Σε έναν πυρετό παρασκηνιακών διαβουλεύσεων για τη διαμόρφωση ενός ειρηνευτικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται πως βρίσκονται οι ΗΠΑ και η Ευρώπη. Όπως αποκαλύπτει σε άρθρο του στη Washington Post ο αναλυτής Ντέιβιντ Ιγκνάτιους, Αμερικανοί διαπραγματευτές επιχειρούν να συνθέσουν ένα πακέτο που θα καλύπτει τις μεταπολεμικές ανάγκες τόσο του Κιέβου όσο και της Μόσχας.
Ίσως η πορεία του πολέμου στην Ουκρανία να αποτελεί ένδειξη της αντοχής και της αποτελεσματικότητας του Κιέβου, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πριν από περισσότερο από 1,5 χρόνο χαρακτήριζε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι αδύναμο και υποστήριζε ότι «δεν έχει κανένα χαρτί στα χέρια του», τώρα αντιδρά στις καταστροφικές επιθέσεις της Ουκρανίας κατά ρωσικών διυλιστηρίων.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία για την προμήθεια ντίζελ με τη Μόσχα, η οποία υπονομεύει σε μεγάλο βαθμό έναν νόμο περί κυρώσεων κατά της Ρωσίας που ο ίδιος είχε μόλις υπογράψει. Την ίδια στιγμή, ο Λευκός Οίκος αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να προχωρήσει ακόμη περισσότερο, διακόπτοντας την κρίσιμη υποστήριξη πληροφοριών προς το Κίεβο. Ευρωπαίος διπλωμάτης παραδέχθηκε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν «δύσκολο να αναπληρωθεί».
Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά με τις αντιδράσεις του Τραμπ, η τελευταία αντιπαράθεση για την Ουκρανία ενδέχεται να επισκιάζει μια σημαντικότερη εξέλιξη: οι ΗΠΑ και η Ευρώπη κινούνται σταδιακά προς την κατάρτιση μιας κοινής πρότασης ειρήνης, η οποία θα προσφέρει οικονομικά και οφέλη ασφαλείας τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Ρωσία, δημιουργώντας τη βάση για μια εδαφική διευθέτηση που δεν θα ικανοποιεί πλήρως τους πολεμικούς στόχους καμίας από τις δύο πλευρές.
Η λογική πίσω από αυτή τη δύσκολη διπλωματική πρωτοβουλία συνοψίζεται σε μια αρχή: όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα πρόβλημα που δεν μπορείς να λύσεις, κάνε το μεγαλύτερο. Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα συνολικό πακέτο που θα καλύπτει τις μεταπολεμικές ανάγκες τόσο της Ουκρανίας όσο και της Ρωσίας, με στόχο να τερματιστεί η αιματοχυσία και οι δύο χώρες να βρεθούν σε καλύτερη θέση. Τα οικονομικά και πολιτικά οφέλη θα λειτουργούσαν ως κίνητρο για έναν εδαφικό συμβιβασμό που καμία πλευρά δεν θα επιθυμούσε υπό άλλες συνθήκες.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Πρέπει να διευρύνουμε τόσο το πρόβλημα όσο και τη λύση, ώστε να βοηθήσουμε και τις δύο πλευρές να αντιληφθούν πώς θα είναι η μεταπολεμική κατάσταση και στη συνέχεια να κάνουν παραχωρήσεις», εξήγησε Αμερικανός αξιωματούχος που γνωρίζει τις συνομιλίες και περιέγραψε αναλυτικά το σχέδιο.
Η διπλωματική προσπάθεια, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα της WP, εντάθηκε κατά τη διάρκεια εξάωρης συνάντησης που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή στη Φλόριντα, υπό την αιγίδα των Αμερικανών απεσταλμένων Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ. Στη συνάντηση συμμετείχαν Ουκρανοί αξιωματούχοι, καθώς και εκπρόσωποι της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας. Η συνάντηση φιλοξενήθηκε στο Shell Bay Golf Club, ένα συγκρότημα ιδιοκτησίας του Γουίτκοφ, στο Χαλάντεϊλ Μπιτς.
Ο Τραμπ θέλει η Ουκρανία και η Ρωσία να σταματήσουν να πλήττουν τα διυλιστήρια πετρελαίου η μία της άλλης, ως προϋπόθεση για την προώθηση της αμερικανικής ειρηνευτικής πρωτοβουλίας. Για τη Ρωσία, αυτό είναι σχετικά εύκολο, καθώς το μεγαλύτερο ουκρανικό διυλιστήριο έχει ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές από τις ρωσικές επιθέσεις.
Για τον Ζελένσκι, ωστόσο, μια τέτοια απόφαση θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να εγκαταλείψει ένα από τα ισχυρότερα όπλα που διαθέτει. «Είναι σαφές ότι η δυνατότητα των Ουκρανών να πλήττουν τα διυλιστήρια έχει αντίκτυπο στη ρωσική οικονομία», ανέφερε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Έχει ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση του Ζελένσκι».
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ ζήτησαν από τους Ουκρανούς να σταματήσουν τις επιθέσεις κατά των διυλιστηρίων στη συνάντηση της Παρασκευής, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά ο Τραμπ θα προχωρούσε στη συμφωνία για το ντίζελ με τη Ρωσία. Όπως πρόσθεσε, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές είχαν υποβάλει το ίδιο αίτημα περίπου έξι φορές τους τελευταίους μήνες, καθώς οι τιμές του ντίζελ αυξάνονταν απότομα.
Ο Ζελένσκι αρνήθηκε να συμμορφωθεί, ο Τραμπ προχώρησε στη συμφωνία, με προφανή πολιτικό στόχο να μειώσει τις τιμές ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε την απόφαση «αδύναμη» και ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να διακόψει την παροχή πληροφοριών προς το Κίεβο.
Τα 4 βασικά σκέλη του σχεδίου ειρήνης
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, το σχέδιο περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς πυλώνες.
Το μήνυμα προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι σαφές: δεν αρκεί να τερματίσει τον πόλεμο με την Ουκρανία, θα πρέπει επίσης να συνάψει μια οικονομική συμφωνία και μια συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη, ώστε να αποκατασταθεί η σταθερότητα στην περιοχή και να ανακοπεί η κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ανοικοδόμηση της Ουκρανίας
Ο πρώτος πυλώνας αφορά την ανοικοδόμηση της χώρας. Η Παγκόσμια Τράπεζα και η επενδυτική εταιρεία BlackRock επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο χρηματοδότησης που θα καλύπτει τις τεράστιες οικονομικές ανάγκες του Ζελένσκι.
Τα κονδύλια θα προορίζονται για την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων περιοχών, την παροχή οικονομικής στήριξης στις οικογένειες των στρατιωτών που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν και την ανασυγκρότηση μιας οικονομίας που έχει υποστεί βαρύτατο πλήγμα από τον πόλεμο.
Οι διαπραγματευτές έχουν ζητήσει από το Κίεβο λεπτομερείς εκτιμήσεις για το κόστος, καθώς και εγγυήσεις ότι τα χρήματα δεν θα καταλήξουν στα χέρια όσων επιδιώξουν να επωφεληθούν παράνομα από τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση.
Μέχρι στιγμής, η ουκρανική πλευρά δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένα ποσά.
Εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία
Ο δεύτερος βασικός πυλώνας αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας. Η Ουκρανία θα λάβει δέσμευση από τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες ότι θα απαντήσουν στρατιωτικά σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε τη δέσμευση αυτή ως αντίστοιχη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει συλλογική αντίδραση σε περίπτωση επίθεσης εναντίον κράτους-μέλους της Συμμαχίας.
Παράλληλα, η Ρωσία θα διαπραγματευτεί συμφωνίες με την Ευρώπη που θα λαμβάνουν υπόψη τις δικές της ανησυχίες για την ασφάλεια. Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί τι ακριβώς θα περιλαμβάνουν αυτές οι συμφωνίες.
Ενεργειακή συμφωνία
Ο τρίτος πυλώνας προβλέπει την οικονομική διασύνδεση της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Ευρώπης μέσω μιας ενεργειακής συμφωνίας.
Ένα από τα ενδεχόμενα που εξετάζονται είναι η δημιουργία αγωγού για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με τη Ρωσία και την Ουκρανία να μοιράζονται τα έσοδα.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, ένας τέτοιος αγωγός θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το ενεργειακό κόστος για την Ευρώπη. Παράλληλα, μια ειρηνευτική συμφωνία θα προέβλεπε τη μακροπρόθεσμη πρόσβαση της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, καθώς και συγκεκριμένους όρους για το πότε και με ποιον τρόπο θα αρθούν οι υφιστάμενες οικονομικές κυρώσεις.
Εδαφικό
Το τέταρτο και πιθανότατα πιο δύσκολο σκέλος αφορά τις εδαφικές παραχωρήσεις.
Η Ρωσία, η οποία ξεκίνησε τον πόλεμο επιδιώκοντας να κατακτήσει ολόκληρη την Ουκρανία, θα συμφωνούσε σε κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου, την οποία οι διαπραγματευτές περιγράφουν ως «γραμμή ελέγχου».
Για την Ουκρανία, αυτό θα σήμαινε ότι θα αποδεχόταν τη συνέχιση του ρωσικού ελέγχου στις περιοχές που έχει καταλάβει η Μόσχα, συμπεριλαμβανομένου του Ντονμπάς, μιας περιοχής για την οποία διεξάγονται σφοδρές μάχες. Ένα από τα βασικά εμπόδια είναι ότι η ακριβής γραμμή ελέγχου παραμένει ασαφής, καθώς οι θέσεις των δύο στρατών μεταβάλλονται σχεδόν καθημερινά σε διάφορα σημεία του μετώπου.
Η διπλωματική προσπάθεια συνεχίζεται παρά τις εντάσεις
Παρότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν με οργή στη συμφωνία του Τραμπ για το ντίζελ με τη Ρωσία, φαίνεται να παραμένουν προσηλωμένοι στη συνέχιση της διπλωματικής διαδικασίας που έχουν αναλάβει οι Κούσνερ και Γουίτκοφ.
«Είναι μια στιγμή για να αποκλιμακωθεί η ένταση και να επιστρέψουμε στη δουλειά», δήλωσε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Η επιχειρηματολογία υπέρ μιας συμφωνίας αυτή τη στιγμή βασίζεται στο γεγονός ότι ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε ένα εφιαλτικό πεδίο μαζικών απωλειών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται, η Ρωσία έχει υποστεί περισσότερους από 1,4 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες.
Μόνο τον Αύγουστο, οι ρωσικές απώλειες ανήλθαν σε περίπου 42.000, δηλαδή περίπου 1.400 την ημέρα, σύμφωνα με βρετανική εκτίμηση. Πρόκειται για έναν πόλεμο φθοράς με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος.
Κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα, η σύγκρουση αναμένεται να αποκτήσει ακόμη πιο έντονα οικονομικά χαρακτηριστικά, καθώς κάθε πλευρά θα επιχειρεί να πλήξει την οικονομία της άλλης και να αυξήσει την πίεση που δέχονται οι άμαχοι.
Ο Τραμπ έχει προσπαθήσει να τερματίσει τον πόλεμο από τότε που ανέλαβε την προεδρία. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, εξακολουθεί να μην αντιλαμβάνεται πλήρως ότι ο Πούτιν, ως ηγέτης της χώρας που ξεκίνησε την εισβολή, επιδιώκει τη νίκη και όχι απλώς μια ανακωχή.
«Ο Πούτιν δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται πραγματικά για την ειρήνη», ανέφερε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης, επικαλούμενος πληροφορίες από υπηρεσίες πληροφοριών.
Καταλήγοντας, η ανάλυση υποστηρίζει ότι η συμφωνία για το ντίζελ με τη Ρωσία, η οποία παρακάμπτει στην πράξη την πίεση των κυρώσεων, ενδέχεται να διευκολύνει τον Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο, την ώρα που η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι επιδιώκει τον τερματισμό του.
