Η ανακοίνωση για την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ – Ινδίας δεν αφήνει αδιάφορη την Ελλάδα καθώς φέρνει πιο κοντά ένα νέο πλαίσιο που, όταν περάσει σε εφαρμογή, θα επηρεάσει από τους δασμούς και τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο επικρατειών, έως τις υπηρεσίες και τις επενδύσεις.
Για την Ελλάδα, το στοίχημα δεν είναι μόνο ότι «ανοίγει» μια μεγάλη αγορά, αλλά και ότι στο διμερές εμπόριο ξεκινά από την θέση του εισαγωγέα, δίνοντάς της την ευκαιρία να αυξήσει τις εξαγωγές της και να μειώσει το εμπορικό της έλλειμμα.
Στο κοινό ανακοινωθέν της συνόδου κορυφής ΕΕ-Ινδίας στο Νέο Δελχί (27.01.2026) οι δύο πλευρές αναφέρουν ότι οι διαπραγματεύσεις της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ολοκληρώθηκαν επιτυχώς και τη χαρακτηρίζουν ορόσημο για την ενίσχυση εμπορίου και επενδύσεων, τη στήριξη ανθεκτικών και διαφοροποιημένων εφοδιαστικών αλυσίδων και την προώθηση βιώσιμης ανάπτυξης.
Στην κοινή στρατηγική ατζέντα έως το 2030 αναφέρονται ως επόμενα βήματα η προώθηση της έγκαιρης εφαρμογής της συμφωνίας, η επιδίωξη συμφωνίας προστασίας επενδύσεων και συμφωνίας γεωγραφικών ενδείξεων, αλλά και η ενίσχυση συνεργασίας σε συνδεσιμότητα, τεχνολογία και οικονομική ασφάλεια.
Τα συνολικά μεγέθη δείχνουν γιατί το θέμα είναι μεγάλο για την Ευρώπη. Το 2024 οι εισαγωγές αγαθών της ΕΕ από την Ινδία διαμορφώθηκαν περίπου σε 71,4 δισ. ευρώ και οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Ινδία περίπου σε 48,8 δισ. ευρώ. Στις υπηρεσίες, για το 2024 καταγράφονται εισαγωγές υπηρεσιών της ΕΕ από την Ινδία περίπου 37,4 δισ. ευρώ και εξαγωγές υπηρεσιών της ΕΕ προς την Ινδία περίπου 29,2 δισ. ευρώ. Στο επενδυτικό σκέλος, οι ευρωπαϊκές αποτιμήσεις αναφέρουν απόθεμα άμεσων ξένων επενδύσεων της ΕΕ στην Ινδία περίπου 132 δισ. ευρώ, ενώ η οικονομική διασύνδεση ενισχύεται και από την παρουσία χιλιάδων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στη χώρα.
Ως επόμενοι στόχοι τίθενται μια συμφωνία προστασίας επενδύσεων και μια συμφωνία γεωγραφικών ενδείξεων για την προστασία εμβληματικών προϊόντων, κάτι που αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Στο ίδιο πλαίσιο της συμφωνίας, περιλαμβάνεται η εμπορική ατζέντα αλλά και έργα συνδεσιμότητας όπως ο India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC) και «πράσινοι διάδρομοι» στη ναυτιλία, δηλαδή πεδία όπου η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον.
Οι αμιγώς εμπορικοί όροι της συμφωνίας περιλαμβάνουν μεγάλη κάλυψη δασμολογικών μειώσεων στο εμπόριο αγαθών και σημαντικές μειώσεις σε κλάδους όπως αυτοκίνητα, αλκοολούχα, χημικά, μέταλλα και κλωστοϋφαντουργία.
Ποια προϊόντα διακινούνται περισσότερο μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας
Το νέο πλαίσιο συναντά μια πολύ συγκεκριμένη πραγματικότητα στις ελληνοϊνδικές εμπορικές ροές. Με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για το οικονομικό έτος 2024-2025, οι ελληνικές εξαγωγές προς την Ινδία ήταν 382,1 εκατ. δολάρια και οι εισαγωγές από την Ινδία 1,056.5 δισ. δολάρια, με εμπορικό έλλειμμα 674,5 εκατ. δολάρια. Μάλιστα, οι εξαγωγές εμφανίζονται μειωμένες έναντι του 2023-2024 και οι εισαγωγές επίσης χαμηλότερες.
Σε ό,τι αφορά το τι εξάγει η Ελλάδα στην Ινδία σήμερα, πρώτος πυλώνας είναι τα πετρελαιοειδή, με αργό πετρέλαιο περίπου 165 εκατ. δολάρια και διυλισμένα ορυκτέλαια περίπου 55,1 εκατ. δολάρια.
Δεύτερος πυλώνας είναι η κυκλική οικονομία και τα βιομηχανικά υλικά, με απορρίμματα και θραύσματα αλουμινίου περίπου 25,3 εκατ. δολάρια, χαρτί και χαρτόνι για ανακύκλωση περίπου 25,4 εκατ. δολάρια, μάρμαρα και τραβερτίνες περίπου 23,9 εκατ. δολάρια και απορρίμματα χαλκού περίπου 22,8 εκατ. δολάρια.
Στο ίδιο πεδίο ακολουθούν ζωοτροφές περίπου 12,6 εκατ. δολάρια, φάρμακα περίπου 6,3 εκατ. δολάρια, ακτινίδια περίπου 6,2 εκατ. δολάρια, βαμβάκι περίπου 5,1 εκατ. δολάρια, κορινθιακή σταφίδα περίπου 4 εκατ. δολάρια, χημικά συνδετικά/προϊόντα περίπου 4 εκατ. δολάρια, καθώς και μικρότερες ροές σε ημικατεργασμένα αλουμινίου, πυρίμαχα τσιμέντα, γλυκερίνη και μήλα.
Στον αντίποδα, και για το ίδιο οικονομικό έτος, οι βασικές εισαγωγές της Ελλάδας από την Ινδία που ξεχωρίζουν είναι αλουμίνιο σε ακατέργαστη μορφή περίπου 145,2 εκατ. δολάρια και οργανικές χημικές ενώσεις περίπου 98,5 εκατ. δολάρια. Ακολουθούν ηλεκτρικοί μετασχηματιστές και μετατροπείς περίπου 62,3 εκατ. δολάρια, καρκινοειδή περίπου 45,8 εκατ. δολάρια, σιδηροκράματα περίπου 42,1 εκατ. δολάρια, φάρμακα σε δόσεις λιανικής περίπου 38,7 εκατ. δολάρια και γυναικεία ενδύματα περίπου 32,5 εκατ. δολάρια.
Ποια η σημασία της συμφωνίας
Στις ελληνικές εξαγωγές, το πιθανό όφελος από την συμφωνία ΗΠΑ και ΕΕ δεν είναι ομοιόμορφο καθώς τα πετρελαιοειδή τα οποία είναι και ο μεγαλύτερος όγκος, είναι προϊόντα όπου οι ροές καθορίζονται περισσότερο από τις διεθνείς τιμές και τη δυναμικότητα των διυλιστηρίων, καθώς και από επιμέρους εμπορικές αποφάσεις, παρά από δασμούς.
Ωστόσο, σε προϊόντα όπου οι δασμοί και οι τελωνειακοί φραγμοί παίζουν μεγαλύτερο ρόλο, όπως είναι το μάρμαρο, τα φάρμακα και ορισμένες κατηγορίες τροφίμων, οι μειώσεις των εμποδίων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις τιμές καθώς και τους χρόνους παράδοσης, δίνοντας ώθηση σε ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικά μικρομεσαίες.
Στην αγροδιατροφή ειδικά, μειώσεις δασμών για προϊόντα όπως κρασί και ελαιόλαδο, δημιουργούν δυνητικά χώρο για ελληνικές επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα έχουν μικρή, αλλά υπαρκτή, παρουσία στην Ινδία. Κρίσιμης σημασίας είναι και η πλευρά της συμφωνίας που αφορά την προστασία συγκεκριμένων τομέων, ειδικά σε ό,τι αφορά εξαιρέσεις σε ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα. Σε πρώτη φάση η Κομισιόν αναφέρει ρητά ότι «οι ευαίσθητοι ευρωπαϊκοί αγροτικοί τομείς θα προστατευθούν πλήρως».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις, με την Copa και την Cogeca να χαιρετίζουν τη συμφωνία ως «σημαντικό και θετικό» βήμα, τονίζοντας ότι η Ινδία είναι αγορά 1,45 δισ. καταναλωτών και ότι η μείωση ή κατάργηση μέχρι πρότινος απαγορευτικών δασμών σε στοχευμένα προϊόντα, όπως επεξεργασμένα τρόφιμα, ελαιόλαδο, χυμοί φρούτων, κρασί και οινοπνευματώδη, μπορεί να ανοίξει ουσιαστικό περιθώριο νέων εξαγωγών. Την ίδια στιγμή, επισημαίνουν ότι ο αποκλεισμός «ευαίσθητων» προϊόντων από την απελευθέρωση, όπως βοδινό κρέας, ζάχαρη, ρύζι, πουλερικά και μέλι, δείχνει προσπάθεια προστασίας της ευρωπαϊκής γεωργίας, ενώ ζητούν αμοιβαιότητα στα πρότυπα παραγωγής και ισχυρό πλαίσιο υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων, με τις διαπραγματεύσεις για τις Γεωγραφικές Ενδείξεις να θεωρούνται κρίσιμες για την προστασία των ευρωπαϊκών προϊόντων προστιθέμενης αξίας στην ινδική αγορά.
Ευκαιρίες και προκλήσεις για τις εισαγωγές ινδικών προϊόντων, «κλειδί» οι υπηρεσίες
Στις ελληνικές εισαγωγές, αν οι μειώσεις των δασμών και οι απλουστεύσεις διαδικασιών διευκολύνουν το εμπόριο σε μέταλλα και χημικά, η ελληνική μεταποίηση μπορεί να επωφεληθεί από πιο προβλέψιμες τιμές και εφοδιασμό. Από την άλλη, σε κλάδους όπως η ένδυση, η αύξηση ανταγωνισμού μπορεί να είναι εντονότερη.
Ωστόσο, το κρυφό χαρτί της Ελλάδας βρίσκεται στις υπηρεσίες. Η ετήσια έκθεση του Γραφείου ΟΕΥ, με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, καταγράφει σταθερά πλεονασματικό ισοζύγιο υπηρεσιών Ελλάδας-Ινδίας, με εισπράξεις 733 εκατ. ευρώ το 2024 και πλεόνασμα 608 εκατ. ευρώ, σε μεγάλο βαθμό λόγω μεταφορών και κυρίως ναυτιλίας. Αν η συμφωνία αυξήσει τον όγκο εμπορίου ΕΕ-Ινδίας, η πρώτη ωφέλεια για την Ελλάδα μπορεί να έρθει μέσω ναύλων και θαλάσσιων μεταφορών, πριν ακόμη φανεί πλήρως στην αξία των εξαγωγών αγαθών.
Η ίδια ετήσια έκθεση του Γραφείου ΟΕΥ καταγράφει ως στρατηγικό στόχο την ανάδειξη της Ελλάδας σε «Πύλη της Ινδίας προς την Ευρώπη» μέσω του IMEC, ένας στόχος που, αν επιτευχθεί, αναμένεται να φέρει σημαντικά οφέλη σε λιμένες, logistics, αποθήκες, ενεργειακούς κόμβους και συναφείς επενδύσεις.
