Για την Ευρώπη -σύμμαχο των ΗΠΑ- ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να ξεκίνησε ως μια γεωπολιτική διαταραχή αλλά εξελίσσεται σε ενεργειακό σοκ με ανυπολόγιστες συνέπειες, την ώρα που μόλις είχε αρχίσει να ξεπερνά τις συνέπειες του ενεργειακού σοκ του 2022, από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να προβλεφθεί και η οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη δείχνει ήδη πτωτική πορεία, ο πληθωρισμός είναι ανοδικός και ο ανταγωνισμός για την ενέργεια εντείνεται. Η υπόσχεση της ΕΕ για ώθηση της ανταγωνιστικότητας ακούγεται κενή περιεχομένου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το ουσιαστικό κλείσιμο του Πορθμού του Ορμούζ από το Ιράν κατέδειξε την ανησυχητική στρατηγική των ΗΠΑ, αλλά ο μεγαλύτερος αντίκτυπος γίνεται αισθητός και αλλού. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι Ευρωπαίοι καταναλωτές βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο και το 20% της παγκόσμιας προσφοράς διέρχεται συνήθως από τον στενό αυτό θαλάσσιο διάδρομο.
Εξίσου ανησυχητική ήταν και η επίθεση αντιποίνων της Τεχεράνης την περασμένη εβδομάδα στο εργοστάσιο Ρας Ραφάν του Κατάρ, το οποίο παρέχει περίπου το ένα πέμπτο των προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου της χώρας. Όπως αναφέρει ανάλυση του Bloomberg οι ηγέτες της ΕΕ στρέφονται στην Αλγερία για να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές και ανακοινώνουν πακέτα στήριξης των καταναλωτών αθροίζοντας πολλά δισεκατομμύρια ευρώ στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Όλα αυτά θυμίζουν πολύ τι συνέβη στο ενεργειακό τοπίο της ΕΕ όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.
Υπάρχουν βέβαια κάποιες διαφορές. Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν εκτοξευθεί τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά παραμένουν κάτω από το επίπεδο που βρίσκονταν το 2022. Η Γηραιά Ήπειρος δεν εξαρτάται τόσο πολύ από το φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής όσο ήταν από αυτό της Ρωσίας. Μεγάλο μέρος της Ασίας βρίσκεται αναμφισβήτητα σε πιο δύσκολη θέση. Και υπάρχει επίσης η έμμεση ελπίδα ότι αυτός ο πόλεμος θα είναι πολύ μικρότερος από αυτόν στην Ουκρανία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ωστόσο, η οικονομία της Ευρώπης είναι ασθενέστερη από ό,τι το 2022, με τα οικονομικά των χωρών του πυρήνα της, όπως η Γαλλία, να είναι εύθραυστα ακόμη και πριν από το ενεργειακό σοκ του Φεβρουαρίου. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνονται στο μπλοκ (και στη Βρετανία) εν αναμονή της επιστροφής του πληθωρισμού και της αύξησης των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.
Κι ενώ οδεύουμε προς την άνοιξη, τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ έχουν εξαντληθεί από έναν βαρύ χειμώνα και μια λιγότερο αυστηρή πολιτική για τη διατήρησή τους σε υψηλά επίπεδα. Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση με το Ιράν, τόσο υψηλότερος θα είναι ο λογαριασμός για τις ακριβότερες εισαγωγές ενέργειας στην Ευρώπη, οι οποίες πριν από μια εβδομάδα εκτιμήθηκαν σε 6 δισ. ευρώ (7 δισ. δολάρια) – και τόσο περισσότερο ο πληθωρισμός και οι προσδοκίες για τα επιτόκια θα συμπιέσουν τις τιμές στις αγορές πολύτιμων μετάλλων, μετοχών και άλλων περιουσιακών στοιχείων αλλά και τους καταναλωτές.
Το σύστημα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο του Bloomberg Economics για τη μέση πρόβλεψη για την ανάπτυξη της ευρωζώνης το α’ τρίμηνο δείχνει κατάρρευση. Ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 2% σε 3%, ενώ η ανάπτυξη θα μειωθεί από περίπου 1% σε 0%.
«Ακόμα και σε ένα πολύ αισιόδοξο σενάριο, όπου οι εχθροπραξίες θα σταματήσουν μέσα σε λίγες μέρες, θα υπάρξει παρατεταμένη διαταραχή στις ροές LNG», λέει ο Phuc-Vinh Nguyen, ειδικός σε θέματα ενέργειας στο Ινστιτούτο Jacques Delors στο Παρίσι. «Η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με σκληρό ανταγωνισμό από χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα για τις διαθέσιμες προμήθειες», σημειώνει στο Bloomberg.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και σε ποιο βαθμό έχουν πάρει μαθήματα από την κρίση του 2022. Ιδανικά, οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση, δηλαδή αποφυγή ενός επιθετικού κύκλου αύξησης των επιτοκίων που θα στραγγάλιζε την ανάπτυξη και εστίαση σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις για να απεξαρτηθεί η ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα. «Οποιεσδήποτε δημοσιονομικές απαντήσεις στο σοκ των τιμών της ενέργειας θα πρέπει να είναι προσωρινές, στοχευμένες και προσαρμοσμένες», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ.
