Αυστηρούς ελέγχους στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) από τις τράπεζες ζητούν οι εποπτικές αρχές του τραπεζικού τομέα σχεδόν σε όλο τον κόσμο.
Η αλματώδης εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, η αλόγιστη χρήση της ακόμα και στον τραπεζικό τομέα, η ραγδαία μετάβαση σε αυτόνομα συστήματα (Agentic AI) και η υιοθέτηση ξένων μοντέλων προκαλούν έντονες ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Οι ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών εντείνουν τις προσπάθειές τους για τον περιορισμό των αυξανόμενων κινδύνων από την τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνοντας παράλληλα την πιθανότητα κυβερνοεπιθέσεων σε τράπεζες ή αυτόνομων πρακτόρων να υπονομεύουν την παγκόσμια οικονομία.
Αυξημένες επενδύσεις, μεγαλύτερος κίνδυνος
Την ανάγκη για αυστηροποίηση των ελέγχων προκάλεσαν οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη αιχμής καθώς ενδέχεται να απαιτούν δαπανηρές επενδύσεις στην κυβερνο-αποκατάσταση, μεγαλύτερη προσοχή στις εξαρτήσεις από εξωτερικούς παρόχους τεχνολογίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πιο επίσημη ρυθμιστική καθοδήγηση.
Χαρακτηριστική η εκτίμηση του Politico, ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προκαλέσει μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση, προσεγγίζοντας το θέμα της υιοθέτησης από τον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της χρήσης της Agentic AI. Πρόκειται για έναν εικονικό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης, που επιδιώκει τους στόχους του με αυτονομία, αντί να λαμβάνει εντολές για να πράξει κάτι.
Οι κεντρικές τράπεζες και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί (όπως η Federal Reserve, το OCC και το FDIC στις ΗΠΑ, αλλά και η ΕΚΤ στην Ευρώπη) δεν περιορίζονται πλέον σε γενικές συστάσεις, αλλά προχωρούν σε στοχευμένες έρευνες και αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια, σύμφωνα με το Reuters.
Συγκεκριμένα, υποβάλλουν ερωτήματα σε τράπεζες σχετικά με τη χρήση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με το Reuters, τα ερωτήματα αφορούν το αν αξιοποιούν τεχνολογία κινεζικής ανάπτυξης, αν χρησιμοποιούν πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης για την κυβερνοάμυνα και αν έχουν τη δυνατότητα ελέγχου συστημάτων που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας.
Οι φόβοι για την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης επικεντρώνονται σε τρεις παράγοντες:
- 1. Στην έλλειψη ανθρώπινης παρέμβασης, που μπορεί να οδηγήσει σε συστημικά σφάλματα.
- 2. Στον αυξανόμενο κίνδυνο για εξελιγμένες κυβερνοεπιθέσεις (όπως το model poisoning ή η χρήση AI από χάκερς για υποκλοπή δεδομένων).
- 3. Στην εξάρτηση από τρίτους παρόχους, καθώς πολλές τράπεζες βασίζονται σε λίγους, κυρίαρχους παρόχους υπολογιστικού νέφους (Cloud) και μοντέλων AI, δημιουργώντας κίνδυνο «συγκέντρωσης» στην αγορά.
Αυστηρότερη ρύθμιση
Η συζήτηση σχετικά με την εποπτεία της AI έχει ενταθεί εν μέσω προειδοποιήσεων από τον τραπεζικό κλάδο μετά από πρόσφατα περιστατικά, με τον διευθύνοντα σύμβουλο της JPMorgan, Τζέιμι Ντίμον, να καλεί τους ηγέτες επιχειρήσεων να συμμετάσχουν σε μια ομάδα με έδρα τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, όπως μετέδωσε το Reuters.
Η αμερικανική εταιρεία κυβερνοασφάλειας CrowdStrike ανακοίνωσε αυτόν τον μήνα ότι ένα άτομο στην Κίνα πιθανότατα χρησιμοποίησε έναν πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης κινεζικής ανάπτυξης και το εργαλείο Claude Code της Anthropic σε κυβερνοεπίθεση εναντίον νοτιοκορεατικών τραπεζών, σύμφωνα με το Reuters.
Οι ερευνητές της Anthropic έχουν προειδοποιήσει ότι τα ολοένα και πιο ισχυρά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν τελικά να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο, γεγονός που προκαλεί εκκλήσεις για αυστηρότερη ρύθμιση. Την ίδια ώρα, οι τράπεζες ανταγωνίζονται για την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία μπορεί να εκτελεί εργασίες με ελάχιστη ανθρώπινη επίβλεψη.
Οι ρυθμιστικές έρευνες των ΗΠΑ επικεντρώνονται στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη. Ερωτήσεις από το Γραφείο του Ελεγκτή Νομίσματος (OCC) και την Ομοσπονδιακή Εταιρεία Ασφάλισης Καταθέσεων και την Fed επικεντρώνονται στα όρια που τίθενται στα συστήματα, στον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούνται και εγκρίνονται οι ενέργειές τους και στο εάν οι τράπεζες μπορούν να παρακολουθούν και να ελέγχουν με σαφήνεια τις αποφάσεις των πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης.
Επίσης, ρωτούν ποιες δικλείδες ασφαλείας υπάρχουν για να αποτρέψουν τους πράκτορες από το να υπερβαίνουν την εξουσία τους.
Η έρευνα της Visa
Σύμφωνα με νέα έρευνα της Visa, παγκόσμιου ηγέτη στις ψηφιακές πληρωμές, τα ανώτατα στελέχη των ευρωπαϊκών τραπεζικών ιδρυμάτων εκτιμούν πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα βελτιώσει απλώς τη λειτουργική αποδοτικότητα, αλλά θα επαναπροσδιορίσει ριζικά το μοντέλο της τράπεζας του μέλλοντος.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από τη Visa Consulting & Analytics (VCA), βασίστηκε στις απαντήσεις 325 ανώτατων στελεχών από 17 ευρωπαϊκές αγορές και καταδεικνύει μια σαφή μετάβαση από τον πειραματισμό στην εφαρμογή. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ των τραπεζών που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για τη βελτιστοποίηση του υφιστάμενου λειτουργικού τους μοντέλου και εκείνων που την ενσωματώνουν στις αποφάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον τους.
Σε επιφυλακή και η Ευρώπη
Στην Ευρώπη, εποπτικές αρχές, ανάμεσά τους η Τράπεζα της Αγγλίας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, πιέζουν τις τράπεζες να βελτιώσουν τα σχέδια ανάκαμψής τους, καθώς ανησυχούν με τη ραγδαία πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης. Ο λόγος είναι ότι ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές ζημιές και αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν αρχικά.
Μάλιστα, ανώτερο στέλεχος μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας, σύμφωνα με το Reuters, δήλωσε ότι και εκείνοι ανησυχούν για ενδεχόμενη σοβαρή ζημιά στον τραπεζικό τομέα «εντός εξαμήνου».
Την ίδια στιγμή, με άρθρο του που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη (14.10.2026), ο επικεφαλής οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Ρολφ Στράουχ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις αναδυόμενες δημοσιονομικές προκλήσεις.
Μεταξύ άλλων, η τεχνητή νοημοσύνη έχει επιφέρει έναν νέο απρόσμενο παράγοντα που επηρεάζει τα κόστη δανεισμού: Οι προσδοκίες ότι η AI θα συνεχίσει να τονώνει τις επενδύσεις, την παραγωγικότητα και τη ζήτηση κεφαλαίων -ιδίως στις ΗΠΑ- έχουν ωθήσει προς τα πάνω τα μακροπρόθεσμα πραγματικά επιτόκια, με δευτερογενείς επιπτώσεις (spill-over) στα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης.
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έθεσε ως προθεσμία για τα πιστωτικά ιδρύματα τα τέλη Οκτωβρίου, προκειμένου να καταρτίσουν σχέδια αντιμετώπισης κυβερνοαπειλών που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένων βελτιωμένων διαδικασιών δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας και αποκατάστασης.
Ζητείται επίσης από τις τράπεζες της ευρωζώνης, σύμφωνα με πηγή του Reuters, να χαρτογραφήσουν τον τρόπο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στις δραστηριότητές τους και στους παρόχους τρίτων μερών, προκειμένου να κατανοήσουν τις εξαρτήσεις και να διασφαλίσουν τη δυνατότητα ελεγχόμενης απενεργοποίησης και επανεκκίνησης των συστημάτων.
Όπως και οι αντίστοιχες αρχές των ΗΠΑ, έτσι και οι εποπτικές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ζητούν από τις τράπεζες να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη αιχμής για τον εντοπισμό τρωτών σημείων και την επιτάχυνση της εφαρμογής διορθωτικών μέτρων, σύμφωνα με το Reuters.
«Mια σοβαρή επίθεση θα μπορούσε να αποκλείσει τους πελάτες από τους λογαριασμούς τους και να διαταράξει τις πληρωμές στο σύνολο της οικονομίας», δήλωσε στο Reuters ο Σουκάντ Ραμαχαντράν, διευθύνων σύμβουλος και ανώτερος εταίρος της εταιρείας συμβούλων BCG.
