Νέα διάσταση στην υπόθεση των κατασκοπευτικών λογισμικών στην Ευρώπη δίνει έκθεση του Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, σύμφωνα με την οποία ο πρώην ευρωβουλευτής Στέλιος Κούλογλου υπήρξε επανειλημμένα στόχος του λογισμικού παρακολούθησης Pegasus, την περίοδο που συμμετείχε στην ειδική εξεταστική επιτροπή PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία είχε ως αποστολή να διερευνήσει τις καταχρήσεις εμπορικών λογισμικών κατασκοπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η πρώτη μόλυνση της συσκευής του Στέλιου Κούλογλου καταγράφηκε στις 21 Οκτωβρίου 2022, σε μια περίοδο που η επιτροπή επεξεργαζόταν το πρώτο της πόρισμα. Ακολούθησαν δύο ακόμη επιβεβαιωμένες μολύνσεις στις 6 και 7 Μαρτίου 2023, όταν βρίσκονταν σε εξέλιξη οι τελικές διαβουλεύσεις για το τελικό κείμενο της έκθεσης της PEGA.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι ειδικοί του Citizen Lab εκτιμούν ότι το Pegasus είχε τη δυνατότητα να αποκτήσει πρόσβαση σε μη δημόσιες πληροφορίες σχετικά με τις εργασίες της επιτροπής, σε επικοινωνίες και σε άλλο εμπιστευτικό υλικό που σχετιζόταν με την κοινοβουλευτική έρευνα. Όπως επισημαίνουν, το γεγονός αυτό ενδέχεται να συνιστά παραβίαση της εμπιστευτικότητας και των κοινοβουλευτικών προνομίων που προστατεύουν τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση μέλους της ίδιας της επιτροπής PEGA που αποδεδειγμένα αποτέλεσε στόχο του Pegasus. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το περιστατικό ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς αφορά έναν ευρωβουλευτή ο οποίος συμμετείχε ενεργά στην ευρωπαϊκή έρευνα για τις παράνομες παρακολουθήσεις και τις δραστηριότητες εταιρειών εμπορικού λογισμικού κατασκοπείας.
Ωστόσο, το Citizen Lab αποφεύγει να αποδώσει ευθύνη σε συγκεκριμένο κράτος. Στην έκθεση αναφέρεται ρητά ότι δεν προέκυψαν ενδείξεις που να συνδέουν τις επιθέσεις με την ελληνική κυβέρνηση. Αντίθετα, οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικές ομοιότητες ανάμεσα στην πρώτη μόλυνση του Στέλιου Κούλογλου και σε μια προγενέστερη επιχείρηση Pegasus που είχε στοχοποιήσει Ρώσους και Λευκορώσους δημοσιογράφους και στελέχη της αντιπολίτευσης που ζουν εξόριστοι στην Ευρώπη. Τα κοινά τεχνικά ευρήματα οδηγούν στην εκτίμηση ότι πίσω από τις επιθέσεις βρίσκεται ο ίδιος πελάτης του Pegasus ή φορέας με άδεια επιχειρήσεων σε περισσότερες από μία ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς όμως να μπορεί να προσδιοριστεί η ταυτότητά του.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το χρονικό των επιθέσεων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η πρώτη μόλυνση συνέπεσε με νοσηλεία του πρώην ευρωβουλευτή στην Ελλάδα, όπου είχε δεχθεί επίσκεψη από τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη, ο οποίος είχε ήδη αποκαλύψει ότι υπήρξε θύμα τόσο του Predator όσο και νόμιμης επισύνδεσης στην Ελλάδα. Η δεύτερη και η τρίτη μόλυνση σημειώθηκαν ενώ ο Στέλιος Κούλογλου ταξίδευε από την Αθήνα στις Βρυξέλλες για τις τελικές συνεδριάσεις της επιτροπής PEGA.
Με αφορμή τα ευρήματα, ο ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, John Scott-Railton, κάνει λόγο για «την απόλυτη ειρωνεία της ευρωπαϊκής κρίσης των λογισμικών παρακολούθησης», σημειώνοντας ότι ακόμη και μέλος της επιτροπής που είχε αναλάβει να ερευνήσει το Pegasus κατέληξε να αποτελεί στόχο του ίδιου συστήματος. Παράλληλα, επικρίνει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, υποστηρίζοντας ότι οι συστάσεις της επιτροπής PEGA δεν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων περιστατικών παρακολούθησης ευρωπαίων αξιωματούχων στο μέλλον.
Το Pegasus, που αναπτύχθηκε από την ισραηλινή εταιρεία NSO Group, έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο διεθνών αποκαλύψεων για τη χρήση του εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών, δικηγόρων, ακτιβιστών και στελεχών της κοινωνίας των πολιτών σε δεκάδες χώρες, παρά το γεγονός ότι η εταιρεία υποστηρίζει πως προορίζεται αποκλειστικά για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του σοβαρού εγκλήματος.
