Ανοίγεις την πόρτα της κουζίνας και είναι ήδη εκεί. Πηγαίνεις στο μπάνιο και ακούς πατουσάκια να σε ακολουθούν.
Κάθεσαι στον καναπέ και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το κατοικίδιό σου έχει πάρει θέση δίπλα σου.
Αν έχεις σκύλο ή γάτα, το πιθανότερο είναι ότι έχεις αναρωτηθεί έστω μία φορά: «Γιατί με ακολουθεί παντού;»
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην αγάπη ή στη συνήθεια. Σύμφωνα με ειδικούς στη συμπεριφορά των ζώων, το φαινόμενο συνδέεται με βαθιά εξελικτικά ένστικτα, κοινωνικούς δεσμούς και μηχανισμούς μάθησης που αναπτύσσονται μέσα από τη συμβίωση ανθρώπου και κατοικιδίου.
Οι σκύλοι: Προγραμματισμένοι να μένουν κοντά στην «αγέλη» τους
Οι σκύλοι είναι κοινωνικά ζώα που εξελίχθηκαν από προγόνους με ισχυρή ομαδική δομή. Για έναν σκύλο, η ανθρώπινη οικογένεια αποτελεί τη δική του «αγέλη». Η παραμονή κοντά στα μέλη της προσφέρει αίσθημα ασφάλειας, καθοδήγηση και πρόσβαση σε πόρους όπως τροφή, παιχνίδι και φροντίδα.
Παράλληλα, η συμπεριφορά αυτή ενισχύεται μέσω της μάθησης. Όταν κάθε φορά που ο σκύλος πλησιάζει τον άνθρωπό του λαμβάνει χάδια, προσοχή ή λιχουδιές, ο εγκέφαλός του «καταγράφει» ότι η εγγύτητα έχει θετικό αποτέλεσμα. Έτσι, η συνήθεια γίνεται ακόμη πιο ισχυρή.
Ορισμένες φυλές παρουσιάζουν μάλιστα πιο έντονα αυτό το χαρακτηριστικό. Οι ειδικοί χρησιμοποιούν συχνά τον όρο «Velcro dogs» για τα σκυλιά που μοιάζουν κολλημένα πάνω στον άνθρωπό τους και δεν θέλουν να χάνουν καμία του κίνηση.
Οι γάτες δεν είναι τόσο ανεξάρτητες όσο πιστεύουμε
Η εικόνα της απόμακρης και αυτάρκους γάτας αρχίζει να αμφισβητείται από την επιστημονική έρευνα.
Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλές γάτες αναπτύσσουν ισχυρούς δεσμούς προσκόλλησης με τους ανθρώπους τους και τους χρησιμοποιούν ως πηγή ασφάλειας σε άγνωστες ή στρεσογόνες καταστάσεις.
Ερευνητές που εφάρμοσαν τεστ προσκόλλησης παρόμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνται για βρέφη διαπίστωσαν ότι περίπου τα δύο τρίτα των γατών εμφανίζουν «ασφαλή προσκόλληση» προς τον ιδιοκτήτη τους. Με απλά λόγια, νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να εξερευνήσουν το περιβάλλον τους όταν ο άνθρωπός τους βρίσκεται κοντά.
Αυτό εξηγεί γιατί πολλές γάτες ακολουθούν τους ανθρώπους τους από δωμάτιο σε δωμάτιο, παρακολουθούν κάθε τους κίνηση ή εμφανίζονται μυστηριωδώς όπου κι αν βρίσκονται μέσα στο σπίτι.
Δεν είναι πάντα θέμα αγάπης
Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Ένα κατοικίδιο μπορεί να σε ακολουθεί επειδή:
- περιμένει φαγητό ή λιχουδιά,
- αναζητά προσοχή και παιχνίδι,
- έχει συνδέσει την παρουσία σου με θετικές εμπειρίες,
- βαριέται και αναζητά ερεθίσματα,
- νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν βρίσκεσαι κοντά.
Ειδικά στις γάτες, η παρακολούθηση του ιδιοκτήτη μπορεί να σχετίζεται και με την περιέργεια. Θέλουν απλώς να γνωρίζουν τι συμβαίνει στο «βασίλειό» τους και ποια δραστηριότητα χάνουν.
Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το να σας ακολουθεί το κατοικίδιό σας είναι απολύτως φυσιολογικό. Ωστόσο, αν η συμπεριφορά εμφανιστεί ξαφνικά ή γίνει υπερβολική, μπορεί να αποτελεί ένδειξη άγχους, στρες ή ακόμη και προβλήματος υγείας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική εξάρτηση από την παρουσία του ιδιοκτήτη αξίζει αξιολόγηση από κτηνίατρο ή ειδικό συμπεριφοράς.
Γι` αυτό λοιπόν, όταν το κατοικίδιό σας γίνεται η μόνιμη «σκιά» σας, πιθανότατα δεν πρόκειται για τυχαία συμπεριφορά. Πίσω από κάθε βήμα που κάνει πίσω σας κρύβονται εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί και μια καθημερινή σχέση εμπιστοσύνης που χτίζεται μέσα από τη συμβίωση.
Με άλλα λόγια, είτε πρόκειται για έναν ενθουσιώδη σκύλο είτε για μια φαινομενικά ανεξάρτητη γάτα, το μήνυμα είναι συχνά το ίδιο: «Θέλω να ξέρω πού είσαι και να είμαι κοντά σου».
