«Ποδαρικό» στο 2026 έχει κάνει το ιδιωτικό χρέος με μια αμφίσημη εικόνα καθώς από την μία καταγράφεται ρεκόρ στις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού και από την άλλη πληθαίνουν όσοι πνίγονται στις οφειλές.
Από τη μία πλευρά, ο εξωδικαστικός μηχανισμός κατέγραψε ιστορικά υψηλά μέσα στο 2025, με περισσότερες εγκρίσεις και μεγαλύτερο όγκο ρυθμισμένων οφειλών. Από την άλλη, οι ασφαλιστικές οφειλές που συγκεντρώνονται στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών συνέχισαν να ανεβαίνουν, με το συνολικό απόθεμα να ξεπερνά τα 50 δισ. ευρώ. Στο ίδιο πεδίο εξελίξεων στο ιδιωτικό χρέος προστίθεται και μια θεσμική αλλαγή που στοχεύει να λύσει ένα πρακτικό αδιέξοδο, διευκολύνοντας την ένταξη στον εξωδικαστικό και των οφειλών προς δήμους, ακόμη και όταν έχουν ήδη ληφθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η εικόνα του εξωδικαστικού, όπως αποτυπώνεται σε ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών στις 15.01.2026, δείχνει 50.710 επιτυχείς ρυθμίσεις έως το τέλος του 2025, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές 15,7 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, μέσα στο 2025 ολοκληρώθηκαν 21.680 επιτυχείς ρυθμίσεις, με αρχικές οφειλές 6,8 δισ. ευρώ και χρέη 7,4 δισ. ευρώ. Το υπουργείο συνδέει την επιτάχυνση με τις παρεμβάσεις που ενεργοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 2025, αναφέροντας ότι περίπου το ένα τρίτο των μηνιαίων ρυθμίσεων αποδίδεται πλέον σε αυτή την πρωτοβουλία, ενώ το μηνιαίο ποσοστό εγκρισιμότητας κινείται περίπου στο 80%.
Στην ίδια ανακοίνωση περιγράφεται και η μεταβολή ρυθμού που προηγήθηκε του 2025 καθώς πριν από τις παρεμβάσεις του Απριλίου, οι επιτυχείς ρυθμίσεις δεν ξεπερνούσαν κατά κανόνα τις 700 τον μήνα ενώ μετά τις αλλαγές, ο αριθμός υπερτριπλασιάστηκε και οι επιτυχείς ρυθμίσεις ξεπερνούν τις 2.000 σε μηνιαία βάση.
Ωστόσο, αυτή είναι μόνο η μία πλευρά της εικόνας. Στο σκέλος των ασφαλιστικών οφειλών, η τελευταία διαθέσιμη τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ δείχνει ότι το συνολικό χρέος στο τέλος Σεπτεμβρίου 2025 ανήλθε στο επίπεδο των 50.682.612.587 ευρώ. Οι ενεργές και ολοκληρωμένες ρυθμίσεις έφτασαν σε πλήθος τις 1.105.003 για οφειλές ύψους 9,14 δισ. ευρώ. Οι εισπράξεις του ΚΕΑΟ στο γ’ τρίμηνο 2025 αποτυπώνονται σε 504.266.056 ευρώ, ενώ οι συνολικές εισπράξεις από την έναρξη λειτουργίας του ΚΕΑΟ έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2025 σε 14.630.919.978 ευρώ. Η διάρθρωση δείχνει και το βάρος των επιβαρύνσεων, με 29,84 δισ. ευρώ κύριες οφειλές και 20,84 δισ. ευρώ πρόσθετα τέλη, την ώρα που μόνο 5,10 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ενεργές ρυθμίσεις (299.816 ρυθμίσεις).
Η «μαζικότητα» του προβλήματος φαίνεται από τη συγκέντρωση οφειλετών στις χαμηλές κλίμακες, αφού 1.464.877 οφειλέτες (70,05%) έχουν χρέος έως 15.000 ευρώ και 1.825.923 (87,31%) έως 30.000 ευρώ, αλλά τα μεγάλα ποσά παραμένουν συγκεντρωμένα σε λίγους: 2.904 μεγαλοοφειλέτες με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνουν το 24,23% του συνόλου. Στο ίδιο τρίμηνο εντάχθηκαν επιπλέον 49.961 νέα μητρώα οφειλετών, στοιχείο που δείχνει ότι, παρά τις ρυθμίσεις και τις εισπράξεις, η «δεξαμενή» του ΚΕΑΟ συνεχίζει να ανατροφοδοτείται.
Δεν είναι, άλλωστε, τυχαία η ενεργοποίηση νόμου όπου προβλέπεται πως από 01.01.2026 αλλάζει ο χρόνος παραγραφής για νέες ασφαλιστικές οφειλές. Για απαιτήσεις από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρασχέθηκε μετά την 01.01.2026, η παραγραφή ορίζεται πενταετής, ενώ για το διάστημα έως 31.12.2025 ισχύει δεκαετής παραγραφή.
Ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις του ΥΠΟΙΚ
Μπροστά στο μέγεθος του προβλήματος, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του. Σε νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή στις 12.01.2026 περιλαμβάνεται διάταξη που τροποποιεί το πλαίσιο για την ένταξη οφειλών προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού και προς νομικά πρόσωπα δήμων στον εξωδικαστικό. Η βασική προϋπόθεση είναι το όριο των 10.000 ευρώ καθώς για μεγαλύτερες οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες, ο οφειλέτης μπορεί να αιτηθεί υπαγωγή στον μηχανισμό.
Κεντρική τεχνική λεπτομέρεια της προωθούμενης ρύθμισης είναι ο τρόπος «μεταφοράς» της απαίτησης. Η διάταξη ορίζει ότι το σύνολο της απαίτησης (αρχικό ποσό, πρόστιμα, προσαυξήσεις) βεβαιώνεται στη Φορολογική Διοίκηση και λογίζεται ως οφειλή προς το Δημόσιο αποκλειστικά για τον σκοπό της ρύθμισης στο πλαίσιο του εξωδικαστικού. Έτσι, το δημοτικό χρέος μπορεί να συμπεριληφθεί στο ενιαίο σχέδιο αναδιάρθρωσης, μαζί με τυχόν τραπεζικές, φορολογικές ή ασφαλιστικές οφειλές του ίδιου προσώπου.
Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι η αντιμετώπιση των μέτρων είσπραξης. Ρητά προβλέπεται ότι η επιβολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης ή ασφαλιστικών μέτρων από τον δήμο ή τα νομικά του πρόσωπα δεν εμποδίζει την υποβολή αίτησης υπαγωγής. Μετά την οριστική υποβολή αίτησης, εφαρμόζεται το πλαίσιο αναστολής μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης που προβλέπεται για τους συμμετέχοντες πιστωτές. Επιπλέον, με τη σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών αίρονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης που έχουν επιβληθεί, ενώ αν η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης αναβιώνουν μόνο αν ο δήμος ή το νομικό πρόσωπο προχωρήσει εκ νέου στην επιβολή τους.
Η ΑΑΔΕ παρακρατεί ποσοστό 5% επί του εισπραττόμενου ποσού ως δαπάνη βεβαίωσης και είσπραξης και αποδίδει το υπόλοιπο στον δικαιούχο δήμο ή νομικό πρόσωπο εντός 60 ημερών από την είσπραξη. Για τις οφειλές προς δήμους που ρυθμίζονται μέσω του μηχανισμού, ο δήμος ή το νομικό πρόσωπο διατηρεί, όπως αναφέρεται, την αποκλειστική αρμοδιότητα επιβολής και άρσης ασφαλιστικών μέτρων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο εξωδικαστικός επιχειρεί να λειτουργήσει ως εργαλείο «συγκέντρωσης» υποχρεώσεων όταν συνυπάρχουν οφειλές σε τράπεζες ή servicers, στη φορολογική διοίκηση, σε ασφαλιστικούς φορείς και, πλέον, δυνητικά και στους δήμους. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρει ότι μέσα στο 2025 ενισχύθηκε και η ψηφιακή εξυπηρέτηση μέσω myEGDIXlive, με 49.893 πολίτες και συμβούλους να εξυπηρετούνται, εκ των οποίων 38.244 ραντεβού αφορούσαν ειδικά τον εξωδικαστικό μηχανισμό.
