Η επικείμενη Σύνοδος του ΝΑΤΟ σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί τελευταία στα διεθνή ΜΜΕ θα ασχοληθεί με ενα και βασικό σημείο, το πόσο δηλαδή έχουν προχωρήσει ή σκοπεύουν να προχωρήσουν οι χώρες μέλη στον στόχο της αύξησης των εξοπλιστικών δαπανών στο 5% μέχρι το 2035.
Δεν πρόκειται για μια απλή “φιλολογική” συζήτηση καθώς ο στόχος αυτός στις συγκεκριμένες συνθήκες ορίζει σε πολύ υψηλό βαθμό την ποιότητα και την κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής στις χώρες της Ευρώπης, ίσως περισσότερο από όσο την καθορίζει το επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας της Κομισιόν…
Ο λόγος είναι πολύ απλός, η αφαίρεση αυτών των πόρων που αντιστοιχούν στην επιδίωξη του 5% του ΑΕΠ “μόνιμα” και όχι εφ’ άπαξ (για την Ελλάδα αυτό σημαίνει περί τα 10 – 12 δις ευρώ ετησίως) από τα δημοσιονομικά έσοδα για στρατιωτικούς εξοπλισμούς, συνιστά μια σαφή ανακατανομή πόρων από τις κοινωνικές και παραγωγικές δαπάνες σε μη παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, καθώς αφορά “δαπάνη” που προορίζεται για “καταστροφή”.
Λίγο πολύ αυτό περιγράφει τον όρο στροφή στην “πολεμική οικονομία” στην οποία κινούνται ήδη πολλές χώρες της Ευρωζώνης. Και αυτό θα πρέπει να συμβεί σε ενα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο η ευρωπαϊκή οικονομία βυθίζεται ολοένα και περισσότερο σε μια φάση επιβράδυνσης της κερδοφορίας των επενδύσεων με κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, σε σχέση με τις ΗΠΑ και τις άλλες οικονομικά ανταγωνιστικές περιοχές του πλανήτη. Κατά συνέπεια ενα περιβάλλον ολοένα και μεγαλύτερης δυσκολίας ενίσχυσης του ΑΕΠ από το οποίο θα πρέπει να αφαιρεθούν οι πόροι των εξοπλιστικών δαπανών.
Μέσα λοιπόν σ’ αυτή την “κατάσταση” μία χώρα της Ευρωζώνης κινείται σε απολύτως αντίθετη κατεύθυνση και δεν το… κρύβει.
Τόσο μάλιστα που η κίνηση αυτή συγκέντρωσε την προσοχή των αμερικανικών ΜΜΕ τα οποία αναφέρουν τα ακόλουθα.
Η Ισπανία προβλέπει φέτος ανάπτυξη 2,6% του ΑΕΠ, ρυθμό συγκρίσιμο με τις πιο δυναμικές ασιατικές οικονομίες που στηρίζονται στην ανάπτυξη της τεχνολογίας, χωρίς όμως η ίδια να διαθέτει αντίστοιχο τεχνολογικό ή εξαγωγικό προφίλ. Οι βασικές εξαγωγές της παραμένουν τα προϊόντα της βιομηχανίας, τα αγροδιατροφικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Τι έχει προκαλέσει αυτή την αναπτυξιακή διαφοροποίηση έναντι της υπόλοιπης Ε.Ε.; Σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ η πραγματική κινητήρια δύναμη αυτής της τάσης είναι δημογραφική. Ο πληθυσμός της χώρας εκτινάχθηκε από τα 36 στα σχεδόν 50 εκατομμύρια μέσα σε μισό αιώνα. Πρόκειται για την μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση ανάμεσα στις πέντε μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και οφείλεται σε μεγάλο βαθμό για αύξηση μέσω μεταναστευτικής εργασίας, με τη Μαδρίτη να ακολουθεί αντίθετη πορεία από την κυρίαρχη ευρωπαϊκή τάση.
Αντί να επαναπροωθεί τους μετανάστες προχώρησε σε μαζική “νομιμοποίηση” και έδωσε άδειες παραμονής σε πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους χωρίς έγγραφα.
Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν … εκκωφαντικό. Περίπου το 80% της αύξησης της απασχόλησης από το 2022 μέχρι σήμερα προέρχεται από εργαζόμενους γεννημένους στο εξωτερικό, δηλαδή μετανάστες, που έχουν συμβάλει σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της αγροτικής παραγωγής, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της BBVA Rafael Domenech. Παράλληλα, ο τουρισμός, που αντιστοιχεί σχεδόν στο 13% του ΑΕΠ, σημειώνει φέτος μεγέθη ρεκόρ. Η Ισπανία εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της τουριστικής αγοράς αποφεύγει τη Μέση Ανατολή λόγω του πολέμου.
Ταυτόχρονα το ενεργειακό μείγμα που υποστηρίζει αυτή την οικονομική ενεργητικότητα στηρίζεται αφ’ ενός στην ισχυρή παρουσία ανανεώσιμων πηγών και αφετέρου στην πυρηνική ενέργεια και λειτούργησε ως ασπίδα απέναντι στο σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, επιτρέποντας η αυξημένη ζήτηση να απορροφηθεί χωρίς ανεξέλεγκτο πληθωρισμό. Για το θέμα του πληθωρισμού η μείωση των έμμεσων φόρων συγκράτησε ακόμα περισσότερο τις πιέσεις στις τιμές.
Για να επιστρέψουμε όμως στο αρχικό σημείο του σημειώματος αυτού, το θέμα των εξοπλιστικών δαπανών, με όλα τα προηγούμενα, το ισπανικό παράδειγμα αποκτά ιδιαίτερο νόημα ενόψει της συνόδου του ΝΑΤΟ. Και αυτό γιατί η Μαδρίτη είναι από τις πιο κάθετα αντίθετες κυβερνήσεις στη δέσμευση αύξησης των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η αντίρρησή της αυτή δεν είναι απλώς δημοσιονομική συνέπεια στην πολιτική της κυβέρνησης. Αποκαλύπτει μια εναλλακτική οικονομική λογική “ανάπτυξης”, βασισμένη και στην ενσωμάτωση εργατικού δυναμικού, απέναντι στη λογική της λεγόμενης “πολεμικής οικονομίας” που προωθεί η πλειονότητα των εταίρων.
Σε μια Ένωση όπου οι κεφαλαιακές επενδύσεις προτιμούν ήδη τη φυγή προς τη Γουόλ Στριτ αντί την επένδυση στην ευρωπαϊκή παραγωγική βάση, η ισπανική “απόκλιση” θέτει ένα ερώτημα που η σύνοδος του ΝΑΤΟ αποκλείεται βέβαια να βάλει στο τραπέζι συζήτησης με τον Τράμπ. Το αν δηλαδή η ανάπτυξη μπορεί να στηριχθεί σε ενσωμάτωση του ανθρώπινου δυναμικού και στην κοινωνική συνοχή, γιατί η απάντηση στην κρίση πρέπει να είναι η εξοπλιστική κλιμάκωση και η επιδείνωση της οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας στην Ε.Ε.;
