Με καλύτερα αντανακλαστικά σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022 αρχίζουν να αντιδρούν στη νέα έξαρση των τιμών φυσικού αερίου οι απανταχού κυβερνήσεις και παίκτες στην Ευρώπη, ώστε να ληφθούν μέτρα που θα αντιμετωπίσουν σε ένα βαθμό το φαινόμενο.
Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με την κρίση του 2022 είναι ότι τότε η Ευρώπη είχε το Κατάρ ως μια από τις εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, όταν σταμάτησε να λαμβάνει ρωσικό φυσικό αέριο. Τώρα και αυτή η πηγή εξαφανίστηκε εν μια νυκτί.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Να σημειώσουμε ότι το Κατάρ αντιστοιχούσε στο α’ εξάμηνο του 2025 στο 8% των συνολικών εισαγωγών LNG της ΕΕ και σε ένα μικρότερο ποσοστό των γενικότερων εισαγωγών φυσικού αερίου, με βάση τα στοιχεία του ινστιτούτου IEEFA.
Έτσι, προκύπτει ότι η έκθεση της ΕΕ στο καταριανό αέριο δεν είναι τόσο μεγάλη όσο σε ορισμένες ασιατικές χώρες. Και πάλι, δεν παύει να είναι μια ποσότητα που δεν αντικαθίσταται εύκολα σε τόσο σύντομο χρονικό ορίζοντα. Επιπλέον, ο βαθμός της έκθεσης διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα και από πελάτη σε πελάτη ανά την Ευρώπη.
Τη στιγμή, λοιπόν, που η τιμή του αερίου έχει πάρει την ανιούσα και σχεδόν διπλασιάστηκε εντός δύο συνεδριάσεων σε πάνω από 60 ευρώ, προγραμματίζεται άμεσα στις Βρυξέλλες μια πρώτη συνάντηση εργασίας με πρωτοβουλία της Κομισιόν.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η ΕΕ και τα κράτη – μέλη έχουν στη φαρέτρα τους έτοιμη την ίδια δέσμη μέτρων που τους πήρε πολλούς μήνες να αναπτύξουν το 2022-2023, αλλά και την κληρονομιά των πολιτικών που εφάρμοσε τότε. Περιλαμβάνει τόσο βραχυπρόθεσμα, όσο και πιο μακροπρόθεσμα μέτρα, πολλά από τα οποία έχουν ήδη υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, περιορίζοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές.
Στο μακροχρόνιο σκέλος, η ανάπτυξη των ΑΠΕ και η προσπάθεια εξηλεκτρισμού στη Γηραιά Ήπειρο έλαβε μεγάλη επιτάχυνση. Έτσι, η συνολική κατανάλωση αερίου είναι 20% χαμηλότερη πλέον από τα επίπεδα του 2021. Επίσης, οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν σε βασικό προμηθευτή, καλύπτοντας το κενό που άφησε η Ρωσία.
Όσον αφορά τα πιο επείγοντα και βραχυπρόθεσμα μέτρα, ίσως το πιο σημαντικό που εφαρμόστηκε τότε ήταν ο μηχανισμός διόρθωσης, που έθετε πλαφόν στα 180 ευρώ για την τιμή του συμβολαίου αναφοράς TTF και ίσχυσε μέχρι τα τέλη του 2025.
Ο μηχανισμός αυτός είχε όμως μια ακόμη προϋπόθεση: Προέβλεπε ενεργοποίησή του αν το TTF ξεπερνούσε κατά 35 ευρώ τη διεθνή τιμή του LNG. Έτσι, γίνεται εμφανές ότι το μέτρο σχεδιάστηκε με βάση άλλες ανάγκες, ενώ σήμερα το πρόβλημα βρίσκεται στο ίδιο το LNG. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ανασχεδιαστεί αν κριθεί απαραίτητος εκ νέου.
Αντίστοιχο μέτρο ίσχυσε και στην περίπτωση του ηλεκτρισμού, με συλλογή των υπερκερδών από τους παραγωγούς και απόδοσή τους στους καταναλωτές, με το πλαφόν στη χονδρική στα 180 ευρώ/MWh.
Να προσθέσουμε επίσης ότι παραμένει σε ισχύ φέτος η αναγκαστική αναπλήρωση των αποθηκών αερίου ως το φθινόπωρο, η οποία πλέον καθίσταται δυσκολότερη και ακριβότερη.
Στο μεταξύ, σε διεθνές επίπεδο οι κυβερνήσεις αντιδρούν σε πρώτη φάση με εσκεμμένη μείωση της ζήτησης. Ήδη σε χώρες όπως η Ινδία περιορίστηκαν οι ποσότητες αερίου προς τις βιομηχανίες, με στόχο να δοθεί προτεραιότητα στην κάλυψη των πλέον απαραίτητων χρήσεων. Έτσι, προκύπτει με το καλημέρα η λεγόμενη «καταστροφή της ζήτησης» που φανερώνει τη σοβαρότητα της κατάστασης, αφού κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει η διαταραχή στον εφοδιασμό.
Η ίδια η ΕΕ είχε εφαρμόσει στην κρίση του 2022 αναγκαστικό περιορισμό της ζήτησης κατά 15%, μέτρο που διήρκησε ως το Μάρτιο του 2025.
Παραμένει προς το παρόν άγνωστο αν η Ευρώπη θα χρειαστεί να καταφύγει σε μια τόσο ακραία λύση, που σίγουρα θα επηρέαζε την ήδη ταλαιπωρημένη βιομηχανία της. «Παρηγοριά στον άρρωστο» συνιστά πάντως το γεγονός ότι αυτή τη φορά η κρίση είναι παγκόσμια και έτσι δεν επηρεάζει μόνο τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, αλλά και τους διεθνείς ανταγωνιστές τους.
Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε και κάτι που δεν έπραξε η ΕΕ τα χρόνια της ενεργειακής κρίσης: Παρόλο που δέχτηκε πληθώρα παραινέσεων να περιορίσει το ρόλο των κερδοσκόπων στο TTF, δεν έγιναν δεκτές και δεν άλλαξε τίποτα. Έτσι, καταλήγει να είναι για ακόμη μια φορά στο ίδιο έργο θεατής, με την τιμή να κινείται ανεξέλεγκτα και σαφώς δυσανάλογα σε σχέση με τις εισαγωγές που χάθηκαν.
