Καθώς οι αυξανόμενες τιμές καυσίμων ασκούν πιέσεις στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών και στις επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη, οι πιέσεις από το κόστος ζωής προκαλούν αναταραχές με μαζικές διαδηλώσεις στις πρωτεύουσες και τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, ενώ δίνουν νέα ώθηση σε ακροδεξιά κόμματα – ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς – σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Την ώρα που Ευρώπη «βράζει» για πάνω από μία εβδομάδα με χιλιάδες διαδηλωτές να έχουν βγει στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για την ακρίβεια την εκπαίδευση και τα προβλήματα στέγασης, κόμματα, που κάποτε θεωρούνταν ότι βρίσκονται στο περιθώριο, ήδη κερδίζουν έδαφος. Ψηφοφόροι από αυτοκινητιστές στην αγροτική Γαλλία έως νεαρούς άνδρες στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία, αναζητούν εναλλακτικές και αρκετοί στρέφουν το βλέμμα τους προς την ακροδεξιά.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, που ξέσπασε τον περασμένο Φεβρουάριο και οδήγησε σε άλμα τις τιμές ενέργειας, έχει επιτείνει την πρόκληση για τις κυβερνήσεις που ήδη πασχίζουν να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να περιορίσουν τις δαπάνες.
Η δυσαρέσκεια ξεχύθηκε στους δρόμους, καθώς στη Γαλλία, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν για την επιδείνωση της κατάστασης στις σχολικές μονάδες στα βόρεια προάστια του Παρισιού έχουν εξελιχθεί σε κάποιες τις χειρότερες ταραχές στη χώρα εδώ και δεκαετίες, με καταστήματα να λεηλατούνται, κτίρια να πυρπολούνται και το δημαρχείο του 19ου αιώνα στη Λιμόζ να καταστρέφεται από φωτιά.
«Για ποιο λόγο είμαι εδώ: Λοιπόν, πολύ απλά, θεωρώ το σημερινό κόστος ζωής πραγματικά τρομακτικό», δήλωσε ο Κεντέν Λεβιλού, ένας διαδηλωτής 21 ετών στην Νάντη. «Απλά σκεφθείτε τον κόσμο που μετά βίας παίρνει τον κατώτατο μισθό, όταν κοιτάτε το κόστος των τροφίμων, των καυσίμων και άλλων προϊόντων. Είναι τρομακτικό το πόσο απίστευτα ακριβά έχουν γίνει τα πράγματα».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η σύγκρουση στο Ιράν έχει κοστίσει στην Ευρώπη περίπου 100 δισεκ. ευρώ λόγω των προβλημάτων που προκλήθηκαν στο εμπόριο και τις αγορές ενέργειας. Οι τιμές αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% και οι τιμές ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Σε διάγγελμά του το σαββατοκύριακο (17-18.10.2026), ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε τα «θεμιτά αιτήματα» των διαδηλωτών που είναι εξοργισμένοι με το αυξανόμενο κόστος ζωής και με τις τιμές των καυσίμων, καταδικάζοντας παράλληλα εκείνους που είναι υπεύθυνοι για τη βία και τις λεηλασίες. «Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που κατέστρεψαν, διέλυσαν και λεηλάτησαν», δήλωσε.
Ολόκληρη η Ευρώπη «φλέγεται»
Βίαια επεισόδια έχουν σημειωθεί και αλλού. Στο Μιλάνο της βόρειας Ιταλίας η αστυνομία συγκρούστηκε με διαδηλωτές που πετούσαν πέτρες και λεηλατούσαν καταστήματα στη διάρκεια διαδηλώσεων για την κακή κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Τα τρακτέρ που κινούνται στη Γέλα, στο νότιο άκρο της Ευρώπης, έχουν υψώσει τη σημαία της Σικελίας, στην οποία αποτυπώνεται η Μέδουσα, ένα τρισκέλιον και στάχυα σιταριού, θυμίζοντας τον ρόλο του σιτοβολώνα που είχε το νησί από τη ρωμαϊκή εποχή. Ωστόσο οι αγρότες δεν μεταφέρουν τη σοδειά τους. Διαμαρτύρονται.
Στην Γέλα, οι αγρότες λένε ότι το κόστος καυσίμων καθιστά τη χρήση γεωργικών μηχανημάτων απαγορευτικά ακριβή. «Καλλιεργούμε τη γη, θερίζουμε χρέη», έγραφε ένα πανό.
«Είμαστε εντελώς σε τέλμα», λέει ο Αρκάντζελο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα. «Το κόστος των καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί».
Οδοφράγματα από φορτηγατζήδες, αγρότες και εργάτες στη χαλυβουργία έχουν προκαλέσει προβλήματα στις μετακινήσεις σε τμήματα της νότιας Ιταλίας, συνεισφέροντας στην τοπική έλλειψη καυσίμων και τροφοδοτώντας ανησυχίες για τις προμήθειες των σούπερ μάρκετ.
Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στη Λισαβόνα το Σάββατο για τους χαμηλούς μισθούς, το κόστος στέγασης και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, εντείνοντας την πίεση για την κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας.
Στην Ισπανία, η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν από το σπίτι της προκάλεσε πανεθνικές διαδηλώσεις για τις ελλείψεις στη στέγαση και τα υψηλά ενοίκια, οδηγώντας στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών τον επόμενο μήνα.
Και στο Βέλγιο έχουν γίνει τέτοιες κινητοποιήσεις, ενώ μεγάλες διαδηλώσεις στην Αλβανία πυροδοτήθηκαν από την οργή του κόσμου για τη διαφθορά της κυβέρνησης, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, την έλλειψη θέσεων εργασίας και το χαμηλό επίπεδο στην εκπαίδευση.
Οι διαδηλώσεις αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες που διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο τα πολιτικά πράγματα σε όλη την ήπειρο.
Οι ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη έχουν γίνει «βασικός μοχλός λαϊκιστικών πολιτικών» σε όλη την Ευρώπη, δήλωσε ο Ζιλ Ιβαλντί, πολιτικός επιστήμονας στο Sciences Po.
Πολιτικοί της άκρας δεξιάς και της άκρας αριστεράς υποστηρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι η αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία θα βοηθήσει να περιοριστούν τα κόστη, θέτοντας εν αμφιβόλω τη κυρίαρχη συναίνεση στην Ευρώπη για παροχή στήριξης στην Ουκρανία.
Η Λε Πεν θέτει τις τιμές καυσίμων στο επίκεντρο της επικράτειας
Το τελευταίο ενεργειακό σοκ έρχεται ύστερα από χρόνια οικονομικών πιέσεων μετά την πανδημία και τον αντίκτυπο από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Στη Γαλλία, τα αυξανόμενα κόστη ενέργειας δημιουργούν εκρηκτικό φόντο για τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου. Η κυβέρνηση του Μακρόν βρίσκεται αντιμέτωπη με διογκούμενο δημοσιονομικό έλλειμμα και πιέσεις από τις αγορές ομολόγων.
Η Μαρίν Λεπέν από το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικός Συναγερμός» και ο βετεράνος της άκρας αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν έχουν θέσει τις τιμές των καυσίμων στο επίκεντρο των εκστρατειών τους.
«Οι αυξανόμενες τιμές καυσίμων είναι σαφώς ένα θέμα που ενισχύει την Μαρίν Λε Πεν», δήλωσε ο Ιβαλντί.
Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, τα ποσοστά της Λε Πεν έχουν βελτιωθεί και του Μακρόν έχουν μειωθεί, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe.
Η πρόταση της Λε Πεν για δραστική μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα έχει συγκεντρώσει ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι το θέμα έχει έντονη απήχηση στους σκληροπυρηνικούς της ψηφοφόρους σε αγροτικές και ημιαγροτικές περιοχές όπου οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο είναι συχνά απαραίτητες.
Κάλεσμα για αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία
Στη γειτονική Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις πανεθνικές δημοσκοπήσεις ύστερα από ισχυρά κέρδη στις τοπικές εκλογές. Το κόστος ζωή βρέθηκε στη κορυφή των ανησυχιών των Γερμανών για πέμπτο συνεχή χρόνο σε έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτό τον μήνα.
Ο γερμανικός πληθωρισμός σημείωσε άλμα σε σχεδόν υψηλό τριετίας τον Σεπτέμβριο, με τον πληθωρισμό των τιμών ενέργειας να αυξάνεται στο 14,9%, προσφέροντας «πυρομαχικά» στην AfD για να «επιτεθεί» στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Η AfD προσπαθεί να αποκαταστήσει τους ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία, δηλώνοντας ότι η στήριξη του Βερολίνου προς την Ουκρανία υπονομεύει άσκοπα το ίδιο το Βερολίνο σε μια περίοδο κατά την οποία η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και πολλές από τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις της αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Η εμπειρία του παρελθόντος υποδηλώνει σύνδεση μεταξύ των υψηλών τιμών ενέργειας και της συμμετοχής των ψηφοφόρων υπέρ της AfD, δήλωσε ο Γιάν Στέκελ, καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου.
«Τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά περιγράφουν το ενεργειακό κόστος ως κάτι που μπορεί να αποφευχθεί και το αποδίδουν σε επιλογές κυβερνητικής πολιτικής…αντί στα υποβόσκοντα γεωπολιτικά σοκ που αποτελούν παράγοντα», δήλωσε.
«Αυτά τα γεωπολιτικά σοκ…είναι πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Και νομίζω γι’ αυτό το λόγο τα κυβερνώντα κόμματα συχνά δυσκολεύονται», πρόσθεσε.
Το επιχείρημα αυτό κερδίζει έδαφος κι αλλού.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από το Εθνικό Μέλλον, ένα νέο ακροδεξιό κόμμα υπό τον πρώην στρατηγό Ρομπέρτο Βανάτσι, που τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης των σχέσεων σε ό,τι αφορά το αέριο με τη Ρωσία.
Στην Πολωνία, από τους πιο πιστούς υποστηρικτές της Ουκρανίας, η ανησυχία για τον ενεργειακό λογαριασμό βοηθά να ενισχυθεί η στήριξη για την ακροδεξιά Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος
Ο ηγέτης του κόμματος, ο Γκρζεγκόρζ Μπράουν, ζητά επιστροφή στην αγορά ρωσικού πετρελαίου και αερίου, στηρίζοντας αυτή τη θέση μαζί με πολιτικούς της AfD στο Λουμπμίν, όπου οι κατεστραμμένοι αγωγοί του Nord Stream καταλήγουν στη Γερμανία.
«Μου αρέσει η μυρωδιά του ρωσικού αερίου το πρωί», δήλωσε.
