Τέλος εποχής για την New START, την συμφωνία για τον πυρηνικό αφοπλισμό, η οποία έληξε τα ξημερώματα της Πέμπτης (05.02.2026). Ο Αντόνιο Γκουτέρες έκανε έκκληση σε ΗΠΑ και Ρωσία να αρχίσουν άμεσα τις διαπραγματεύσεις για το κλείσιμο μιας νέας συμφωνίας λόγω του αυξημένου κινδύνου για τη διεθνή ειρήνη.
Ο τερματισμός «κεκτημένων δεκαετιών δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη χρονική συγκυρία. Ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες», σχολίασε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ ζητώντας από ΗΠΑ και Ρωσία να ξεκινήσουν αμέσως τις διαπραγματεύσεις. Από την περίοδο του ψυχρού πολέμου, είχαν κλειστεί συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών οπλοστασίων της Ουάσιγκτον και της Μόσχας, των δυο χωρών που κατέχουν το 80% των πυρηνικών κεφαλών στον κόσμο σήμερα.
Η τελευταία χρονικά, η Νέα START, που είχε υπογραφτεί το 2010, περιόριζε το οπλοστάσιο κάθε πλευράς στους 800 εκτοξευτήρες και στρατηγικά βομβαρδιστικά και σε 1.550 πυρηνικές κεφαλές έτοιμες να χρησιμοποιηθούν («ανεπτυγμένες»), προβλέποντας ανταλλαγές δεδομένων και μηχανισμούς επαλήθευσης.
Η λήξη της σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μία παγκόσμια πυρηνική τάξη η οποία είναι πολύ λιγότερο ελεγχόμενη. Ήδη, οι επιθεωρήσεις που προέβλεπε είχαν ανασταλεί το 2023, εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία που εξαπολύθηκε πριν από σχεδόν 4 χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2022.
«Για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα και πλέον, είμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανέναν δεσμευτικό περιορισμό στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», ανέφερε ο επικεφαλής του ΟΗΕ.
Οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν το 2019 από σημαντική συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού -για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (INF)- που είχαν υπογράψει το 1987 με τη Ρωσία (σ.σ. την τότε ΕΣΣΔ).
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ υπενθύμισε ότι ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών «καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά από αυτόν συνέβαλε στην αποτροπή της καταστροφής», καθώς «οικοδόμησε σταθερότητα και απέτρεψε ολέθριους λανθασμένους υπολογισμούς». Ιδιαίτερα υπογράμμισε ότι οι σχετικές συμφωνίες «διευκόλυναν τη μείωση χιλιάδων πυρηνικών όπλων από τα εθνικά οπλοστάσια», επισημαίνοντας πως «από τις Συνομιλίες Περιορισμού Στρατηγικών Όπλων (SALT) έως τη New START, ο στρατηγικός έλεγχος εξοπλισμών βελτίωσε δραστικά την ασφάλεια όλων των λαών».
Κλείνοντας, απηύθυνε σαφή έκκληση προς Μόσχα και Ουάσιγκτον, τονίζοντας ότι «ο κόσμος προσβλέπει πλέον» στις δύο δυνάμεις «να μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις». Όπως υπογράμμισε, είναι αναγκαίο «να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς καθυστέρηση» και να συμφωνήσουν σε «ένα διάδοχο πλαίσιο που θα αποκαθιστά επαληθεύσιμα όρια, θα μειώνει τους κινδύνους και θα ενισχύει την κοινή μας ασφάλεια».
