Πιο συγκεκριμένα, όταν τελειώνει το δημοτικό σχολείο μεγάλος αριθμός παιδιών δεν γνωρίζει τα βασικά, όπως είναι η σωστή ορθογραφία λέξεων και η σωστή χρήση των σημείων στίξης.
Στην Πρώτη Γυμνασίου, μόνο το 15% γνωρίζει πώς να χρησιμοποιήσει σωστά την τελεία, ενώ μόνο το 10% είναι σε θέση να χωρίσει το κείμενο σε παραγράφους και το 4% πως να χρησιμοποιήσει ποικιλία προτάσεων. Στην Τρίτη Γυμνασίου -σύμφωνα πάντα με την έρευνα- υπάρχει κάποια βελτίωση, με το 25% να γνωρίζει πλέον πώς να χρησιμοποιήσει τα σημεία στίξης, 20% να είναι εξοικειωμένοι στη χρήση παραγράφων και το 13% να έχουν άνεση με τη χρήση ποικιλίας προτάσεων.
Αναφορικά με την ορθογραφία, μόνο το 20% της Πρώτης τάξης Γυμνασίου είναι σε θέση να γνωρίζει τη σωστή ορθογραφία δέκα τουλάχιστον δύσκολων λέξεων.Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν με τη σωστή γραφή οι περισσότεροι μαθητές, το πρόβλημα με την ορθογραφία που παρατηρείται ακόμη και σε καλούς μαθητές.
Ο εκπαιδευτικός σύμβουλος, Πίτερ Ναπ, η διδακτορική διατριβή του οποίου βασίζεται στη διδασκαλία της γραφής, δηλώνει ότι «τα παιδιά τελειώνουν το δημοτικό χωρίς να έχουν μάθει την τέχνη της σωστής γραφής, όταν πάνε στο Γυμνάσιο, δεν υπάρχει εκεί η προοπτική για να ασχοληθεί το σύστημα μ’ αυτό το κεφάλαιο, που υποτίθεται θα έπρεπε να το είχαν μάθει τα παιδιά στο δημοτικό. Το να διδάσκεις τα παιδιά πώς να εκφράζονται στον γραπτό λόγο, σημαίνει να τους δείξεις τον τρόπο πώς να σκέπτονται, πώς να οργανώνουν τις σκέψεις τους και, συνάμα, να τους δίνεις τα εργαλεία να επιδεικνύουν τι γνωρίζουν».
Σύμφωνα με σχετική έρευνα, η ικανότητα στο γραπτό λόγο συνδέεται με την κατανόηση κειμένων, την ομιλία και τη σκέψη, σχολεία, δε, που έχουν επικεντρώσει την προσοχή τους στον γραπτό λόγο, διαπίστωσαν ότι οι επιδόσεις των μαθητών σημείωσαν εξέλιξη και σε άλλους τομείς.
Όπως εντοπίζεται στην έρευνα, πολλοί εκπαιδευτικοί πήγαν στο σχολείο τη δεκαετία του ’70 και δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις γραμματικής και γλώσσας οι ίδιοι, ώστε να τα μεταδώσουν και στους μαθητές.
