Υπερθέρμανση ωκεανών: Ξένα θαλάσσια είδη εξαπλώνονται στη Μεσόγειο – Κίνδυνος για αλιεία και βιοποικιλότητα

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει η υπηρεσία Copernicus Marine της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην τελευταία έκθεση για την κατάσταση των ωκεανών εξαιτίας της υπερθέρμανσης της θάλασσας και της γενικότερης κλιματικής κρίσης. Στο επίκεντρο των θαλασσών με τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η Μεσόγειος.

Από τον Μάιο 2022 μέχρι τις αρχές του 2023, η Μεσόγειος γνώρισε το μακρύτερο κύμα καύσωνα που έχει καταγραφεί τα τελευταία 40 χρόνια, (οι θερμοκρασίες επιφανείας έφθασαν τους 4,3°C). Αποτέλεσμα αυτού ήταν να ξεκινήσει η εξάπλωση ειδών που μέχρι πρότινος δεν κατοικούσαν στα νερά της Μεσογείου. Αυτό με τη σειρά του επηρέασε τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την αλιεία.

Ερευνητές ανέλυσαν τα αποτελέσματα αυτού του κύματος ζέστης στους πληθυσμούς δύο χωροκατακτητικών ειδών: του μπλε καβουριού του Ατλαντικού και του γενειοφόρου πυροσκώληκα (Hermodified carunculata) στο δέλτα του Πάδου στη βόρεια Ιταλία και γύρω από τις ακτές της Σικελίας.

Στο δέλτα του Πάδου, ο πολλαπλασιασμός του μπλε καβουριού, που τρέφεται με μαλάκια, προκάλεσε τη μείωση κατά 75%-100% της παραγωγής μυδιών σε ορισμένες περιοχές το 2023. Ο πληθυσμός αυτού του θηρευτή πολλαπλασιάστηκε με μεγάλους ρυθμούς λόγω της αύξησης των θερμοκρασιών και αποτελεί απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Ο γενειοφόρος πυροσκώληκας, ενδημικό στη Μεσόγειο είδος, που μπορεί να φθάσει σε μήκος τα 70 εκατοστά και προσδόκιμο ζωής τα 9 έτη, πολλαπλασιάστηκε επίσης εξαιτίας της υπερθέρμανσης των υδάτων. Το σκουλήκι αυτό, με τις δηλητηριώδεις τρίχες, διαταράσσει την παραδοσιακή αλιεία στην Σικελία τρώγοντας τα δολώματα, κόβοντας τις δευτερεύουσες πετονιές και προκαλώντας φθορές στα ψάρια που έχουν αλιευθεί και μειώνοντας την αξία τους.

Το σκουλήκι αυτό αποτελεί απειλή τόσο για την θαλάσσια βιοποικιλότητα όσο και για την οικονομική σταθερότητα των περιοχών που ζουν από την αλιεία, προειδοποιούν οι συντάκτες της έκθεσης που ζητούν στρατηγική διαχείρισης για τον περιορισμό της εξάπλωσής του.

Πέραν των εισβαλλόντων ειδών, η έκθεση 2025 του Copernicus Marine επισημαίνει τα προβλήματα της οξίνισης των ωκεανών, της ρύπανσης με πλαστικά απορρίμματα, την μείωση των πάγων.

«Κάθε τμήμα του ωκεανού επηρεάζεται από την τριπλή πλανητική κρίση: κλιματική αλλαγή, απώλεια της βιοποικιλότητας και ρύπανση», σχολίασε ο Πιερ Μπαουρέλ, γενικός διευθυντής της Mercator Ocean International κατά την παρουσίαση της έκθεσης μέσω τηλεδιάσκεψης.