Το ενδεχόμενο ενός εκτεταμένου στρατιωτικού πλήγματος κατά του Ιράν, εξετάζει πλέον σοβαρά ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι προκαταρκτικές διπλωματικές επαφές με την Τεχεράνη κατέληξαν σε πλήρες αδιέξοδο. Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται τόσο το CNN όσο και οι New York Times, η αμερικανική κυβέρνηση επαναξιολογεί τις επιλογές της απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα, με τη στρατιωτική λύση να επιστρέφει δυναμικά στο τραπέζι.
Η στροφή αυτή σηματοδοτεί μια ταχεία μετατόπιση της στρατηγικής του Τραμπ. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, η Ουάσινγκτον φαινόταν να συνδέει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κυρίως με τη βίαιη καταστολή των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων στο Ιράν, οι οποίες κατεστάλησαν με εκατοντάδες – αν όχι χιλιάδες – νεκρούς. Πλέον, στο επίκεντρο βρίσκεται και πάλι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Την Τετάρτη, ο Τραμπ κλιμάκωσε τη ρητορική του μέσω της πλατφόρμας Truth Social, καλώντας το Ιράν να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για μια «δίκαιη και ισότιμη συμφωνία – χωρίς πυρηνικά όπλα». Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια νέα επίθεση των ΗΠΑ θα είναι «πολύ χειρότερη» από εκείνη του περασμένου Ιουνίου, όταν αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, το Ισφαχάν και τη Νατάνζ στο πλαίσιο της επιχείρησης «Operation Midnight Hammer».
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Αμερικανός πρόεδρος υπονόησε ακόμη ότι μια επίθεση θα μπορούσε να εξαπολυθεί «με ταχύτητα και βία», εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τους όρους της Ουάσινγκτον. Την ίδια ώρα, μια «τεράστια αρμάδα» αμερικανικών δυνάμεων – με αιχμή το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και τη συνοδεία του – έχει λάβει θέσεις στην περιοχή, σε απόσταση βολής από το Ιράν.
Καθοριστικό ρόλο στους υπολογισμούς του Λευκού Οίκου παίζει ακριβώς αυτή η στρατιωτική παρουσία. Το USS Abraham Lincoln, συνοδευόμενο από αντιτορπιλικά τύπου Arleigh Burke, προσφέρει στην Ουάσινγκτον τη δυνατότητα διεξαγωγής ευρείας κλίμακας επιχειρήσεων, αλλά και την προστασία συμμάχων από ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η μετακίνηση κρίσιμων στρατιωτικών μέσων από τον Ινδο-Ειρηνικό αποτελεί συνειδητή επίδειξη ισχύος και μέσο άσκησης μέγιστης πίεσης προς την Τεχεράνη.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παράλληλα με τη στρατιωτική κινητοποίηση, ΗΠΑ και Ιράν επιχείρησαν πρόσφατα να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας μέσω τρίτων, με τη μεσολάβηση διπλωματών από το Ομάν και απευθείας επαφές του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Υπήρξε ακόμη και σύντομη συζήτηση για πιθανή διά ζώσης συνάντηση, η οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Σύμφωνα με πηγές, τις τελευταίες ημέρες δεν υφίστανται σοβαρές διαπραγματεύσεις, καθώς οι αμερικανικές απειλές στρατιωτικής δράσης εντάθηκαν εκ νέου.
Στο τραπέζι των συνομιλιών, η Ουάσινγκτον έχει θέσει τρεις βασικούς όρους:
- μόνιμο τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και απόρριψη των υφιστάμενων αποθεμάτων,
- νέους περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν
- πλήρη διακοπή της στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις που δρουν ως σύμμαχοί του στη Μέση Ανατολή, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Όπως σημειώνουν οι New York Times, η απαίτηση για πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί, καθώς το ουράνιο μπορεί να εμπλουτιστεί σε μικρές και εύκολα κρυφές εγκαταστάσεις. Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν έχει αποκτήσει πρόσβαση σε καύσιμο εμπλουτισμένο σε επίπεδα κοντά στην κατασκευή πυρηνικού όπλου, οι ανησυχίες στη Δύση παραμένουν έντονες – ιδίως μετά την απόφαση της Τεχεράνης να περιορίσει την πρόσβαση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Το μεγαλύτερο αγκάθι, ωστόσο, αφορά το βαλλιστικό πρόγραμμα. Η απαίτηση να τεθούν όρια στο βεληνεκές και στον αριθμό των ιρανικών πυραύλων θεωρείται κρίσιμη για το Ισραήλ, το οποίο εξάντλησε μεγάλο μέρος των αποθεμάτων του σε αναχαιτιστικά κατά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου. Η Τεχεράνη αρνήθηκε κατηγορηματικά να συζητήσει το θέμα, δηλώνοντας ότι είναι διατεθειμένη να μιλήσει μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα – οδηγώντας τις συνομιλίες σε πλήρες τέλμα.
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με τους Times of Israel, ο Τραμπ εξετάζει επιλογές που υπερβαίνουν την απλή αποτροπή και αποσκοπούν στη δημιουργία συνθηκών για «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν. Η λογική αυτής της στρατηγικής είναι ότι στοχευμένα πλήγματα κατά θεσμών και διοικητών που ευθύνονται για την καταστολή των διαδηλώσεων θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση των Ιρανών πολιτών. Ωστόσο, Ισραηλινοί και Άραβες αξιωματούχοι εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν η αεροπορική ισχύς αρκεί για την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος.
Την ίδια στιγμή, το Πεντάγωνο ενισχύει την αμυντική του παρουσία στη Μέση Ανατολή, μετακινώντας συστήματα Patriot και σχεδιάζοντας την ανάπτυξη THAAD, ενώ η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ προετοιμάζεται για πολυήμερες ασκήσεις στην περιοχή. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οι ένοπλες δυνάμεις της είναι έτοιμες να απαντήσουν «άμεσα και δυναμικά» σε κάθε επιθετική ενέργεια.
Παρότι αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται στη πιο αδύναμη θέση των τελευταίων δεκαετιών, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια στρατιωτική σύγκρουση ενέχει σοβαρό κίνδυνο κλιμάκωσης. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη αποκλείσει τη χρήση του εναέριου χώρου τους για επίθεση κατά του Ιράν, φοβούμενοι γενικευμένη ανάφλεξη.
Το παράδειγμα της Βενεζουέλας
Κατά τους ΝΥΤ «ο Τραμπ αισθάνεται ενθαρρυμένος από την επιτυχία στη Βενεζουέλα και χρησιμοποίησε σαφώς την απειλή μιας παρόμοιας τακτικής “αποκεφαλισμού” του ιρανικού καθεστώτος σε μια προσπάθεια να εκφοβίσει την ηγεσία της χώρας και τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης».
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο που μίλησε σε Αμερικανούς βουλευτές, η συγκέντρωση δυνάμεων γύρω από το Ιράν είναι σε μεγάλο βαθμό αμυντική, επειδή δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες στην περιοχή βρισκόταν «εντός της εμβέλειας των ιρανικών μονόδρομων drone και βαλλιστικών πυραύλων».
Είπε ότι ήταν «σοφό και συνετό» να αυξηθεί η παρουσία των ΗΠΑ, αλλά ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν επίσης να «ενεργήσουν προληπτικά» εναντίον του Ιράν. «Ελπίζω να μην φτάσουμε σε αυτό το σημείο», είπε. Ωστόσο, ο Ρούμπιο είπε ότι αν το καθεστώς πέσει, δεν υπάρχει «απλή απάντηση» για το τι θα συμβεί στη συνέχεια. «Αυτό είναι ένα ανοιχτό ερώτημα», είπε ο Ρούμπιο. «Θέλω να πω, κανείς δεν ξέρει ποιος θα αναλάβει την εξουσία».
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η συγκέντρωση τεράστιας στρατιωτικής ισχύος θα λειτουργήσει τελικά ως μοχλός πίεσης για μια συμφωνία ή ως προοίμιο μιας νέας, επικίνδυνης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με απρόβλεπτες συνέπειες για την ευρύτερη περιοχή.
Πληροφορίες από New York Times, CNN
