Ουδέν μονιμότερον του προσωρινού λέει το ρητό και στη νέα κρίση που βιώνει ο πλανήτης με αφορμή την ενέργεια, μάλλον αληθεύει.
Τα τελευταία 24ωρα γίναμε, πάντως, σοφότεροι σε μια σειρά από θέματα: Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν έδειξαν ότι τις δύο πλευρές χωρίζει τεράστια απόσταση. Η Ουάσιγκτον επί της ουσίας κατέβηκε με τις ίδιες απαιτήσεις που είχε πριν τον πόλεμο. Δεν είναι καν σαφές αν οι δύο χώρες διαπραγματεύονται καλή τη πίστει για να δώσουν ένα τέλος στην παρούσα κρίση και να επαναφέρουν τον ομαλό εφοδιασμό με ενέργεια.
Στην αρχή του πολέμου οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να προβλέψουν ότι ενάμιση μήνα αργότερα δεν θα υπήρχε έστω μια ορατή διέξοδος. Πλέον έχουμε φτάσει δυστυχώς σε σημείο η λύση να απομακρύνεται αντί να πλησιάζει.
Τα πράγματα πλέον περιπλέκονται ακόμα περισσότερο και η επιβολή του αμερικανικού εμπάργκο στο πετρέλαιο του Ιράν πρόκειται να έχει δύο αποτελέσματα: Πρώτον, ελαττώνει περαιτέρω τις διαθέσιμες ποσότητες προς την παγκόσμια αγορά και δεύτερον διαιωνίζει το κλείσιμο των Στενών προσθέτοντας μια νέα μεταβλητή.
Πιεσμένο πλέον το Ιράν
Εφόσον οι ΗΠΑ είναι σε θέση να εφαρμόσουν τον αποκλεισμό, το Ιράν αναμένεται να αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα. Οι εξαγωγές πετρελαίου φτάνουν αυτή τη στιγμή 1,5 εκατ. βαρέλια ανά ημέρα και σχεδόν θα εκμηδενιστούν.
Αυτό σημαίνει ότι η χώρα θα στερηθεί περίπου 150 εκατ. δολάρια ημερησίως σε πετρελαϊκά έσοδα, ενώ άγνωστο είναι το αν θα μπορεί να εισάγει τρόφιμα και άλλα αγαθά που χρειάζεται.
Σύμφωνα με τον Μιάντ Μαλέκι, στέλεχος του ιδρύματος FDD, ο συνολικός αντίκτυπος για την ιρανική οικονομία θα μπορούσε να φτάσει ακόμα και τα 435 εκατ. δολάρια ανά ημέρα. Όλα αυτά ενώ η Τεχεράνη έχει εφαρμόσει ήδη capital controls και βλέπει τον πληθωρισμό να τρέχει σχεδόν με 50%.
Ανοικτό παραμένει προς το παρόν το ενδεχόμενο οι σύμμαχοι του Ιράν και κυρίως η Κίνα να το συνδράμουν οικονομικά ώστε να αντεπεξέλθει σε αυτή τη δύσκολη φάση της σύγκρουσης.
Πιο κοντά σε αντιπαράθεση με Κίνα
Το αμερικανικό μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ έχει επίσης στόχο τις προμήθειες πετρελαίου που λαμβάνει η Κίνα από το Ιράν. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι τα ιρανικά βαρέλια καταλήγουν άμεσα ή έμμεσα στη συγκεκριμένη χώρα που αποτελεί τον βασικό αγοραστή τους.
Η κίνηση του προέδρου Τραμπ ερμηνεύεται αφενός ως πρόσθετο μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη, και αφετέρου ως απάντηση στο Πεκίνο, το οποίο πρόκειται σύντομα να διαθέσει στο Ιράν αντιαεροπορικούς πυραύλους με βάση αμερικανικά δημοσιεύματα.
Το ερώτημα που προκύπτει πλέον είναι αν οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να σταματήσουν τη διέλευση κινεζικών τάνκερ από και προς τα ιρανικά λιμάνια, πράγμα που σίγουρα θα οδηγούσε σε αυξημένη ένταση με την Κίνα.
Υποφέρει η Ασία
Η κρίση συνεχίζει να επηρεάσει δυσανάλογα Ασία και Ευρώπη. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ζήτηση για LNG στην Ασία έχει υποχωρήσει πλέον στα επίπεδα που βρισκόταν στο χειρότερο σημείο της πανδημίας.
Όπως ανέφερε ο αναλυτής Στίβεν Σταπζίνσκι, το Πακιστάν δεν έχει λάβει κανένα φορτίο LNG από τις αρχές Μαρτίου, οι εισαγωγές της Κίνας έχουν υποχωρήσει 30% ετησίως, ενώ της Ινδίας 20%.
Το ίδιο ισχύει και σε διάφορα πετρελαϊκά προϊόντα, όπου η αναγκαστική πτώση της κατανάλωσης έχει φέρει τους δείκτες πιο κοντά στο 2020.
Οι συνέπειες είναι βεβαίως αισθητές και σε άλλες περιοχές του πλανήτη. Στη Νιγηρία, την πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής, τα αλιευτικά παραμένουν πλέον αδρανή σε ποσοστό 80% λόγω της έλλειψης ντίζελ, όπως ανέφερε το Bloomberg.
Έτσι, ενώ στην πανδημία είχαμε ένα σοκ στην πλευρά της ζήτησης, τώρα το έχουμε στην πλευρά της προσφοράς και η ζήτηση μοιραία προσαρμόζεται ανάλογα.
Φέρνει νέα μέτρα η Κομισιόν
Στην περίπτωση της Ευρώπης, τα πράγματα είναι καλύτερα, αλλά μονάχα σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Αντιθέτως, αν κοιτάξει κανείς σε βάθος μερικών μηνών θα ανακαλύψει ότι ελλοχεύουν κίνδυνοι.
Οι πρώτες 13 ημέρες του Απριλίου φανέρωσαν ότι οι αποθήκες αερίου δεν αναπληρώνονται επαρκώς. Υποθετικά, αν ο ρυθμός αυτός εξακολουθούσε και τους επόμενους μήνες, τότε οι αποθήκες θα έφταναν μόλις κοντά στο 60-65% πριν τον επόμενο χειμώνα. Πρόκειται για ένα επίπεδο που θα σήμαινε ελλείψεις.
Έτσι, καθώς η Ε.Ε. συνειδητοποιεί ότι η κρίση δεν θα λήξει σύντομα, θα πρέπει να λάβει πρόσθετα μέτρα. Απομένει να φανεί αν θα έχουν τη μορφή της αναγκαστικής περικοπής της ζήτησης, όπως συμβαίνει στην Ασία, ή αν υπάρχει ακόμα περιθώριο για άλλες πιο ήπιες κινήσεις.
Μετά από επαφές με τα κράτη-μέλη, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε χθες ότι τα νέα μέτρα θα παρουσιαστούν στη σύνοδο της Κύπρου την επόμενη εβδομάδα. Στο μεταξύ, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι ο ενεργειακός “λογαριασμός” μέχρι τώρα για την Ευρώπη έχει φτάσει τα 22 δισ. ευρώ.
Η Λάιεν πρόσθεσε ότι συζητήθηκαν τρεις άξονες: Ο ένας είναι ο καλύτερος συντονισμός από τα ευρωπαϊκά κράτη ώστε να εξασφαλίσουν το φυσικό αέριο που χρειάζονται, όπως είχε συμβεί και κατά τη διάρκεια της περασμένης κρίσης.
Δεύτερον, στο επίκεντρο βρίσκεται η προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, όπου η Κομισιόν θα συνδράμει τις κυβερνήσεις όσον αφορά το σχεδιασμό των εθνικών μέτρων και τις δυνατότητες για πιο ευέλικτες κρατικές ενισχύσεις. Σχετικές νομοθετικές παρεμβάσεις αναμένονται πριν τα τέλη Απριλίου.
Τρίτον και τελευταίο, η Ε.Ε. θέλει να βρει τρόπους να μειωθεί η ζήτηση μέσω της ενεργειακής αποδοτικότητας σε κατοικίες και βιομηχανίες, κάτι που όμως έχει πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
