Η πρώτη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Κολομβιανό ομόλογό του, Γκουστάβο Πέτρο, είχε απτό αποτέλεσμα: η Ουάσιγκτον κι η Μπογκοτά ανακοίνωσαν πως συμμαχούν για να καταδιώξουν τρεις ισχυρούς βαρόνους των ναρκωτικών στην Κολομβία.
Οι τρεις άνδρες ηγούνται οργανώσεων με εντελώς διαφορετικές καταβολές, όμως έχουν κοινό στοιχείο πως τους προσάπτεται σημαντικός ρόλος στη διακίνηση ναρκωτικών, στη χώρα όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη παραγωγή κοκαΐνης στην υφήλιο.
Η δράση των οργανώσεών τους συνεχίζει τον ατελείωτο εμφύλιο πόλεμο, που διαρκεί πάνω από έξι δεκαετίες κι αποτελεί αιτία αναρίθμητων τραγωδιών στη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Επιθέσεις με τη χρήση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, βομβιστικές ενέργειες, εξαναγκαστικοί εκτοπισμοί πληθυσμών, απαγωγές εφήβων που χρησιμοποιούνται σαν στρατιώτες είναι σχεδόν καθημερινά φαινόμενα.
Καταζητούμενοι στις ΗΠΑ, αυτοί που είναι γνωστοί με τα προσωνύμια Τσικίτο Μάλο («κακό αγόρι»), Ιβάν Μορδίσκο και Παμπλίτο («μικρός Πάμπλο») προφανώς ζουν στην παρανομία.
Τσικίτο Μάλο
Ο Γιοβάνις δε Χεσούς Άβιλα Βιγιαδιέγο, πιο γνωστός με το ψευδώνυμο Τσικίτο Μάλο («κακό αγόρι») ανέλαβε επικεφαλής του καρτέλ Clan del Golfo, της μεγαλύτερης εγκληματικής οργάνωσης στην Κολομβία, μετά τη σύλληψη τον Οκτώβριο του 2021 του προκατόχου του, του Οτονιέλ.
Αυτός ο τελευταίος -το πραγματικό του όνομα είναι Ντάιρο Αντόνιο Ούσουγα- συνελήφθη στο πλαίσιο επιχείρησης που θεωρήθηκε πως κατάφερε το πιο βαρύ πλήγμα στα καρτέλ στην Κολομβία μετά τον θάνατο του Πάμπλο Εσκομπάρ, από πυρά δυνάμεων επιβολής του νόμου, το 1993.
Μετά την έκδοση του Οτονιέλ στις ΗΠΑ και την καταδίκη του να εκτίσει 45 χρόνια κάθειρξης, ο Τσικίτο Μάλο επικράτησε στην εσωτερική σύγκρουση και καταπιάστηκε με τη μεταμόρφωση του καρτέλ.
Η Clan del Golfo, που γεννήθηκε στις στάχτες του ακροδεξιού παραστρατιωτικού κινήματος–το οποίο έκανε την εμφάνισή του τα χρόνια του 1980 και του 1990 και πολεμούσε αντάρτες της άκρας αριστεράς που είχαν πάρει τα όπλα σε αγροτικές κι απομακρυσμένες γωνιές της Κολομβίας–πιστεύεται πως διαθέτει 6.000 ως 7.000 μαχητές και συνεργάτες.
Επιδίδεται κυρίως στη διακίνηση κοκαΐνης, στην παράνομη εξόρυξη χρυσού και στη διακίνηση παράτυπων μεταναστών, σύμφωνα με τις αρχές.
Ο Τσικίτο Μάλο ανήκε σε παραστρατιωτική οργάνωση, αλλά αποχώρησε όταν η ηγεσία της δέχτηκε να καταθέσει τα όπλα δυνάμει συμφωνίας με προηγούμενη κυβέρνηση, αυτή του Άλβαρο Ουρίμπε, το 2004.
Πρόκειται για άνθρωπο που θα του ταίριαζε ο χαρακτηρισμός «τεχνοκράτης», σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Ντίκινσον, διευθύντρια του τμήματος για τη Λατινική Αμερική του κέντρου μελετών International Crisis Group.
«Σκέφτεται σαν επιχειρηματίας, κι ο ηγετικός ρόλος του στην οργάνωση επέστρεψε να εδραιωθούν και να επεκταθούν οι δραστηριότητές της», εξήγησε, ερωτηθείσα σχετικά από το Γαλλικό Πρακτορείο.
Οι φερόμενοι ως αντίπαλοί του στο καρτέλ του τείνουν να πεθαίνουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Ο «Σιόπας» βρέθηκε κόσκινο από τις σφαίρες σε δρόμο το 2023. Ο «Γκονσαλίτο» έγινε γνωστό πρόσφατα πως πνίγηκε όταν ανατράπηκε πλεούμενο σε ποταμό.
Σε μια από τις λιγοστές φωτογραφίες του, ο narco εμφανίζεται με προσεγμένο κοστούμι και ξυρισμένο κρανίο.
Αφού ανακοινώθηκε η συνεργασία ανάμεσα στην Μπογοτά και την Ουάσιγκτον που βάζει άμεσα στο στόχαστρο τον επικεφαλής του, το Clan del Golfo ανέστειλε τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Πέτρο, που διεξάγονταν στο Κατάρ.
Ιβάν Μορδίσκο
Όταν η οργάνωση μαρξιστών ανταρτών Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας (FARC) υπέγραφε την ιστορική συμφωνία ειρήνης το 2016, ο Νέστορ Γρεγόριο Βέρα, πιο γνωστός με το ψευδώνυμο Ιβάν Μορδίσκο, δεν ήταν παρά αξιωματικός μέσου επιπέδου, χωρίς ιδιαίτερη επιρροή, που δρούσε στις ζούγκλες του Αμαζονίου.
Στην πορεία των ετών ωστόσο έγινε σχεδόν θρύλος για τις ικανότητές του στον χειρισμό των όπλων, αφηγήθηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο άλλοτε σύντροφός του στον αγώνα στην επαρχία Γουαβιάρε (νότια).
Αρνήθηκε να σεβαστεί τη συμφωνία ειρήνης κι έγινε ένας από τους πιο ισχυρούς κακοποιούς στην Κολομβία, επικεφαλής ομάδας διαφωνούντων αφιερωμένης στη διακίνηση ναρκωτικών και στην αποψίλωση των δασών για τη διευκόλυνση της κτηνοτροφίας.
Επικεφαλής της παράταξης EMC («κεντρικό γενικό επιτελείο», ενν. των FARC), είναι το πλέον καταζητούμενο πρόσωπο στη χώρα. Η κυβέρνηση Πέτρο προσφέρει αμοιβή σχεδόν ενός εκατομμυρίου δολαρίων για πληροφορίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη σύλληψή του.
Τον Απρίλιο του 2023, ο Ιβάν Μορδίσκο έκανε τη μοναδική γνωστή δημόσια εμφάνισή του στη ζούγκλα. Έφτασε εκεί με πολυτελές, θωρακισμένο 4×4, εφοδιασμένος με τουφέκι ισραηλινού σχεδιασμού (σ.σ. η κρατική βιομηχανία όπλων της Κολομβίας παρήγαγε ως πρότινος εγχωρίως το τουφέκι εφόδου Γκαλίλ με άδεια για τις ένοπλες δυνάμεις). Ανακοίνωσε τότε την έναρξη διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση του σοσιαλδημοκράτη προέδρου Πέτρο. Αλλά οι συνομιλίες δεν πήγαν πουθενά.
Φορώντας μαύρα γυαλιά και ρούχα παραλλαγής, εκφώνησε ομιλία γαρνιρισμένη με επαναστατικά συνθήματα.
Παμπλίτο
Ο Παμπλίτο (ο «μικρός Πάμπλο»), κατά κόσμο Γουστάβο Ανίβαλ Χιράλδο, αντιπροσωπεύει την πιο σκληρή πτέρυγα του Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN, γκεβαριστές). Είναι επικεφαλής του Μετώπου Ντομίνγκο Λαΐν, από τα πιο πλούσια της οργάνωσης.
Ο ELN, που ιδρύθηκε το 1964, εμπνεόταν από τη δράση του Αργεντινού επαναστάτη Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και τη θεολογία της απελευθέρωσης, θεωρείται πως έχει κάπου 5.800 μέλη και δρα σε πάνω από το 20% των 1.100 και πλέον δήμων της Κολομβίας, ειδικά στα σύνορα με τη Βενεζουέλα, σύμφωνα με ειδικούς και την υπηρεσία πληροφοριών. Φέρεται να χρηματοδοτείται διακινώντας ναρκωτικών, επιδιδόμενη στην εκμετάλλευση παράνομων μεταλλείων, ιδίως χρυσού, και απαγωγές για λύτρα.
Ειδικοί λένε πως πλέον είναι από τις πιο σημαντικές οργανώσεις για τη διακίνηση ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική.
Τρίτος τη τάξει στην ιεραρχία του ELN, «ο Παμπλίτο είναι ο πιο σημαντικός διοικητής», σε «οικονομικούς και στρατιωτικούς όρους» της παράταξης, εκτιμά το κέντρο μελετών InSight Crime.
Ο Παμπλίτο, που αντιτίθεται στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, είχε πάει μολαταύτα στην Αβάνα το 2018 για να πάρει μέρος στον διάλογο με την κυβέρνηση.
Οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν το 2019 με απόφαση του προέδρου την εποχή, του Ιβάν Ντούκε, έπειτα από επίθεση με τη χρήση αυτοκινήτου παγιδευμένου με μεγάλη ποσότητα εκρηκτικών εναντίον στρατιωτικής σχολής την Μπογοτά, που είχε στοιχίσει τη ζωή σε 23 ανθρώπους. Ο Παμπλίτο φέρεται να είχε διατάξει την ενέργεια αυτή.
