνο στην τεχνολογία, αλλά κυρίως στην ψυχολογία. Οι δράστες προσπαθούν να σας κάνουν να ενεργήσετε βιαστικά, πριν προλάβετε να σκεφτείτε.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας προειδοποιεί ότι οι επιθέσεις έχουν γίνει πιο αληθοφανείς, αξιοποιώντας ακόμη και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία μηνυμάτων που μοιάζουν να προέρχονται από δημόσιες υπηρεσίες, τράπεζες ή γνωστές εταιρείες.
Το πρώτο λάθος είναι ο πανικός
Οι ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια συμφωνούν σε ένα σημείο: οι πρώτες κινήσεις μετά την απάτη είναι καθοριστικές.
Αν έχετε πληκτρολογήσει στοιχεία της κάρτας σας, κωδικούς e-banking ή εγκρίνατε συναλλαγή που δεν αναγνωρίζετε, η πρώτη ενέργεια είναι να επικοινωνήσετε αμέσως με την τράπεζά σας μέσω του επίσημου αριθμού εξυπηρέτησης. Όχι απαντώντας στο μήνυμα ή καλώντας τον αριθμό που σας εμφανίστηκε στην οθόνη.
Οι τράπεζες μπορούν, ανάλογα με το περιστατικό και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η συναλλαγή, να μπλοκάρουν κάρτες, να απενεργοποιήσουν την πρόσβαση στο e-banking ή να ξεκινήσουν διαδικασία αμφισβήτησης συναλλαγής.
Αν η απάτη αφορά μόνο την αποκάλυψη των κωδικών σας, αλλά δεν έχει γίνει ακόμη μεταφορά χρημάτων, κάθε λεπτό μετράει.
Μην αλλάζετε μόνο τον τραπεζικό κωδικό
Πολλοί κάνουν το ίδιο λάθος. Αλλάζουν μόνο τον κωδικό της τράπεζας.
Στην πραγματικότητα, αν χρησιμοποιείτε τον ίδιο ή παρόμοιο κωδικό και σε email, κοινωνικά δίκτυα ή άλλες υπηρεσίες, θα πρέπει να αλλάξετε όλους τους λογαριασμούς που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί.
Η ενεργοποίηση ελέγχου ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA), όπου είναι διαθέσιμη, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας και δυσκολεύει σημαντικά την πρόσβαση τρίτων στους λογαριασμούς σας.
Κρατήστε τα στοιχεία πριν τα διαγράψετε
Η πρώτη αντίδραση είναι συνήθως να διαγράψουμε το μήνυμα. Καλύτερα όχι.
Κρατήστε στιγμιότυπα οθόνης, το ύποπτο SMS ή email, τον αριθμό τηλεφώνου, το link που λάβατε και οποιαδήποτε απόδειξη συναλλαγής υπάρχει. Αυτές οι πληροφορίες μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμες τόσο για την τράπεζα όσο και για τις αρχές.
Πρέπει να ενημερωθεί και η Αστυνομία
Η Ελληνική Αστυνομία καλεί τους πολίτες να καταγγέλλουν τέτοια περιστατικά και υπενθυμίζει ότι οι ηλεκτρονικές καταγγελίες για κυβερνοεγκλήματα μπορούν να υποβληθούν και μέσω του Gov.gr, ενώ η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος παρακολουθεί συστηματικά εκστρατείες phishing και εκδίδει τακτικές προειδοποιήσεις.
Ακόμη κι αν τα χρήματα δεν ανακτηθούν, η αναφορά μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό οργανωμένων κυκλωμάτων και να προστατεύσει άλλους πολίτες.
Οι απάτες δεν μοιάζουν πλέον με απάτες
Αν πριν από λίγα χρόνια ένα κακογραμμένο email ήταν αρκετό για να υποψιαστεί κανείς ότι κάτι δεν πάει καλά, σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Οι απατεώνες δημιουργούν ιστοσελίδες που αντιγράφουν σχεδόν πιστά το Gov.gr, τράπεζες, εταιρείες ταχυμεταφορών ή δημόσιους οργανισμούς.
Στέλνουν SMS για δήθεν πρόστιμα, επιστροφές χρημάτων ή μπλοκαρισμένους λογαριασμούς και προσπαθούν να αποσπάσουν προσωπικά δεδομένα ή στοιχεία πληρωμής.
Η Ελληνική Αστυνομία και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχουν εκδώσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις για τέτοιες καμπάνιες, ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται παράνομα τα λογότυπα και τα στοιχεία των ίδιων των αρχών.
Γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν σε έναν απλό κανόνα: καμία τράπεζα και καμία δημόσια υπηρεσία δεν θα σας ζητήσει τηλεφωνικά ή μέσω συνδέσμου σε SMS τους προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης ή τους κωδικούς επιβεβαίωσης μιας συναλλαγής.
Η καλύτερη άμυνα είναι η καχυποψία
Οι περισσότερες ηλεκτρονικές απάτες δεν ξεκινούν από ένα τεχνικό κενό ασφαλείας. Ξεκινούν από μια στιγμή βιασύνης.
Ένα μήνυμα που δημιουργεί αίσθηση επείγοντος. Ένα τηλεφώνημα που προκαλεί φόβο. Ένα link που υπόσχεται να λύσει ένα πρόβλημα με ένα μόνο πάτημα.
Ακριβώς γι’ αυτό, η πιο αποτελεσματική συμβουλή παραμένει και η πιο απλή: όταν κάποιος σας πιέζει να ενεργήσετε «τώρα», σταματήστε για λίγα δευτερόλεπτα. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια ενόχληση και σε μια μεγάλη οικονομική απώλεια.
