Η διαδικασία μετάβασης στο Ιράν μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της χώρας, του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ξεκινά σήμερα (01.03.2026), ανακοίνωσε ο Αλί Λαριτζανί επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και πρώην σύμβουλος του Χαμενεΐ.
«Σύντομα θα συσταθεί ένα προσωρινό συμβούλιο ηγεσίας. Ο πρόεδρος, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας και ένας νομικός του Συμβουλίου των Φρουρών του Συντάγματος θα αναλάβουν την ευθύνη μέχρι την εκλογή του επόμενου ηγέτη», δήλωσε ο Λαριτζανί σε συνέντευξή του που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση του Ιράν μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ.
«Το συμβούλιο αυτό θα συσταθεί το συντομότερο δυνατό. Εργαζόμαστε για τη δημιουργία του ήδη από σήμερα», τόνισε.
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας και ένας από τους νομικούς του Συμβουλίου των Φρουρών της Επανάστασης – ενός ισχυρού οργάνου – θα επιβλέπουν τη μεταβατική περίοδο μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεϊ.
Η διαδικασία
Η επιλογή του διαδόχου του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ προβλέπεται ρητά από το Σύνταγμα του Ιράν και αποτελεί αρμοδιότητα της Συνέλευσης των Ειδικών, του ίδιου οργάνου που είχε αναδείξει τον ίδιο στην ηγεσία το 1989. Πρόκειται για ένα θεσμικό όργανο κληρικών με καθοριστικό ρόλο στο πολιτικό σύστημα της χώρας.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο διάδοχος του ανώτατου ηγέτη πρέπει να επιλεγεί από τη Συνέλευση των Ειδικών (Assembly of Leadership Experts).
Πρόκειται για σώμα 88 κληρικών, οι οποίοι – τυπικά – εκλέγονται από τον λαό κάθε 8 χρόνια. Στην πράξη, ωστόσο, δικαίωμα υποψηφιότητας έχουν μόνο κληρικοί που θεωρούνται απολύτως πιστοί στην Ισλαμική Δημοκρατία. Για τον λόγο αυτό, η πλειονότητα των σημερινών μελών της Συνέλευσης χαρακτηρίζεται από σκληροπυρηνικές θέσεις, αντίστοιχες με εκείνες του Χαμενεΐ.
Το Σύνταγμα ορίζει ότι οι κληρικοί αυτοί οφείλουν να επιλέξουν νέο Ανώτατο Ηγέτη το συντομότερο δυνατό. Ωστόσο, η άμεση σύγκληση και συγκέντρωση όλων των μελών της Συνέλευσης ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολη, καθώς η χώρα τελεί υπό στρατιωτική επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Ζητήματα ασφάλειας και επιχειρησιακών περιορισμών μπορεί να καθυστερήσουν τη διαδικασία, σε μια περίοδο αυξημένης έντασης και αβεβαιότητας.
Στο μεταξύ, το Σύνταγμα προβλέπει ότι τα καθήκοντα του ανώτατου ηγέτη αναλαμβάνει προσωρινά τριμελές όργανο, αποτελούμενο από τον πρόεδρο της χώρας, τον επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας και έναν κληρικό μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών.
Η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης διαδικασίας θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση της θεσμικής συνέχειας του κράτους, έως ότου επιλεγεί ο νέος ανώτατος ηγέτης.
Η Συνέλευση των Ειδικών οφείλει να συγκληθεί το ταχύτερο δυνατόν. Αν υπάρχει ήδη πρόσωπο που συγκεντρώνει συναίνεση, η ανάδειξη διαδόχου θα μπορούσε να γίνει σχετικά γρήγορα.
Εάν, όμως, υπάρξουν έντονες διαφωνίες ανάμεσα στο ιερατείο, τους Φρουρούς της Επανάστασης και τις διαφορετικές τάσεις —σκληροπυρηνικές και πιο πραγματιστικές— η διαδικασία ενδέχεται να παραταθεί, με παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις και αδιαφανείς συμβιβασμούς.
Τα φαβορί και το κρίσιμο επόμενο βήμα για το Ιράν
Mojtaba Khamenei
Ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεύτερος γιος του Χαμενεΐ, θεωρείται εδώ και χρόνια πιθανός διάδοχος, κυρίως λόγω των στενών δεσμών του με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) και την παραστρατιωτική οργάνωση Basij.
Δεν έχει ποτέ αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα και δεν διαθέτει τα υψηλού επιπέδου θρησκευτικά διαπιστευτήρια που παραδοσιακά θεωρούνται απαραίτητα για τη θέση. Δημοσιεύματα στα μέσα του 2025 ανέφεραν ότι η Συνέλευση των Ειδικών τον είχε αποκλείσει από μια εμπιστευτική λίστα υποψηφίων, αν και άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι παραμένει στο παρασκήνιο ισχυρός διεκδικητής.
Sadegh Larijani
Πρώην επικεφαλής της Δικαιοσύνης, με ισχυρό θεολογικό υπόβαθρο και μακρά θεσμική εμπειρία, ο Σαντέγκ Λαριτζανί θεωρείται πρόσωπο με βαθιά γνώση των μηχανισμών εξουσίας.
Είναι στενά συνδεδεμένος με τον ιδεολογικό πυρήνα του καθεστώτος. Το θρησκευτικό του κύρος θα μπορούσε να του προσδώσει νομιμοποίηση απέναντι στους θεσμούς και το ιερατείο — ένα πεδίο όπου ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εμφανίζεται πιο αδύναμος.
Mohsen Araki
Ανώτερος κληρικός και στενός συνεργάτης του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη, ο Μοχσέν Αρακί έχει αναφερθεί από ιρανικά μέσα ως ένας από τους λίγους που συμπεριλαμβάνονται σε εμπιστευτικές λίστες υποψηφίων που τηρεί η Συνέλευση των Ειδικών.
Η παρουσία του σε αυτές τις λίστες τον καθιστά σοβαρό, αν και λιγότερο προβεβλημένο, διεκδικητή.
Hassan Khomeini
Εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Ρουχολάχ Χομεϊνί, ο Χασάν Χομεϊνί διαθέτει σημαντικό συμβολικό και θρησκευτικό κύρος.
Ωστόσο, θεωρείται σε μεγάλο βαθμό «εκτός» των βασικών δομών εξουσίας του καθεστώτος. Το 2016 αποκλείστηκε από τη συμμετοχή του στις εκλογές για τη Συνέλευση των Ειδικών και εκλαμβάνεται ως λιγότερο σκληροπυρηνικός σε σύγκριση με πολλούς από τους συνομηλίκους του.
Η επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη δεν θα καθορίσει μόνο ποιος θα κυβερνήσει το Ιράν, αλλά και με ποιον τρόπο η Ισλαμική Δημοκρατία θα επιχειρήσει να επιβιώσει από τη σοβαρότερη κρίση της σύγχρονης ιστορίας της.
