Δάνεια ύψους 118 εκατ. ευρώ σαν μια πρώτη πληρωμή από το ευρωπαϊκό εργαλείο SAFE αναμένεται να γεμίσουν τον Μάρτιο στα δημόσια ταμεία της Ελλάδα, μετά και την έγκριση του εθνικού σχεδίου στις 26.01.2026.
Η εκταμίευση των δανείων περνά πρώτα από την τελική επικύρωση του Συμβουλίου της ΕΕ και στη συνέχεια από την υπογραφή της δανειακής σύμβασης και των επιχειρησιακών ρυθμίσεων που αφορούν το εθνικό σχέδιο της Ελλάδας.
Την προηγούμενη εβδομάδα, η Κομισιόν αποφάσισε να καταστήσει διαθέσιμη χρηματοδοτική βοήθεια για την Ελλάδα με τη μορφή δανείου έως 787.669.283 ευρώ, και με προκαταβολή 118.150.392,45 ευρώ, η οποία αναμένεται να καταβληθεί τον Μάρτιο 2026, και η οποία προκύπτει από τον κανόνα του SAFE που επιτρέπει προχρηματοδότηση έως 15% του εγκεκριμένου ποσού, ώστε να ξεκινήσει γρήγορα η υλοποίηση των προμηθειών.
Το υπόλοιπο ποσό των 669.518.890,55 ευρώ δεν προβλέπεται να εκταμιευθεί εφάπαξ, αλλά τμηματικά, σε δόσεις που ακολουθούν την πορεία υλοποίησης του σχεδίου και τα αιτήματα πληρωμής.
Πώς κατανέμονται οι πληρωμές
Το χρονοδιάγραμμα, βάσει των κανόνων του SAFE, είναι συγκεκριμένο ως προς το πότε ξεκινά και πότε ολοκληρώνεται. Ο κανονισμός προβλέπει ότι η εκτελεστική απόφαση υιοθετείται, κατά κανόνα, εντός τεσσάρων εβδομάδων από την πρόταση. Μετά την υιοθέτηση της απόφασης, καταρτίζεται δανειακή σύμβαση και επιχειρησιακές ρυθμίσεις, που περιλαμβάνουν ενδεικτικό πρόγραμμα εκταμιεύσεων. Στο επίσημο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του SAFE, οι πρώτες πληρωμές τοποθετούνται στον Μάρτιο 2026.
Σε ό,τι αφορά τις επόμενες εκταμιεύσεις, η περίοδος διαθεσιμότητας του δανείου, δηλαδή η περίοδος μέσα στην οποία μπορούν να εγκριθούν πληρωμές, λήγει στις 31.12.2030. Η Ελλάδα μπορεί να υποβάλει αίτημα πληρωμής έως δύο φορές τον χρόνο, συνοδεύοντάς το με τεκμηρίωση προόδου της υλοποίησης. Η αξιολόγηση προηγείται κάθε δόσης και, όταν είναι θετική, εγκρίνεται η εκταμίευση.
Ας σημειωθεί πως μέχρι το τέλος Νοεμβρίου 2025 είχαν υποβληθεί σχέδια από 19 κράτη μέλη. Έχουν ήδη προωθηθεί δύο δέσμες σχεδίων, στις 15.01.2026 και στις 26.01.2026, από 8 κράτη μέλη κάθε φορά, δηλαδή 16 συνολικά, ενώ συνεχίζεται η αξιολόγηση και για τα υπόλοιπα. Το SAFE εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό «Readiness 2030» της Ευρωπαϊκή Ένωση, με χρηματοδοτική δυνατότητα έως 150 δισ. ευρώ σε δάνεια και με έμφαση στις κοινές προμήθειες και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Ποιοι είναι οι όροι του SAFE
Οι όροι του SAFE είναι δανειακοί και αυτό έχει άμεση αντανάκλαση στο χρέος. Το κεφάλαιο που εκταμιεύεται προσμετράται στο ακαθάριστο δημόσιο χρέος, όπως κάθε δανεισμός της γενικής κυβέρνησης, ενώ οι τόκοι επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό όταν καταβάλλονται. Η βασική διαφοροποίηση είναι οι πολύ μακροί ορίζοντες. Η δανειακή σύμβαση μπορεί να έχει διάρκεια έως 45 έτη και, κατά κανόνα, προβλέπεται περίοδος χάριτος έως 10 ετών για την αποπληρωμή των οφειλών. Έτσι, το βάρος της αποπληρωμής του κεφαλαίου μετατίθεται σε μεγάλο βαθμό μετά την πρώτη δεκαετία και κατανέμεται σε βάθος δεκαετιών.
Πώς θα αξιοποιήσει η Ελλάδα τα χρήματα
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο χρηματοδοτεί προμήθειες κατά προτεραιότητες που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, drones και συστήματα αντί-drones, κυβερνοάμυνα, προστασία κρίσιμων υποδομών, καθώς και στρατηγικούς πολλαπλασιαστές ισχύος όπως συστήματα διοίκησης και ελέγχου, επικοινωνιών και επιτήρησης και διαστημικά μέσα. Παράλληλα, οι συμβάσεις πρέπει να τηρούν τους κανόνες εφοδιαστικής αλυσίδας, με όριο το κόστος εξαρτημάτων που προέρχονται από χώρες εκτός των επιλέξιμων ζωνών να μην υπερβαίνει το 35% του κόστους, ώστε το μεγαλύτερο μέρος της αξίας να «πατά» σε ευρωπαϊκή, συνδεδεμένη ή επιλέξιμη παραγωγική βάση.
Στο ελληνικό σχέδιο, περιλαμβάνεται «πακέτο» έξι προγραμμάτων που εστιάζει στις ασφαλείς επικοινωνίες, την επιτήρηση και στα drones. Επίσης, περιλαμβάνει συνεργασία για την ανάπτυξη και εκτόξευση επικοινωνιακού δορυφόρου μαζί με Κύπρο και Νορβηγία, απόκτηση μικροδορυφόρων με δυνατότητα σύνθετης απεικόνισης σε συνεργασία με την Πολωνία, ανάπτυξη και ενίσχυση συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων για την Πολεμική Αεροπορία σε συνεργασία με Βουλγαρία και Κύπρο, προμήθεια κρυπτογραφικών συσκευών επικοινωνίας, προμήθεια ασυρμάτων επικοινωνίας υψηλής ασφάλειας, και ανάπτυξη και δοκιμές μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων.
