«Η διεθνής συγκυρία που είναι πιο σύνθετη τα τελευταία χρόνια, και κατά βάση η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνων για την παγκόσμια οικονομία, καθώς δεν έχει υπάρξει ακόμα αποκλιμάκωση. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, οι ενεργειακές αγορές αντιδρούν με έντονη μεταβλητότητα, το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών αυξάνεται, τα ασφάλιστρα κινδύνου εκτοξεύονται» τόνισε ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στο 7ο Συνέδριο του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. αυξήσεις στην ενέργεια, τις μεταφορές και το κόστος κινδύνου.
Η κρίση επηρεάζει ήδη την παγκόσμια οικονομία, αλλά και την Ευρώπη και την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, προκαλεί αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, αυξάνει το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών και ανεβάζει τα ασφάλιστρα κινδύνου. Για αυτόν τον λόγο, οι κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και παραμένουν σε επιφυλακή.
Οι πολίτες αισθάνονται καθημερινά αυτή την πίεση, ειδικά οι πιο ευάλωτοι και βέβαια το ίδιο και οι επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια το βαρέλι μπορεί να περιορίσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Μερικά από τα βασικά σημεία της ομιλίας του κ. Πιερρακάκη:
«Σε αυτό το εύθραυστο περιβάλλον, ξεκινώ από την Ευρώπη, η Ήπειρός μας καλείται να ισορροπήσει σε μια λεπτή γραμμή. Να στηρίξει τις κοινωνίες της και ταυτόχρονα να διατηρήσει τη δημοσιονομική σταθερότητα και την αξιοπιστία της. Η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται σε ένα πάρα πολύ κρίσιμο σταυροδρόμι. Έχει γεωπολιτική αστάθεια. Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας, θα λέγαμε ότι έχει τελειώσει για την Ευρώπη, είτε μιλάμε για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, είτε μιλάμε για τα ζητήματα τα οποία έχουν προκύψει συνολικά στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την Κίνα, με τον διεθνές γεωπολιτικό παζλ το οποίο διαχειριζόμαστε, έχει να κάνει όμως και με την ενεργειακή αβεβαιότητα, με τον τεχνολογικό ανταγωνισμό και βέβαια με πιέσεις στην ανάπτυξη. Γι’ αυτό και η απάντηση της Ευρώπης δεν μπορεί να είναι ούτε διστακτική, ούτε και αποσπασματική. Πρέπει να είναι στρατηγική, ενιαία και αποφασιστική.
Καμία χώρα μόνη της δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κρίσεις τέτοιου μεγέθους. Χρειαζόμαστε κοινό ευρωπαϊκό σχεδιασμό και σίγουρα ταχύτερο συντονισμό.
Τα αποτελέσματα των πολιτικών που ελήφθησαν τη δεκαετία του ’70, μετά τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις, έμειναν μέχρι σήμερα. Ανακαλύψαμε για πρώτη φορά τη σοβιετική ενέργεια, τότε, το 40% της παγκόσμιας υποδομής στα πυρηνικά, της ευρωπαϊκής μάλλον υποδομής στα πυρηνικά χτίστηκε τότε, αυξήθηκε η εξερεύνηση στην Βόρεια Θάλασσα των πετρελαϊκών πόρων και δημιουργήθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας – International Energy Agency (ΙΕΑ). Υπήρχαν θετικές και αρνητικές επιπτώσεις. Τα πράγματα που έγιναν τότε. Αλλά τα πράγματα που έγιναν τότε μας επηρέασαν, μας επηρεάζουν ουσιαστικά, στην πραγματικότητα μέχρι σήμερα. Άρα, ό,τι κάνεις βραχυπρόθεσμα θα έρθει να σε επηρεάσει μακροπρόθεσμα. Και αυτό είναι κάτι που το γνωρίζουμε και σίγουρα οφείλουμε να το γνωρίζουμε και να το αντιλαμβανόμαστε περαιτέρω.
Χρειαζόμαστε επίσης στην Ευρώπη και στρατηγικά εργαλεία τόνωσης της ανταγωνιστικότητας, αυτό είναι και το πνεύμα των εκθέσεων Ντράγκι και Λέττα για τις οποίες συζητάμε που περιλαμβάνουν την ενίσχυση της ψηφιακής οικονομίας, τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τη στήριξη της καινοτομίας. Έχουμε πολλές δυνατότητες αλλά ο παγκόσμιος ανταγωνισμός δεν θα περιμένει για πολύ την Ευρώπη.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας: Πρέπει να αποκτήσουμε ως ήπειρος το μέγεθος, την ταχύτητα και την αυτοπεποίθηση που απαιτεί η νέα διεθνής πραγματικότητα.
Και αυτό σημαίνει: Μεγαλύτερες, πιο ισχυρές τράπεζες αλλά και βαθύτερες και πιο λειτουργικές κεφαλαιαγορές.
Εδώ να πω ότι εμείς ως Ελλάδα έχουμε παίξει, θα μου επιτρέψετε να το πω, ηγετικό ρόλο σε αυτή την κίνηση, σε αυτή τη διαδικασία: Unicredit στην Alphabank, Euronext στο Χρηματιστήριο Αθηνών – πράγματα δηλαδή τα οποία σε άλλες χώρες ακόμη και σήμερα είναι ζητούμενα, και τα συζητάνε – εμείς τα κάναμε. Και τα κάναμε, την περασμένη χρονιά. Και αυτό δείχνει ότι αντιλαμβανόμαστε το εξής πάρα πολύ απλό – και το λέω ενώπιον και ελληνικών επιχειρήσεων – ευρωπαίους πρωταθλητές χρειαζόμαστε, όχι μόνο εθνικούς. Και αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και μια χώρα του μεγέθους της Ελλάδας, αφορά την Γερμανία, την Γαλλία, την Ολλανδία, την Ιταλία, την Ισπανία και τις μεγαλύτερες χώρες, γιατί είναι ο μόνος τρόπος να μπορέσεις να ανταγωνιστείς διεθνώς.
Υπάρχει άλλο ένα βήμα, επίσης, το οποίο η Ευρώπη πρέπει να κάνει άμεσα και αυτό είναι το ψηφιακό ευρώ. Σε έναν κόσμο όπου το χρήμα ψηφιοποιείται και οι τεχνολογικές ισορροπίες αλλάζουν ραγδαία, πρέπει να διασφαλίσουμε τη νομισματική μας κυριαρχία και τη στρατηγική μας αυτονομία. Και το ψηφιακό ευρώ βασικά θα είναι το θεμέλιο για μια νέα εποχή οικονομικής εμπιστοσύνης ειδικά ενώ η κυβέρνηση των ΗΠΑ και γενικά οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει να μην δημιουργήσουν ψηφιακό δολάριο. Αυτή είναι μια απόφαση που την έχει λάβει η Κίνα, αντίστοιχα για το νόμισμά της, αλλά οι ΗΠΑ θα δράσουν μόνο από την ιδιωτική καινοτομία στο χρηματοπιστωτικό τους σύστημα. Άρα εδώ έχουμε μια στρατηγική ευκαιρία για την Ευρώπη, μέσα στα επόμενα χρόνια, ελπίζουμε κοντινά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα έχει αλλάξει ρόλο. Από χώρα που κάποτε βρισκόταν στο επίκεντρο της κρίσης, θεωρούμαστε υπόδειγμα ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ελληνική οικονομία, ακόμη και σε τόσο δύσκολους καιρούς, αναπτύσσεται με ρυθμό κοντά στο 2%- ο ρυθμός αυτός κρατείστε ότι είναι σχεδόν διπλάσιος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι επενδύσεις αυξάνονται να αναφέρω τις επενδύσεις και τις εξαγωγές, με ποιο σκεπτικό; Αυτά είναι τα δύο χαρακτηριστικά του μοντέλου που απέτυχε και μας έβαλε στην κρίση. Από το 2019, οι επενδύσεις ήταν στο 11% του ΑΕΠ με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι στο 21%. Τώρα, πολύ σύντομα, οι επενδύσεις θα βρεθούν πάνω από 17%, κοντά στο 18%. Έχουμε ακόμη δρόμο να διανύσουμε. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εξαγωγές, από όταν μπήκαμε σε καθεστώς χρεοκοπίας, ουσιαστικά, ήταν κάπου στο 20%. Τώρα είναι στο 42%. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, επίσης, είναι 51%. Άρα, και εκεί υπάρχουν βήματα να γίνουν, αλλά είμαστε στη σωστή διαδρομή. Και βέβαια, η ανεργία έχει μειωθεί κοντά στο 8% και οδεύει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα ενώ στην κορύφωση της οικονομικής κρίσης ήταν στο 27%.
Λίγα λόγια τώρα για το δημόσιο χρέος. Έχουμε την πιο ταχεία αποκλιμάκωση χρέους στον κόσμο. Κομμάτι, φυσικά, αυτής της δουλειάς είναι η οικονομική πολιτική, κομμάτι, όμως, είναι και η δουλειά που κάνει ο ΟΔΔΗΧ και τα στελέχη του. Και το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά καθοδική πορεία, ο στόχος είναι να είναι κάτω από το 120% του ΑΕΠ, έως το 2029. Αυτή είναι προϋπόθεση οικονομικής σταθερότητας και εθνικής κυριαρχίας. Γιατί όσο μειώνεται το χρέος, τόσο ενισχύεται η δυνατότητα της χώρας να αποφασίζει με μεγαλύτερη ελευθερία για το μέλλον της, χωρίς εξαρτήσεις και χωρίς να μεταφέρει τα βάρη στις επόμενες γενιές. Ταυτόχρονα, μειώνεται το κόστος εξυπηρέτησής του, το οποίο είναι επίσης πολύ σημαντικό, δημιουργείται περισσότερος δημοσιονομικός χώρος για την κοινωνία, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Ένα χαρακτηριστικό θα πω ότι μόνο από τις πρόωρες αποπληρωμές δανείων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, η χώρα εξοικονομεί περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε τόκους. Αυτοί οι πόροι που μπορούν να στηρίξουν τα εισοδήματα και να ενισχύσουν περαιτέρω την αναπτυξιακή δυναμική και νομίζω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό -και επιτρέψτε μου να το επαναλάβω αυτό γιατί το λέω συχνά- να θεμελιωθεί η πεποίθηση μιας γενιάς ότι δεν θα περάσει ξανά τον λογαριασμό στην επόμενη, όπως τον παρέλαβε η ίδια.
Η κυβέρνηση πρόσφατα προχώρησε σε ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων, ύψους 800 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των συνεπειών της διεθνούς κρίσης και αυτή η παρέμβαση στηρίζεται σε τρεις βασικές αρχές. Η πρώτη αρχή είναι η στόχευση. Τα μέτρα κατευθύνονται ότι εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη, σε αυτούς που πιέζονται περισσότερο, οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχοι, ενοικιαστές, αγρότες. Η δεύτερη αρχή είναι η ισορροπία. Στηρίζουμε την κοινωνία χωρίς να υπονομεύουμε τη δημοσιονομική σταθερότητα. Τρίτον, η αποτελεσματικότητα. Δεν εξαγγέλλουμε μόνο έκτακτα ή μόνιμα μέτρα, χτίζουμε εργαλεία που λειτουργούν στην πράξη που έχουν αποτέλεσμα, που φτάνουν στον πολίτη.
Και εδώ θέλω να σταθώ ιδιαίτερα σε έναν κρίσιμο πυλώνα: το ιδιωτικό χρέος.
Πίσω από κάθε οφειλή, υπάρχουν οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά. Υπάρχουν οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν. Γι’ αυτό η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους είναι πολιτική συνοχής. Είναι πολιτική δεύτερης ευκαιρίας.
Σε αυτή την κατεύθυνση, προχωρήσαμε σε τρεις σημαντικές παρεμβάσεις:
- Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση που δίνει πραγματική «ανάσα» σε όσους κάνουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα,
- Διευρύνεται σημαντικά η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, πλέον δίνεται η δυνατότητα ένταξης και για οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ, που δεν υπήρχε πριν, υπήρχε από 10.000 ευρώ και πάνω. Αυτό αφορά περίπου 300.000 συμπολίτες μας , ανθρώπους που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός του πλαισίου ρύθμισης που αποκτούν πλέον ένα ουσιαστικό εργαλείο διαχείρισης των χρεών τους, με όρους βιωσιμότητας και προοπτικής.
- Και τρίτον, οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως και τον Δεκέμβριο του 2023 μπορούν πλέον να ενταχθούν σε καθεστώς έως 72 δόσεων, υπό την προϋπόθεση ότι τυχόν νεότερες οφειλές έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί. Και με αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνεται ένα πιο ευέλικτο, πιο δίκαιο και πιο λειτουργικό πλαίσιο, που επιβραβεύει τη συνέπεια και δίνει πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε όσους θέλουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
Όπου διαπιστώνουμε ότι χρειάζονται βελτιώσεις, παρεμβαίνουμε και αλλάζουμε το πλαίσιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα -θα επαναλάβω εν πολλοίς αυτά τα οποία ανέφερε πριν ο Πρόεδρος- είναι το θέμα της δέουσας επιμέλειας των λογιστών, αυτό το θέμα μας προβλημάτισε ιδιαίτερα, μαζί με τον διοικητή της ΑΑΔΕ, το συζητήσαμε με το Οικονομικό Επιμελητήριο. Ο νόμος του 2018 τι προέβλεπε; Προέβλεπε ότι η ΑΑΔΕ είχε ταυτόχρονα την αρμοδιότητα να καθορίζει τα μέτρα δέουσας επιμέλειας, να διενεργεί τους ελέγχους και να επιβάλλει και την κύρωση. Η ΑΑΔΕ, είναι ένας βαθιά σημαντικός θεσμός, με κρίσιμο έργο, με τρομακτικά υψηλές επιχειρησιακές δυνατότητες.
Το ΥΠΟΙΚ θα καθορίζει τα μέτρα δέουσας επιμέλειας. Η ΑΑΔΕ θα διατηρεί αυτούσιο τον ελεγκτικό της ρόλο και το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος θα έχει την αρμοδιότητα επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων μέσω των θεσμικών του οργάνων. Γιατί πιστεύουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις γίνονται καλύτερες -αυτό αντανακλά το χειροκρότημά σας- όταν προκύπτουν μέσα από συνεργασία, θεσμικό διάλογο και αμοιβαία εμπιστοσύνη. Και δεν είναι η πρώτη φορά που το αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας βελτιώνει ουσιαστικά τη ζωή των πολιτών.
Στο νομοσχέδιο που θα ψηφίσουμε την επόμενη Τετάρτη, μια σειρά από διατάξεις αποτελούν προϊόν διαλόγου με τους κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς, όπως η μείωση των προστίμων για εκπρόθεσμες μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ και η κατάργηση προστίμων για δηλώσεις με οφειλή έως 100 ευρώ. Παρεμβάσεις που ενισχύουν την αναλογικότητα, περιορίζουν περιττές επιβαρύνσεις και κάνουν το φορολογικό πλαίσιο πιο δίκαιο και πιο λειτουργικό για πολίτες και επιχειρήσεις».
