Κατά 0,4% συρρικνώθηκε σε πραγματικές τιμές ο κύκλος εργασιών (τζίρος) στο λιανεμπόριο εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων το 2025 σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για την εξέλιξη του τζίρου στον κλάδο.
Πέραν της οριακής αυτής μείωσης, η πλέον ανησυχητική εξέλιξη αφορά τη σταδιακή παγίωση της πτωτικής τάσης, καθώς ο τζίρος του λιανεμπορίου σε όρους αγοραστικής δύναμης καταγράφει καθοδική πορεία τα τελευταία τρία χρόνια, αντανακλώντας τις διαρκείς πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν ισχυρή άνοδο των πραγματικών πωλήσεών τους, η οποία ανήλθε σε 5,6% (8,2% σε τρέχουσες τιμές), επιβεβαιώνοντας τη δυναμική τους και την αυξημένη ανθεκτικότητά τους στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον.
Αντίθετα, το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) στο λιανεμπόριο εμφάνισε σημαντική κάμψη, με τον τζίρο σε σταθερές τιμές να υποχωρεί κατά 2,4% (0,0% σε τρέχουσες τιμές), γεγονός που αναδεικνύει τη συρρίκνωση της πραγματικής ζήτησης.
Η πίεση είναι εντονότερη στις μικρότερες επιχειρήσεις. Ειδικότερα, στις πολύ μικρές επιχειρήσεις ο τζίρος σε πραγματικές τιμές μειώθηκε κατά 2,9% (-0,4% σε τρέχουσες τιμές), ενώ ακόμη πιο επιβαρυμένη είναι η εικόνα για τις μικρές επιχειρήσεις, όπου η πτώση έφτασε το 3,9% (-1,5%).
Σε σαφώς καλύτερη θέση βρίσκονται οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες κατέγραψαν αύξηση του πραγματικού τους τζίρου κατά 2,1% (4,7% σε τρέχουσες τιμές), αποδεικνύοντας ότι το μέγεθος και η οργανωτική δομή αποτελούν κρίσιμους παράγοντες ανθεκτικότητας.
Ανάμεικτη εικόνα στις επιμέρους κατηγορίες
Σε επίπεδο επιμέρους αγορών, η εικόνα παρουσιάζει διαφοροποιήσεις. Τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε πραγματικές τιμές κατέγραψαν οι κατηγορίες:
- Αθλητικός εξοπλισμός (+5,7%)
- Ηλεκτρονικοί υπολογιστές και περιφερειακά (+5,2%)
- Παιχνίδια (+4,7%)
- Καλλυντικά και προϊόντα καλλωπισμού (+4,0%)
- Φωτιστικά, έπιπλα και λοιπά είδη οικιακού εξοπλισμού (+3,7%)
Αντίθετα, σημαντικές απώλειες σημειώθηκαν σε άλλες κατηγορίες, όπως:
- Τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός (-10,2%)
- Χαλιά και επενδύσεις δαπέδου (-8,7%)
- Εφημερίδες και γραφική ύλη (-7,5%)
Απογοητευτική εικόνα σε ένδυση και υπόδηση
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στους κλάδους της ένδυσης και της υπόδησης, που αποτελούν την «καρδιά» του παραδοσιακού λιανεμπορίου.
Στην ένδυση, οι πωλήσεις αυξήθηκαν οριακά κατά 0,6% σε τρέχουσες τιμές, αλλά μειώθηκαν κατά 1,8% σε πραγματικούς όρους. Στην υπόδηση, η εικόνα είναι ακόμη πιο αρνητική, με πτώση 3,2% σε τρέχουσες τιμές και 5,6% σε σταθερές.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών, οι οποίοι εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι σε αγορές που δεν θεωρούνται πρώτης ανάγκης.
Η δήλωση του προέδρου της ΕΣΕΕ
Σχετικά με την εξέλιξη του τζίρου στα καταστήματα λιανεμπορίου, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, κ. Σταύρος Καφούνης, δήλωσε ότι «η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ επιβεβαιώνει, δυστυχώς, τις προειδοποιήσεις μας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο σε πραγματικούς όρους. Η μείωση του τζίρου είναι πιο αισθητή στις μικρές (-3,9%) και τις πολύ μικρές (-2,9%) επιχειρήσεις, κλονίζοντας τη βιωσιμότητά τους. Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες πωλήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις (+5,6%) και λιγότερο στις μεσαίες (+2,1%) εξανεμίζονται συνήθως από τα υπέρογκα κόστη λειτουργίας.
Δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: α) ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και β) ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης (-0,4%) του ισχυρότερου κλάδου και μεγαλύτερου εργοδότη της οικονομίας.
Η Πολιτεία οφείλει να προβληματισθεί από το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση – λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης – όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στρέφονται και ενισχύουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Την ίδια στιγμή, η στενότητα στην αγορά επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και των ακάλυπτων επιταγών. Με δεδομένο ότι και τους πρώτους δύο μήνες του 2026 η εικόνα δεν έχει βελτιωθεί, οι αριθμοί πλέον «φωνάζουν» για την ανάγκη δικαιότερης αντιμετώπισης του πλέον διασυνδεδεμένου, φορολογικά και εργασιακά, κλάδου της οικονομίας. Είναι σήμερα απολύτως απαραίτητες για την επιβίωση χιλιάδων ΜμΕ, ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τους συνεπείς, θα ρυθμίζουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με βιώσιμο τρόπο και θα προστατεύουν τον υγιή ανταγωνισμό. Προκειμένου το Εμπόριο να διαδραματίσει το ρόλο του ως καταλύτης και επιταχυντής της ανάπτυξης, χρειάζεται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το στηρίζουν στον «μαραθώνιο» του ψηφιακού του μετασχηματισμού, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το διασυνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία».
