Το πλαίσιο για την Συνταγματική Αναθεώρηση έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προτάσσοντας την αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, την αλλαγή του άρθρου 16 για την ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ και την αλλαγή στον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά μαζί με το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη δόθηκε στη δημοσιότητα η σχετική επιστολή προς τους βουλευτές της ΝΔ, ώστε να ξεκινήσει πρώτα η εσωτερική διαβούλευση για την τελική διαμόρφωση της πρότασης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία στη συνέχεια θα τεθεί προς συζήτηση με τα κόμματα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Διαβάστε την επιστολή προς τους βουλευτές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημειώνει μεταξύ άλλων πως το υπάρχον Σύνταγμα ανήκει στον 20ο αιώνα και πως είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών: «Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το “βαθύ κράτος“».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Πρόθεσή μας είναι, σημείωσε, μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων.
Ειδικότερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρει: «Σήμερα ανοίγουμε τον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάνοντας πράξη μία ακόμη θεσμική μας δέσμευση. Ως Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θέλησα να έχω πρώτα τις απόψεις της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας. Έτσι, απευθύνομαι με επιστολή μου στα μέλη της, ώστε οι θέσεις τους να ενσωματωθούν στην τελική μας εισήγηση μέσα στον Μάρτιο. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα ζήτημα το οποίο αφορά συνολικά τη δημόσια ζωή, αλλά, τελικά, και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά».
Ανέφερε πως: «Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα. Είναι ένα κείμενο “ζωντανό”. Δεν παύει, ωστόσο, να ανήκει στον 20ό αιώνα. Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση».
Στη συνέχεια μίλησε για: «Είναι γνωστό ότι πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης Υπουργών ενώ αυτοί ασκούν τα καθήκοντά τους. Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το “βαθύ κράτος”. Γιατί μία δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική πρέπει, πλέον, να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση».
Συνέχισε λέγοντας πως: «Έχω στηρίξει, επίσης, την άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως και την προστασία του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας. Ενώ έχω εισηγηθεί και τη μεγαλύτερη, πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, μία πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης».
Τέλος σημειώνει: «Επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων. Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού. Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά.
Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας αυτές τις πρώτες σκέψεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό. Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Ένα αίτημα της ίδιας της κοινωνίας, που αναζητά ευρύτερες συναινέσεις. Με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες και στόχο μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Ένα δυναμικό βήμα προόδου που πρέπει αλλά και μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί.
Εξάλλου, το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο καταστατικός μας χάρτης.
Εύχομαι η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα».
Η επιστολή προς τους βουλευτές της ΝΔ
Με μία ιστορική αναδρομή ξεκινάει η επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας σχετικά με την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Όπως αναφέρει ο πρωθυπουργός πάνω από πέντε δεκαετίες από το Σύνταγμα του 1975 έχουν θεμελιώσει βασικά συνταγματικά κεκτημένα, όπως οι ελεύθερες εκλογές, η λαϊκή κυριαρχία και η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, με την αναθεώρηση να τηρείται σύμφωνα με τη προβλεπόμενη διαδικασία. Το κείμενο επισημαίνει ότι το Σύνταγμα του 1975 αποδεικνύεται διορατικό και ανθεκτικό, καθώς ενσωματώνει στοιχεία ευρωπαϊκού συνταγματισμού (προστασία περιβάλλοντος, ευρωπαϊκή ενοποίηση) και προσαρμόζεται μέσω ερμηνείας και εφαρμογής από τα κρατικά όργανα.
Ωστόσο, σημειώνει ότι ο κόσμος του 2026 παρουσιάζει νέες προκλήσεις που απαιτούν αναθεώρηση. Η επιστολή προβαίνει σε μια κριτική αποτίμηση των επιτευγμάτων και των περιορισμών του ισχύοντος Συντάγματος, υποδεικνύοντας ότι παρά την πρόοδο, υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που καθιστούν αναγκαία μια βαθιά και ευρεία αναθεώρηση. Η τελευταία αναφορά του 2018 από τη Νέα Δημοκρατία συνοδεύεται από εμπειρική αντίληψη ότι η δημόσια διοίκηση χρειάζεται μεταρρυθμίσεις και ότι ο συνταγματικός αντίκτυπος των σύγχρονων εξελίξεων πρέπει να αποτυπωθεί ρητά.
Η επιστολή εντοπίζει συγκεκριμένα ζητήματα που χρήζουν αναθεώρησης. Πρώτον, η περιορισμένη συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας στη διερεύνηση ποινικής ευθύνης κυβερνητικών στελεχών, με χρήση ενίσχυσης των εγγυήσεων αμεροληψίας. Δεύτερον, καθολικοποίηση της αξιολόγησης στο δημόσιο και επαναπροσδιορισμός της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, ώστε να αντιμετωπιστούν θεμελιώδεις αδράνειες στη λειτουργία του κράτους. Τρίτον, η δυνατότητα δεύτερης θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας, που θα πρέπει να εξισορροπεί τη μεταβλητότητα της πολιτικής σκηνής και τις μικροκομματικές επιρροές, διατηρώντας τα υπερκομματικά χαρακτηριστικά. Τέταρτον, οριοθετήσεις αρμοδιοτήτων για την ηγεσία των δικαστηρίων και η δυνατότητα ίδρυσης παραρτημάτων μη κρατικών πανεπιστημίων υπό συνταγματικούς όρους, που απαιτούν την αναθεώρηση του Συντάγματος.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το ισχύον Σύνταγμα αγνοεί ή υποτιμά ορισμένες νεότερες προκλήσεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ζήτηση προσιτής στέγης και η κλιματική κρίση, και ότι υπάρχει καθυστέρηση στη γρήγορη δικαστική κρίση, προβλήματα δημοσιονομικής ισορροπίας και ανεπαρκείς ρυθμίσεις για τη λειτουργία της κυβέρνησης.
