Τις τελευταίες δύο εβδομάδες παρακολουθούμε έναν πόλεμο που ξεκίνησε με απόφαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς διεθνή νομιμοποίηση, πειστική δικαιολογητική βάση και κυρίως χωρίς ορατό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Για τις συνέπειες του πολέμου μπορούν να μιλήσουν ειδικότεροι εμού. Θα ήθελα ωστόσο, να σταθώ σε μία άλλη παράμετρο η οποία μέσα στη δίνη του πολέμου είναι αναμενόμενο να μην συζητιέται και αφορά στην προσεκτικά καλλιεργημένη εικόνα σταθερότητας που πολλά αραβικά κράτη επιδίωκαν να προβάλλουν τα τελευταία χρόνια.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα κράτη του Κόλπου επέλεξαν μια στρατηγική ισορροπίας. Απέφευγαν την άμεση αντιπαράθεση με το Ιράν, περιόριζαν τον ανταγωνισμό με το Ισραήλ και διατηρούσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως βασικό εγγυητή της ασφάλειάς τους. Η επιλογή αυτή τους επέτρεψε να περιορίσουν τις γεωπολιτικές εντάσεις, να εξασφαλίσουν τη σιωπηρή ανοχή της Δύσης και να ταυτιστούν με εξαγωγείς ενέργειας και εισαγωγείς κεφαλαίων, συχνά προς φοροδιαφυγή, και εργατικού δυναμικού για κάθε μορφής υπηρεσία.
Η Δύση, από την πλευρά της, επέδειξε αξιοσημείωτη επιείκεια. Τα πετροδολάρια έχουν την ιδιότητα να θολώνουν την ηθική πυξίδα. Έτσι ανεχθήκαμε πολιτικά συστήματα όπου η αυταρχική διακυβέρνηση παρουσιαζόταν ως «ιδιότυπη δημοκρατία», ενώ η υπερβολή και η εκμετάλλευση στον κόσμο της πολυτελούς διασκέδασης βαφτίζονταν απλώς «ελεύθερη αγορά ψυχαγωγίας» με διεθνή επιρροή (λέγε με influencers).
Για χρόνια, η εικόνα των χωρών του Κόλπου ταυτίστηκε στη δυτική φαντασία με ουρανοξύστες, ατελείωτη πολυτέλεια και ένα είδος εξωτικής οικονομικής ευημερίας. Λιγότερο συχνά συζητούσαμε για τις κοινωνικές ανισότητες, τα περιορισμένα πολιτικά δικαιώματα ή τις καταπιεσμένες κοινωνικές πλειοψηφίες που βρίσκονται πίσω από αυτή τη βιτρίνα. Με άλλα λόγια, στο όνομα της γεωπολιτικής συνύπαρξης και των οικονομικών συμφερόντων, η Δύση συχνά πούλησε τις ίδιες τις αξίες που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται.
Και ύστερα ήρθαν οι «μέλισσες».
Οι πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν, καθώς και τα αντίποινα της Τεχεράνης, αποκάλυψαν τις θεμελιώδεις αδυναμίες αυτού του μοντέλου.
Η κρίση αυτή αποκαλύπτει μια σύνθετη και εύθραυστη πολιτική αρχιτεκτονική στη Μέση Ανατολή, μια τάξη πραγμάτων που στηριζόταν στην ισορροπία φόβου.
Μέσα σε λίγες ημέρες, οι επιθέσεις που έπληξαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία έδειξαν πόσο ευάλωτο μπορεί να αποδειχθεί το οικοδόμημα της «σταθερότητας» που τόσο προσεκτικά είχε προβληθεί.
Η Μέση Ανατολή μάς υπενθυμίζει για άλλη μια φορά κάτι που συχνά επιλέγουμε να αγνοούμε. Όταν η σταθερότητα αγοράζεται με χρήμα, φόβο και σιωπή, σπάνια διαρκεί.
