Χέρμαν Χόιερ: Ο αξιωματικός των Ναζί και τα ντοκουμέντα που έφεραν ξανά στο φως την εκτέλεση των 200 αντιστασιακών στην Καισαριανή

Συγκλονίζουν οι ιστορικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944, που εμφανίστηκαν σε δημοπρασία στο eBay και ήρθαν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα σχεδόν 82 χρόνια μετά.

Πρόκειται για φωτογραφίες που έως σήμερα δεν ήταν γνωστό ότι υπήρχαν και οι οποίες, εφόσον αποδειχθούν αυθεντικές, προσθέτουν ένα σπάνιο οπτικό τεκμήριο σε ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής Κατοχής, στη μαύρη μέρα της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή.

Τις φωτογραφίες έφερε στο φως της δημοσιότητας η ομάδα του Facebook «Greece Archives of WWII».

Το υλικό – σύμφωνα με τις περιγραφές της αγγελίας – εντοπίστηκε σε άλμπουμ που αποδίδεται σε Γερμανό αξιωματικό, τον Χέρμαν Χόιερ που υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Batallion με έδρα τη Μαλακάσα και μετά τα Ίσθμια κατά την περίοδο της Κατοχής.

Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν προς πώληση από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος ή να συνοδεύονται από τεκμηρίωση που να επιτρέπει άμεση, ανεπιφύλακτη ταυτοποίηση.

Εάν οι εικόνες αποδειχθούν αυθεντικές, ωστόσο, η αξία τους θα είναι πολύ μεγαλύτερη από την χρηματική, καθώς θα αποτυπώνουν ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής κατοχής.

Ο αξιωματικός των Ναζί

Ιστορικοί και συλλέκτες, οι οποίοι αναζητούν περισσότερα στοιχεία για τις φωτογραφίες τις οποίες πουλάει στο ebay Βέλγος παλαιοπώλης, τις αποδίδουν στον Γερμανό υπολοχαγό Χέρμαν Χόιερ που υπηρέτησε στο 1012 Festungs-Batallion με έδρα τη Μαλακάσα και μετά τα Ίσθμια.

Πρόκειται για μονάδα που εντασσόταν στην 41η Festungs-Division της Βέρμαχτ, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το τάγμα σχηματίστηκε στο Χάμελν τον Νοέμβριο του 1943 και σύντομα αναπτύχθηκε στην Ελλάδα, με δράση στην περιοχή του Αιγαίου και την Αττική.

Κατά την παραμονή του στη χώρα, ο Χόιερ και η μονάδα του είχαν βάση στη Μαλακάσα, βόρεια της Αθήνας. Με την έναρξη της γερμανικής υποχώρησης το 1944, η μονάδα μετακινήθηκε μέσω Αλβανίας, Σερβίας και Βοσνίας.

Στα προσωπικά του έγγραφα βρέθηκε χειρόγραφο σκίτσο που απεικονίζει τον χώρο της εκτέλεσης στην Καισαριανή. Χαρτογραφούσε τις θέσεις των 200 θυμάτων, των εκτελεστικών αποσπασμάτων και της επιμελητείας.

Μαζί με τις φωτογραφίες, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ιστορική τεκμηρίωση και επαλήθευση της κλίμακας του εγκλήματος πολέμου.

Η στρατιωτική ταυτότητα του Χόιερ (Soldbuch) περιλαμβάνει μια περίεργη καταχώρηση από τον Ιανουάριο του 1944 όπου νοσηλεύτηκε στην Αθήνα για «ψεύτικη ασθένεια» (κωδικός 36).

Ορισμένοι ιστορικοί χαρακτηρίζουν αυτή την εγγραφή ως «σκίτσο» του υπηρεσιακού φακέλου, καθώς αποτυπώνει με διαγνωστικούς κωδικούς την πιθανή προσποίηση ασθένειας – ενδεχομένως για αποφυγή καθηκόντων ή παραμονή στην Αθήνα. Το στοιχείο αυτό συχνά συγκρίνεται με τη μεταγενέστερη εμπλοκή του σε επιχειρήσεις κατοχής και εκτελέσεις.

Ο Χόιερ προήχθη σε Leutnant der Reserve (Ανθυπολοχαγό) την 1η Ιανουαρίου 1945.

Επιβίωσε του πολέμου και έζησε στη μεταπολεμική περίοδο, χωρίς η μετέπειτα ζωή του να έχει καταγραφεί εκτενώς στη δημόσια ιστοριογραφία.

Η σύγχυση με έναν «άλλο» Χόιερ

Την ίδια εποχή υπήρχε και ένας δεύτερος άνθρωπος με σχεδόν το ίδιο όνομα: ο ζωγράφος Χέρμαν Ότο Χόιερ (Hermann Otto Hoyer).

Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Χίτλερ και δημιουργός έργων που εντάσσονταν στην αισθητική και την προπαγάνδα του Γ΄ Ράιχ. Ανάμεσα στα γνωστά του έργα και προσχέδια περιλαμβάνονται σκίτσα πορτρέτων ανδρών των SA και SS, καθώς και προκαταρκτικά σχέδια για το έργο «Am Anfang war das Wort» («Εν αρχή είναι ο Λόγος»).

Η ομοιότητα των ονομάτων προκαλεί συχνά σύγχυση:

• ο ένας ήταν στρατιωτικός αξιωματικός που συνδέθηκε με την κατοχική δράση στην Ελλάδα
• άλλος καλλιτέχνης του ναζιστικού πολιτιστικού μηχανισμού

Παρότι δεν σχετίζονται μεταξύ τους, η ταυτόχρονη παρουσία τους στον ίδιο ιστορικό κύκλο αποτυπώνει διαφορετικές όψεις του ίδιου καθεστώτος: τη στρατιωτική βία και την ιδεολογική προπαγάνδα.