Την άμεση έκπτωση στην αντλία για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο αγροτικό πετρέλαιο έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση με ισχύ από 01.11.2026, στα πλαίσια του πακέτου μέτρων ανακούφισης των αγροτών.
Το νέο σύστημα για φθηνότερο αγροτικό πετρέλαιο μέσα από ένα εξελιγμένο μοντέλο επιστροφής του ΕΦΚ, θα στηρίζεται σε εφαρμογή κινητού και QR code στο πρατήριο, ενώ η έκπτωση θα εμφανίζεται στο τιμολόγιο τη στιγμή της αγοράς φτάνοντας ως 0,41 ευρώ ανά λίτρο. Μέχρι τότε θα συνεχίσει να εφαρμόζεται το υφιστάμενο μοντέλο επιστροφής του φόρου, ενώ έχει τεθεί και επιτροπή επανεξέτασης των ορίων κατανάλωσης ανά καλλιέργεια και παραγωγική δραστηριότητα.
Ουσιαστικά, η αλλαγή αφορά το πότε και το πώς θα περάσει η ελάφρυνση στην τιμή που πληρώνει ο δικαιούχος. Στην πράξη, το λεγόμενο «αγροτικό πετρέλαιο» είναι το συνηθισμένο πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται σε αγροτικές εργασίες και αποκτά προνομιακή μεταχείριση μέσω του ΕΦΚ, είτε με επιστροφή μετά την αγορά είτε, με το νέο σχήμα, με έκπτωση τη στιγμή της συναλλαγής.
Στο μοντέλο που έχει προαναγγελθεί, ο αγρότης θα χρησιμοποιεί εφαρμογή μέσω myDATA, θα εμφανίζει QR code στο πρατήριο και θα γίνεται έλεγχος δικαιούχου και διαθέσιμου ορίου πριν «περάσει» η έκπτωση, ενώ προβλέπεται και διαδικασία απόδοσης του ποσού στα πρατήρια σε σύντομα διαστήματα.
Αυτή είναι η μέθοδος που έχει επιλέξει η Ελλάδα να στηρίξει τον αγρότη ελαφραίνοντας το ενεργειακό κόστος το οποίο επωμίζεται για να εκτελέσει τις εργασίες του, μια μέθοδος η οποία διαφέρει από όσα ισχύουν αλλού, αφού ακόμα και στην ΕΕ κάθε χώρα έχει επιλέξει διαφορετικό τρόπο. Παρά το γεγονός πως στην Ελλάδα η μέση πανελλαδική τιμή diesel κίνησης στα 1,514 ευρώ ανά λίτρο, δεν κατατάσσει τη χώρα στις φθηνότερες αγορές της ΕΕ, το κόστος για τους δικαιούχους μπορεί να μειωθεί σημαντικά όταν περάσει το νέο σχήμα έκπτωσης ΕΦΚ στην αντλία από 01.11.2026, με αφαίρεση 0,41 ευρώ ανά λίτρο στις επιλέξιμες ποσότητες.
Τι ισχύει με το αγροτικό πετρέλαιο στις χώρες της Ευρώπης
Σε ό,τι αφορά τις χώρες της ΕΕ, είναι δεδομένο πως δεν υπάρχει ενιαία πρακτική. Το κοινό πλαίσιο είναι ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη φορολόγηση ενεργειακών προϊόντων επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένη ή ακόμη και μηδενική φορολόγηση για ενέργεια που χρησιμοποιείται σε αγροτικές και συναφείς δραστηριότητες, όπως η δασοκομία. Από εκεί και πέρα, κάθε χώρα επιλέγει το «κανάλι» (έκπτωση κατά την αγορά ή επιστροφή αργότερα) και το «φίλτρο ελέγχου» (π.χ. ειδική σήμανση καυσίμου, αιτήσεις/έλεγχοι, κανόνες μικτής χρήσης).
Στην πρώτη κατηγορία μπαίνουν τα σχήματα όπου ο δικαιούχος αγοράζει εξαρχής με μειωμένο φόρο, χωρίς να περιμένει αίτηση επιστροφής. Η Γαλλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, επειδή από 01.07.2024 πέρασε σε εφαρμογή μειωμένου συντελεστή «από τη χρέωση» για το gazole non routier (GNR) που χρησιμοποιούν αγρότες, δασικοί εκμεταλλευτές και άλλες επιλέξιμες δραστηριότητες. Η γαλλική τελωνειακή διοίκηση περιγράφει ότι ο παραγωγός συμπληρώνει ηλεκτρονικά αίτηση, λαμβάνει attestation και τη διαβιβάζει στον διανομέα πριν από τον ανεφοδιασμό, ώστε να τιμολογηθεί εξαρχής με μειωμένο φόρο. Για όσους δεν κάνουν χρήση αυτού του τρόπου, εξακολουθεί να υπάρχει και διαδρομή επιστροφής μετά την αγορά, υπό προϋποθέσεις.
Στη δεύτερη κατηγορία είναι τα μοντέλα επιστροφής φόρου, όπου ο αγρότης πληρώνει την τιμή της αγοράς και μετά διεκδικεί επιστροφή μέρους της επιβάρυνσης, με βάση παραστατικά και προϋποθέσεις. Η Ισπανία εφαρμόζει επιστροφή μέρους του φόρου υδρογονανθράκων για πετρέλαιο που χρησιμοποιείται ως καύσιμο σε γεωργία, κτηνοτροφία και δασοκομία, με κανόνα τα 63,71 ευρώ ανά 1.000 λίτρα πάνω στον όγκο καυσίμου που έχει πράγματι χρησιμοποιηθεί στην επιλέξιμη δραστηριότητα, δηλαδή 0,06371 ευρώ ανά λίτρο.
Αντίστοιχη φιλοσοφία συναντάται και στη Γερμανία, όπου οι αγροτικές και δασικές επιχειρήσεις μπορούν να αιτηθούν ελάφρυνση από τον ενεργειακό φόρο για καύσιμο που καταναλώνουν στις συγκεκριμένες εργασίες, υπό προϋποθέσεις, καθώς μετά την αίτηση ακολουθεί ο έλεγχος δικαιώματος και η σύνδεση της ελάφρυνσης με την κατανάλωση του καυσίμου στη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Η τρίτη κατηγορία είναι τα σχήματα που στηρίζονται σε «σημαδεμένο» ή χρωματισμένο καύσιμο, ώστε να είναι ορατή η διάκριση από το πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται σε οδικά οχήματα. Στο Βέλγιο, χρησιμοποιείται το gasoil marqué για αγροτικούς και δασικούς ελκυστήρες και προβλέπουν διαδικασία για περιπτώσεις «μικτής χρήσης», όταν το ίδιο μηχάνημα κάνει και εργασίες που δεν καλύπτονται από την απαλλαγή. Σε αυτή την περίπτωση, προβλέπεται καταβολή της επιβάρυνσης για το μη επιλέξιμο κομμάτι, με συγκεκριμένους κανόνες τεκμηρίωσης.
Παρόμοια λογική έχει και η Ιρλανδία με το Marked Gas Oil, δηλαδή πετρέλαιο στο οποίο έχει πληρωθεί μειωμένος φόρος υπό τον όρο ότι θα χρησιμοποιείται μόνο σε επιλέξιμους σκοπούς. Η ιρλανδική φορολογική διοίκηση επισημαίνει ότι το καύσιμο είναι χημικά «σημαδεμένο» και βαμμένο πράσινο ώστε να αποτρέπεται η παράνομη χρήση σε περιπτώσεις όπου ισχύει υψηλότερος φόρος.
Η Σουηδία δείχνει μία ακόμη εκδοχή της «επιστροφής με κανόνες», καθώς η φορολογική αρχή διαθέτει τυποποιημένη διαδικασία για επιστροφή φόρου σε πετρέλαιο που καταναλώνεται σε επαγγελματική γεωργία ή δασοκομία, με ηλεκτρονική υπηρεσία για αιτήσεις και ειδικά έντυπα για περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει δυνατότητα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης στη χώρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πρόβλεψη περί της επιστροφής του ΕΦΚ στην αντλία κινείται προς την κατεύθυνση της άμεσης ελάφρυνσης στη συναλλαγή, αλλά επιλέγει την ψηφιακή ταυτοποίηση αντί για βαμμένο καύσιμο. Το αποτέλεσμα θα είναι να μειώνεται ο χρόνος αναμονής μέχρι να φανεί το όφελος στον αγρότη, με την προϋπόθεση ότι ο έλεγχος δικαιώματος και ο έλεγχος ορίων θα λειτουργούν σε πραγματικό χρόνο, κάτι που άλλες χώρες εξασφαλίζουν με διαφορετικά εργαλεία, όπως η σήμανση του καυσίμου ή οι αυστηρές διαδικασίες επιστροφής μετά την αγορά.
