Έως 1.468 ευρώ μικτά ή περίπου 1.057 ευρώ καθαρά φθάνει η σωρευτική απώλεια εισοδήματος που έχει προκαλέσει ο μαθηματικός τύπος υπολογισμού των αυξήσεων των συντάξεων σε χιλιάδες συνταξιούχους χωρίς προσωπική διαφορά και με αποδοχές οι οποίες ανέρχονταν το 2022 μεταξύ 600 και 1.200 ευρώ το μήνα μικτά.
Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει εάν συγκριθούν οι αυξήσεις που πραγματικά δόθηκαν στους συνταξιούχους την περίοδο 2023-2026 με τις αυξήσεις που θα είχαν προκύψει εάν, κατά την ίδια περίοδο, οι συντάξεις αναπροσαρμόζονταν κάθε χρόνο, αποκλειστικά με βάση τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους, αν δηλαδή κάθε χρόνο ίσχυε η τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η απώλεια εισοδήματος δεν δημιουργείται μόνο από τη μικρότερη αύξηση ενός συγκεκριμένου έτους. Μεταφέρεται από χρονιά σε χρονιά, επειδή κάθε νέα αύξηση εφαρμόζεται πάνω στη σύνταξη που έχει ήδη διαμορφωθεί από τις προηγούμενες αναπροσαρμογές.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου που στο τέλος του 2022 λάμβανε 1.200 ευρώ μικτά. Με τις αυξήσεις που χορηγήθηκαν η σύνταξή του έχει φθάσει το 2026 στα 1.396,48 ευρώ μικτά. Εάν όμως από το 2023 οι αυξήσεις ήταν ίσες με τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του εκάστοτε προηγούμενου έτους, η σύνταξή του θα είχε φθάσει στα 1.432,93 ευρώ. Η διαφορά είναι σήμερα 36,45 ευρώ μικτά τον μήνα. Αθροίζοντας όμως τις μηνιαίες διαφορές ολόκληρης της περιόδου 2023-2026, προκύπτουν συνολικά περίπου 1.468 ευρώ λιγότερα μικτά.
Μετά την αφαίρεση των κρατήσεων για υγειονομική περίθαλψη και για τον φόρο που αναλογεί σε κάθε έτος, η σωρευτική απώλεια εισοδήματος διαμορφώνεται περίπου στα 1.057 ευρώ καθαρά.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο μαθηματικός τύπος που καθορίζει τις αυξήσεις
Ο ισχύων μηχανισμός συνδέει τις αυξήσεις των κύριων συντάξεων με την εξέλιξη του ΑΕΠ και του πληθωρισμού. Ο συντελεστής προκύπτει από το 50% του αθροίσματος της ετήσιας μεταβολής του ΑΕΠ του προηγούμενου έτους και της μεταβολής του μέσου ετήσιου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του προηγούμενου έτους.
Βάσει του παραπάνω κανόνα, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν:
- 7,75% το 2023,
- 3% το 2024,
- 2,4% το 2025 και
- 2,4% το 2026.
Οι τέσσερις αυτές διαδοχικές αυξήσεις οδήγησαν σωρευτικά σε ονομαστική αύξηση περίπου 16,37% σε σχέση με τη σύνταξη του τέλους του 2022.
Τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ
Για να εξεταστεί τι θα είχε συμβεί αν εφαρμοζόταν ένα σύστημα πλήρους τιμαριθμικής αναπροσαρμογής πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο μέσος ετήσιος Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΓΔΤΚ) και όχι, για παράδειγμα, ο πληθωρισμός του Δεκεμβρίου ή ο Εναρμονισμένος ΔΤΚ.
Η διασταύρωση με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δίνει μέσο ετήσιο ΓΔΤΚ:
- 2022: 9,6%
- 2023: 3,5%
- 2024: 2,7%
- 2025: 2,5%.
Επομένως, εάν η αύξηση της σύνταξης κάθε Ιανουάριο ήταν ίση με τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους, οι αυξήσεις θα ήταν:
- 9,6% το 2023,
- 3,5% το 2024,
- 2,7% το 2025 και
- 2,5% το 2026.
Η σωρευτική αύξηση θα έφθανε έτσι περίπου στο 19,41%, έναντι περίπου 16,37% με τις αυξήσεις που πράγματι εφαρμόστηκαν. Η διαφορά στο τέλος της τετραετίας αντιστοιχεί περίπου στο 3,04% της αρχικής σύνταξης του 2022.
Επτά χαρακτηριστικά παραδείγματα
- 1. Σύνταξη 600 ευρώ
Συνταξιούχος που ελάμβανε 600 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 λαμβάνει το 2026 περίπου 698,24 ευρώ μικτά. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα λάμβανε 716,47 ευρώ. Η απώλεια που προκύπτει είναι 18,23 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου 734 ευρώ μικτά σωρευτικά στην τετραετία.
Αν αφαιρεθούν η κράτηση υγείας και ο φόρος, η σωρευτική απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 690 ευρώ καθαρά. Συγκεκριμένα, το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 656,35 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερα τα 673,48 ευρώ.
- 2. Σύνταξη 700 ευρώ
Τα 700 ευρώ μικτά του 2022 έχουν γίνει περίπου 814,62 ευρώ το 2026. Με τον πληθωρισμό θα είχαν γίνει 835,88 ευρώ. Η διαφορά είναι 21,26 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου 856 ευρώ μικτά σωρευτικά.
Μετά τις κρατήσεις και τον αναλογούντα φόρο κάθε έτους, η συνολική απώλεια στο καθαρό ποσό της σύνταξης υπολογίζεται για την περίοδο 2023-2026 περίπου στα 744 ευρώ.
Το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 761,57 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερα τα 779,76 ευρώ.
- 3. Σύνταξη 800 ευρώ
Η σύνταξη των 800 ευρώ μικτά έχει φθάσει σήμερα (το 2026) στα 930,99 ευρώ. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα ήταν 955,29 ευρώ. Η μηνιαία μικτή διαφορά είναι 24,30 ευρώ, ενώ η σωρευτική μικτή διαφορά της τετραετίας φθάνει περίπου στα 979 ευρώ.
Σε καθαρούς όρους η σωρευτική διαφορά υπολογίζεται περίπου στα 745 ευρώ. Το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 856,52 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερα τα 874,79 ευρώ.
- 4. Σύνταξη 900 ευρώ
Για σύνταξη 900 ευρώ στο τέλος του 2022, το πραγματικό ποσό του 2026 είναι περίπου 1.047,36 ευρώ μικτά. Με τον πληθωρισμό θα είχε φθάσει στα 1.074,70 ευρώ. Η διαφορά είναι 27,34 ευρώ μικτά τον μήνα και περίπου 1.101 ευρώ μικτά σωρευτικά. Μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία, η συνολική καθαρή διαφορά υπολογίζεται περίπου στα 811 ευρώ.
Το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 944,03 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερατα 964,39 ευρώ.
- 5. Σύνταξη 1.000 ευρώ
Τα 1.000 ευρώ μικτά του 2022 έχουν φθάσει το 2026 περίπου στα 1.163,74 ευρώ. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα είχαν γίνει 1.194,11 ευρώ. Η διαφορά είναι 30,38 ευρώ μικτά τον μήνα.
Στο σύνολο της τετραετίας η διαφορά ανέρχεται περίπου στα 1.223 ευρώ μικτά και, μετά την υγειονομική κράτηση και τον φόρο, περίπου στα 881 ευρώ καθαρά. Το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 1.029,67 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερα τα 1.051,94 ευρώ.
- 6. Σύνταξη 1.100 ευρώ
Συνταξιούχος που λάμβανε 1.100 ευρώ μικτά στο τέλος του 2022 έχει φθάσει το 2026 περίπου στα 1.280,11 ευρώ. Με τον πληθωρισμό θα είχε φθάσει στα 1.313,52 ευρώ. Η μηνιαία μικτή διαφορά είναι 33,41 ευρώ, ενώ η σωρευτική μικτή διαφορά ανέρχεται περίπου στα 1.346 ευρώ.
Μετά τις κρατήσεις και τον φόρο, η συνολική καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 969 ευρώ. Το καθαρό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται σήμερα σε 1.114,99 ευρώ ενώ εάν η σύνταξη αναπροσαρμοζόταν βάσει του τιμαρίθμου το καθαρό ποσό θα έφθανε σήμερα τα 1.139,49 ευρώ.
- 7. Σύνταξη 1.200 ευρώ
Στην υψηλότερη σύνταξη των παραδειγμάτων η διαφορά είναι μεγαλύτερη. Τα 1.200 ευρώ μικτά του 2022 έχουν φθάσει στα 1.396,48 ευρώ το 2026. Με πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα είχαν φθάσει στα 1.432,93 ευρώ. Η απώλεια είναι 36,45 ευρώ μικτά τον μήνα. Συνολικά στις πληρωμές της τετραετίας η απώλεια ανέρχεται περίπου στα 1.468 ευρώ μικτά.
Μετά τις ασφαλιστικές κρατήσεις και τον φόρο κάθε έτους, η σωρευτική καθαρή απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 1.057 ευρώ.
Για το 2026 το καθαρό ποσό της σύνταξης αντιστοιχεί περίπου σε 1.200,32 ευρώ, ενώ εάν εφαρμοζόταν το σύστημα της πλήρους τιμαριθμικής αναπροσαρμογής η σύνταξη θα είχε διαμορφωθεί σε 1.227,04 ευρώ.
Οι απώλειες των συντάξεων σε πίνακα
Τα επτά παραδείγματα που παρουσιάστηκαν αποτυπώνονται συνοπτικά στον παραπάνω πίνακα.
Πώς υπολογίστηκαν τα καθαρά ποσά
Για τον υπολογισμό των καθαρών ποσών των συντάξεων και των αντίστοιχων απωλειών αφαιρέθηκε αρχικά από τη μικτή κύρια σύνταξη η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης 6% και στη συνέχεια υπολογίστηκε ο φόρος εισοδήματος που αναλογεί σε κάθε έτος. Για τα έτη 2023, 2024 και 2025 εφαρμόστηκε η φορολογική κλίμακα που ίσχυε κατά τα συγκεκριμένα φορολογικά έτη, ενώ για το 2026 χρησιμοποιήθηκε η νέα φορολογική κλίμακα που ισχύει για τα εισοδήματα που αποκτώνται από 1ης Ιανουαρίου 2026.
Ο υπολογισμός πραγματοποιήθηκε χωριστά για κάθε έτος της περιόδου 2023-2026 και για καθένα από τα δύο σενάρια: αφενός για τις αυξήσεις που πράγματι χορηγήθηκαν και αφετέρου για τις μικτές συντάξεις που θα είχαν προκύψει εάν εφαρμόζονταν κάθε χρόνο αυξήσεις ίσες με τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Οι υπολογισμοί αφορούν συνταξιούχο χωρίς προσωπική διαφορά, χωρίς εξαρτώμενα τέκνα και χωρίς άλλα φορολογητέα εισοδήματα.
