Μήνυμα «κατεπείγοντος» για την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να κινηθεί γρήγορα απέναντι σε μια «πρωτοφανή και βαθιά ανησυχητική» κρίση, έστειλε από το EIB Group Forum 2026 ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Μάλιστα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης συνέδεσε ευθέως τη γεωπολιτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή με την οικονομική ασφάλεια και την αναπτυξιακή προοπτική της ΕΕ. Όπως ανέφερε, η Μέση Ανατολή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και των κρίσιμων εμπορικών διαδρομών, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις της αστάθειας να εμφανίζονται άμεσα στις τιμές της ενέργειας, στο κόστος μεταφορών και ασφάλισης και τελικά στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Υπογράμμισε ότι η πλήρης κλίμακα των συνεπειών θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης, καθώς όσο παρατείνεται η αβεβαιότητα τόσο διευρύνονται οι πιέσεις σε ναυτιλιακές ροές, εφοδιαστικές αλυσίδες και οικονομικό κλίμα.
Στο ίδιο πλαίσιο έθεσε ως κεντρικό ζητούμενο την «ευρωπαϊκή κυριαρχία», όχι ως αφηρημένη φιλοδοξία αλλά ως προϋπόθεση για «οικονομική επιβίωση και θεσμική ισχύ». Η Ευρώπη, είπε, χρειάζεται ικανότητα απορρόφησης εξωτερικών κραδασμών, ενεργειακή ασφάλεια, προστασία της παραγωγικής βάσης και έγκαιρη, συλλογική δράση, τονίζοντας ότι σε περιόδους κρίσης ο χρόνος δεν είναι «ουδέτερη μεταβλητή».
Πέρα από το γεωπολιτικό σκέλος, ο Κυριάκος Πιερρακάκης έβαλε στο επίκεντρο ένα δομικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Επισήμανε ότι η ευρωπαϊκή παραγωγικότητα υπολείπεται εδώ και χρόνια και ότι το χάσμα με τις ΗΠΑ έχει διευρυνθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, ενώ πρόσθεσε ότι οι δημογραφικές πιέσεις περιορίζουν την προσφορά εργασίας. Μέχρι το 2040, όπως σημείωσε, το εργατικό δυναμικό της Ευρώπης ενδέχεται να μειώνεται κατά σχεδόν δύο εκατομμύρια άτομα κάθε χρόνο, τάση που, όπως είπε, είναι ιδιαίτερα εμφανής και στην Ελλάδα. Το συμπέρασμα που έθεσε είναι ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να στηριχθεί στην αύξηση της εργασίας αλλά πρέπει να προκύψει από υψηλότερη παραγωγικότητα, άρα από καινοτομία, επενδύσεις και αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίου.
Στην καρδιά της παρέμβασής του βρέθηκε η διάσταση των αποταμιεύσεων και της χρηματοδότησης της καινοτομίας. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν πάσχει από έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά από αδυναμία κινητοποίησής τους προς στρατηγικές επενδύσεις. Ανέφερε ότι κάθε χρόνο οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν περίπου 1,4 τρισ. ευρώ και ότι μεγάλο μέρος παραμένει σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης, την ώρα που άλλες οικονομίες επενδύουν περισσότερο σε τεχνολογίες αιχμής.
Επικαλέστηκε επίσης ενδεικτικές συγκρίσει καθώς οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται περίπου στο 2,2% του ΑΕΠ έναντι περίπου 3,4% στις ΗΠΑ, ενώ οι επενδύσεις κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου αντιστοιχούν περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ στην Ευρώπη έναντι περίπου 0,7% στις ΗΠΑ. Κατά τον ίδιο, αυτά τα μεγέθη μεταφράζονται στο αν οι εταιρείες μπορούν να αναπτυχθούν, στο αν οι ιδέες μπορούν να κλιμακωθούν και στο αν η Ευρώπη θέτει πρότυπα ή απλώς τα υιοθετεί.
Στο κομμάτι των λύσεων, χαρακτήρισε κρίσιμη την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ως διαρθρωτική μεταρρύθμιση που «καθυστέρησε για πολύ καιρό», ενώ έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων. Όπως είπε, δεν λειτουργούν απλώς ως δανειστές αλλά ως «οικοδόμοι» της ευρωπαϊκής οικονομικής δυναμικότητας, που μειώνουν τον επενδυτικό κίνδυνο εκεί όπου οι αγορές διστάζουν, μετατρέπουν σχέδια σε επενδύσιμα έργα, δημιουργούν πρότυπα και προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.
Ειδική αναφορά έκανε στην ψηφιακή χρηματοδότηση, την οποία περιέγραψε ως δομικό μετασχηματισμό στον τρόπο άντλησης, κατανομής, διακανονισμού και εποπτείας του κεφαλαίου. Σημείωσε ότι τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού μπορούν να μειώσουν τριβές στην εκκαθάριση και στον διακανονισμό, να περιορίσουν το κόστος έκδοσης και διαμεσολάβησης και να επιταχύνουν διασυνοριακές πληρωμές. Παράλληλα, ανέφερε ότι η μετατροπή ενός περιουσιακού στοιχείου σε ψηφιακές μονάδες, μέσω του tokenisation, μπορεί να μειώσει το κόστος έκδοσης ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να τις συνδέσει με ευρύτερες βάσεις επενδυτών στην Ευρώπη. Προειδοποίησε όμως για κινδύνους κατακερματισμού, μεταβλητότητας και κυβερνοχώρου, υπογραμμίζοντας ότι καινοτομία χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί να αναπτυχθεί σε κλίμακα και ότι η εμπιστοσύνη χτίζεται με κανόνες, εποπτεία και αξιόπιστη εφαρμογή.
Στο τέλος, έθεσε και το ζήτημα του ψηφιακού ευρώ ως στρατηγική πρωτοβουλία για να διασφαλιστεί ότι η ρευστότητα της κεντρικής τράπεζας θα παραμείνει διαθέσιμη και στην ψηφιακή εποχή, συμπληρώνοντας τα μετρητά και ενισχύοντας τη νομισματική κυριαρχία της Ευρώπης. Όπως ανέφερε, εφόσον συμφωνηθεί το νομοθετικό πλαίσιο μέσα στο 2026, μπορεί να ακολουθήσει πιλοτική εφαρμογή το 2027, με το σύστημα να είναι έτοιμο για πιθανή έκδοση γύρω στο 2029.
