Περισσότεροι από ένας είναι οι παράγοντες που θα κρίνουν το εύρος των παροχών που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με βασικό προαπαιτούμενο η εκτέλεση του προϋπολογισμού μέσα στο 2026 να παράγει χώρο που να θεωρείται μόνιμος και επαναλαμβανόμενος. Μόνο έτσι μπορεί να τροφοδοτήσει τις παρεμβάσεις του 2027 χωρίς να συγκρουστεί με την ευρωπαϊκή πορεία καθαρών δαπανών που λειτουργεί πλέον ως βασικός περιορισμός στις μόνιμες επιλογές πολιτικής.
Άλλωστε, σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Κυριάκος Πιερρακάκης το έθεσε καθαρά, λέγοντας ότι ο δημοσιονομικός χώρος «αφορά πάντα την επόμενη χρονιά», εννοώντας ότι δεν υπάρχει πρόσθετος χώρος που να μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα μέσα στο 2026. Στο ίδιο πλαίσιο, παρέπεμψε στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής ως βασική πηγή μόνιμων εσόδων, αναφέροντας ότι έχουν ήδη καταγραφεί 2,2 δισ. ευρώ από αυτή την προσπάθεια, η οποία στηρίζει κρίσιμα την εικόνα των εσόδων τα τελευταία χρόνια.
Ως εκ τούτου, το «καλάθι» των παροχών που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ 2026 δεν θα κριθεί από μια μόνο ανακοίνωση, αλλά από μια αλυσίδα που ξεκινά νωρίς την άνοιξη και κλείνει ουσιαστικά τον Οκτώβριο, ξεπερνώντας τον Σεπτέμβριο της ΔΕΘ, όταν οι εξαγγελίες πρέπει να χωρέσουν στα όρια των νέων ευρωπαϊκών κανόνων.
Η αφετηρία για τον δημοσιονομικό χώρο του 2026 αναμένεται γύρω στα 750 εκατ. ευρώ, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες αποκλείεται ένα μεγαλύτερο «μαξιλάρι» σε ορίζοντα διετίας 2026 – 2027, υπό την προϋπόθεση ότι η υπεραπόδοση εσόδων θα έχει μόνιμα χαρακτηριστικά και ότι η ανάπτυξη θα επιβεβαιώσει τις παραδοχές.
Και αυτό διότι, με το νέο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), το κλειδί δεν είναι μόνο το αν παράγεται καλύτερο πρωτογενές αποτέλεσμα, αλλά αν οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες κινούνται μέσα στο ανώτατο όριο που έχει συμφωνηθεί στο μεσοπρόθεσμο σχέδιο της χώρας. Ακόμη και όταν τα έσοδα αποδίδουν καλύτερα, οι μόνιμες παροχές και οι μόνιμες μειώσεις φόρων δεν μπορούν να στηριχθούν σε συγκυριακές υπερβάσεις, αλλά πρέπει να συνδέονται με μόνιμα έσοδα ή ισοδύναμες μόνιμες εξοικονομήσεις, ώστε να μη σπάει το πλαφόν δαπανών. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η υπεραπόδοση εσόδων μπορεί να βοηθήσει να «χτιστεί» αξιοπιστία και να μειωθεί το χρέος, αλλά δεν μετατρέπεται αυτόματα σε μόνιμο πακέτο παροχών, αν δεν χωρά στον κανόνα των δαπανών.
Τι περιμένουμε από την εκτέλεση του προϋπολογισμού
Για άλλη μια χρονιά, κομβικό ρόλο για επιπλέον εισπράξεις θα διαδραματίσει η ΑΑΔΕ, καθώς ο στόχος που έχει τεθεί για το 2026, είναι να προκύψουν επιπλέον έσοδα 2,5 δισ. ευρώ από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, με νέα ψηφιακά εργαλεία, πιο στοχευμένους ελέγχους και αξιοποίηση ανάλυσης δεδομένων. Όσο πιο πειστική είναι αυτή η απόδοση, τόσο ισχυρότερο γίνεται το ενδεχόμενο μέρος του χώρου να μετατραπεί σε μόνιμες φοροελαφρύνσεις, με παρεμβάσεις σε φορολογική κλίμακα, τεκμήρια ή εισφορές, χωρίς να παραβιάζεται το πλαφόν δαπανών.
Το δεύτερο μεγάλο «στοίχημα» είναι η ανάπτυξη και οι επενδύσεις, ειδικά όσο τρέχουν τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι επίσημες προβλέψεις για το 2026 κινούνται γύρω στο 2,4% για τον ρυθμό ανάπτυξης κάτι που θα καθορίσει το ύψος των φορολογικών εσόδων, από τον ΦΠΑ έως τον φόρο εισοδήματος, και θα επηρεάσει το αν το πρωτογενές αποτέλεσμα θα «πιάσει» στον στόχο πάνω στο οποίο κοστολογούνται οι παροχές. Ταυτόχρονα, η εικόνα των επενδύσεων επηρεάζει και το κατά πόσο μπορούν να στηριχθούν πολιτικές όπως η ενίσχυση της στέγασης, χωρίς να ανοίγουν διαρθρωτικές τρύπες στον προϋπολογισμό.
Σε ένα ακόμα επίπεδο, η Ελλάδα έχει ήδη κινηθεί για την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, ζητώντας να εξαιρεθεί από τους δημοσιονομικούς κανόνες μέρος της αύξησης των αμυντικών δαπανών από το 2026. Αν εφαρμοστεί σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, μειώνεται η πίεση πάνω στο όριο δαπανών λειτουργώντας υποστηρικτικά ώστε να μη «εκτοπίζονται» άλλες δαπάνες.
Τέλος, κρίσιμος είναι ο πήχης του πρωτογενούς πλεονάσματος και η στρατηγική γρήγορης αποκλιμάκωσης του χρέους. Στις παραδοχές που συνοδεύουν τον Προϋπολογισμό 2026 αποτυπώνεται πρωτογενές πλεόνασμα 3,7% του ΑΕΠ για το 2025 και 2,8% για το 2026, κάτι που δείχνει ότι η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει προϋπόθεση για να διευρυνθεί ο διαθέσιμος χώρος. Σε πολιτικό επίπεδο, οι κατευθύνσεις που συζητούνται για το επόμενο πακέτο κινούνται γύρω από περαιτέρω μείωση ασφαλιστικών εισφορών, παρεμβάσεις στη φορολογία εισοδήματος για τη μεσαία τάξη και μέτρα στέγασης, πάντα με το βλέμμα στο τι μπορεί να «χωρέσει» σε μόνιμη και διαρθρωτική βάση.
Ποιοι είναι οι επόμενοι σταθμοί που θα κρίνουν το μέγεθος του «κουμπαρά» της ΔΕΘ
Δεδομένων των παραπάνω, οι σταθμοί που αναμένουμε είναι πλέον συγκεκριμένοι.
Στις 06.03.2026 η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει τα στοιχεία για το ΑΕΠ του δ’ τριμήνου 2025 μαζί με τις ετήσιες εκτιμήσεις για το 2025, που λειτουργούν ως το πρώτο μεγάλο σήμα για το αν ο περσινός κύκλος έκλεισε πάνω ή κάτω από τις παραδοχές.
Στις 22.04.2026 ακολουθεί η «σφραγίδα» της Eurostat, με την κοινοποίηση ελλείμματος και χρέους για το 2025, «κλειδώνοντας» το πλαίσιο μέσα στο οποίο σχεδιάζεται ο επόμενος γύρος μέτρων.
Στο τέλος Απριλίου, η κυβέρνηση οφείλει να στείλει στις Βρυξέλλες την ετήσια έκθεση προόδου για την εφαρμογή του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου, όπου αποτυπώνεται και το πώς μεταφράζεται το πλαφόν δαπανών στα εθνικά μεγέθη.
Στις 05.06.2026 έρχεται το πρώτο καθαρό stress test για το 2026, με τα στοιχεία ΑΕΠ α’ τριμήνου, και από εκεί και μετά, το καλοκαίρι διαμορφώνει την τελική ευθεία, καθώς η πορεία των εσόδων με φόντο τις εκκαθαρίσεις των δηλώσεων, μαζί με τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα των νέων εργαλείων της ΑΑΔΕ, είναι το υλικό πάνω στο οποίο χτίζεται το τελικό πακέτο της ΔΕΘ. Παραδοσιακά, στο δεύτερο μισό του Αυγούστου ολοκληρώνονται οι τεχνικές κοστολογήσεις ώστε οι αποφάσεις να έχουν ξεκάθαρο δημοσιονομικό εκτόπισμα.
Στις 05.09.2026 ανοίγει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, η οποία το 2026 έχει διπλό συμβολισμό, καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυσή της και εκεί θα παρουσιαστεί το τελικό μείγμα παροχών. Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία έρχεται γρήγορα, στις 15.10.2026, όταν τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης υποβάλλουν στην Κομισιόν το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027, όπου θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι παρεμβάσεις του έτους.
