Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ), την περίοδο 2022 – 2023, η μετακύλιση των μειώσεων του ΦΠΑ στις τιμές καταναλωτή ήταν αξιοσημείωτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς κυμάνθηκε σε ποσοστά 90 – 100%, ενώ στην Ελλάδα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνέχισαν να επωμίζονται σε μεγάλο βαθμό το κόστος.
Για την Ελλάδα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε μικρές και ατομικές επιχειρήσεις, καθώς το κέρδος της επιχείρησης ταυτίζεται με το εισόδημα του νοικοκυριού, δηλαδή το βάρος που καλείται να επωμιστεί ο καταναλωτής. Κατά συνέπεια, το τμήμα του οφέλους από μια μείωση του ΦΠΑ που δεν μετακυλίεται άμεσα στις τιμές δεν χάνεται, αλλά επιστρέφει εμμέσως στα νοικοκυριά μέσω της αυτοαπασχόλησης και της αγοράς εργασίας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρά το ότι έως και το 2020 ο μέσος βαθμός μετακύλισης των μειώσεων ΦΠΑ στις τιμές διαμορφωνόταν περίπου στο 50%, έχει αλλάξει η αντιμετώπιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τις μεταβολές των συντελεστών ΦΠΑ που περνούν στις τελικές τιμές καταναλωτή, φτάνοντας στο 90 – 100%.
Κατά την περίοδο 2022-2023 σε σύνολο 27 κρατών-μελών καταγράφηκαν σημαντικές προσωρινές μειώσεις των συντελεστών του ΦΠΑ σε 21 κράτη. Οι μειώσεις των συντελεστών του ΦΠΑ ήταν σημαντικές (άνω του 50%), διήρκεσαν μεσοσταθμικά πάνω από δεκαέξι μήνες και αφορούσαν κυρίως ενεργειακά αγαθά, τρόφιμα, την εστίαση και τον τουρισμό.
Άξιο αναφοράς είναι ότι από άποψη συμμετοχής στα φορολογικά έσοδα, (με τα δεδομένα του 2023), σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο ΦΠΑ αντιστοιχούσε σε περίπου 22,2% των φορολογικών εσόδων των κρατών – μελών της ΕΕ, ενώ στην Ελλάδα ήταν ελαφρώς αυξημένος και διαμορφωνόταν στο 22,5%.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ανάμεσα σε άλλα, υπογραμμίζεται η μετακύλιση του ΦΠΑ παραμένει ατελής, με μέσο ποσοστό 74%. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις συχνά απορροφούν μέρος της αύξησης του κόστους, προκειμένου να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά.
Το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ υποστηρίζει ότι σε οικονομίες με ισχυρή παρουσία πολύ μικρών επιχειρήσεων, όπως η ελληνική, η τελική ωφέλεια προς τα νοικοκυριά από τη μείωση του ΦΠΑ είναι συστηματικά μεγαλύτερη από εκείνη που αποτυπώνεται μόνο στην άμεση μετακύλιση στις τιμές.
Ως προς την αναδιανεμητική επίδραση της μεταβολής των συντελεστών ΦΠΑ, το ενημερωτικό σημείωμα καταλήγει ότι αυτή είναι συνολικά θετική, αν και ο οριζόντιος χαρακτήρας της μείωσης περιορίζει την αποτελεσματικότητά της σε σχέση με πιο στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις.
