Κατοικίδια σε πολυκατοικίες: Η νέα σύγκρουση της αστικής καθημερινότητας – Η συμβίωση που αλλάζει τους κανόνες

Το γάβγισμα ενός σκύλου αργά το βράδυ, μια γάτα που κινείται στους κοινόχρηστους χώρους ή η διαφωνία για τη χρήση του ασανσέρ μπορεί να γίνει αφορμή για έντονες αντιπαραθέσεις.

Καθώς τα κατοικίδια γίνονται ολοένα και πιο αναπόσπαστο κομμάτι της αστικής ζωής, οι πολυκατοικίες μετατρέπονται σε πεδίο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στα δικαιώματα των ιδιοκτητών-κηδεμόνων ζώων και στην ανάγκη των υπόλοιπων ενοίκων για ηρεμία και άνετη καθημερινότητα.

Η εικόνα είναι πλέον γνώριμη στις περισσότερες ελληνικές πόλεις.

Σκύλοι σε μπαλκόνια, γάτες στα διαμερίσματα, ομάδες συνοδών κατοικίδιων στους κοινόχρηστους χώρους. Εκεί όπου κάποτε η παρουσία ενός ζώου σε πολυκατοικία θεωρούνταν εξαίρεση, σήμερα αποτελεί καθημερινότητα. Μαζί με αυτήν, όμως, αυξάνονται και οι συγκρούσεις μεταξύ γειτόνων.

Καταγγελίες για θόρυβο, παράπονα για ακαθαρσίες σε κοινόχρηστους χώρους και εντάσεις στις γενικές συνελεύσεις συνθέτουν ένα νέο αστικό φαινόμενο που αποκαλύπτει βαθύτερες κοινωνικές αντιθέσεις: πόσο ανεκτικοί είμαστε απέναντι στις διαφορετικές επιλογές ζωής των άλλων;

Τι λέει ο νόμος

Σε αντίθεση με όσα πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν, η ελληνική νομοθεσία έχει πλέον ξεκαθαρίσει σε μεγάλο βαθμό το τοπίο.

Ο νόμος 4830/2021, που αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο για τα ζώα συντροφιάς, προβλέπει ότι η διατήρηση κατοικιδίων επιτρέπεται σε κάθε κατοικία, συμπεριλαμβανομένων των διαμερισμάτων πολυκατοικιών.

Μάλιστα, ο κανονισμός μιας πολυκατοικίας δεν μπορεί να επιβάλει γενική απαγόρευση κατοικιδίων, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος.

Το άρθρο 15 του νόμου ορίζει ότι τα ζώα πρέπει να διαμένουν μαζί με τον ιδιοκτήτη-κηδεμόνα τους και να τηρούνται οι κανόνες ευζωίας, οι υγειονομικές διατάξεις και οι διατάξεις περί κοινής ησυχίας.

Παράλληλα, οι κοινόχρηστοι χώροι μπορούν να χρησιμοποιούνται για φιλοξενία ζώων μόνο έπειτα από ομόφωνη απόφαση της γενικής συνέλευσης των ιδιοκτητών.

Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί συχνά παρεξηγήσεις αφορά τον αριθμό των κατοικιδίων. Ο νόμος δεν θέτει γενικό ανώτατο όριο. Ωστόσο, ο κανονισμός της πολυκατοικίας μπορεί να προβλέπει ανώτατο αριθμό έως τρία ζώα ανά διαμέρισμα.

Οι συγκρούσεις δεν είναι μόνο νομικές

Παρά τη σαφή νομοθεσία, οι διαμάχες συνεχίζονται.

Διαχειριστές πολυκατοικιών αναφέρουν ότι ένα από τα συχνότερα ζητήματα αφορά τον θόρυβο. Ένας σκύλος που μένει μόνος για ώρες και γαβγίζει συνεχώς μπορεί να προκαλέσει σημαντική όχληση στους γείτονες.

Από την άλλη πλευρά, ιδιοκτήτες-κηδεμόνες κατοικιδίων καταγγέλλουν ότι συχνά αντιμετωπίζονται με προκατάληψη ακόμη και όταν τηρούν όλους τους κανόνες.

Στην πράξη, η σύγκρουση δεν αφορά μόνο τα ζώα. Αφορά διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει ιδιωτικός και κοινός χώρος μέσα σε μια πυκνοκατοικημένη πόλη.

Οι νεότερες γενιές τείνουν να θεωρούν τα κατοικίδια μέλη της οικογένειας. Για πολλούς ηλικιωμένους ή ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ επαφή με ζώα, η παρουσία τους εξακολουθεί να θεωρείται πηγή ενόχλησης ή ακόμη και απειλή.

Η αγορά ακινήτων προσθέτει νέα ένταση

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην εποχή της στεγαστικής κρίσης.

Παρότι ο νόμος προστατεύει τη διατήρηση κατοικιδίων σε κατοικίες, πολλοί ενοικιαστές εξακολουθούν να συναντούν αγγελίες με τη γνωστή φράση «χωρίς κατοικίδια». Το αποτέλεσμα είναι ότι αρκετοί ιδιοκτήτες-κηδεμόνες ζώων δυσκολεύονται να βρουν σπίτι, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η συζήτηση έχει μεταφερθεί πλέον και στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπου συχνά καταγράφονται έντονες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε ιδιοκτήτες ακινήτων και φιλόζωους.

Σε διαδικτυακές κοινότητες, πολλοί χρήστες επικαλούνται τον νόμο 4830/2021 υποστηρίζοντας ότι οι γενικές απαγορεύσεις κατοικιδίων δεν συμβαδίζουν με το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Μια πόλη που αλλάζει

Η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, η μοναξιά των μεγαλουπόλεων και οι επιπτώσεις της πανδημίας ενίσχυσαν τη σχέση των ανθρώπων με τα ζώα συντροφιάς. Για χιλιάδες πολίτες, ένας σκύλος ή μια γάτα δεν αποτελεί πλέον απλώς κατοικίδιο αλλά καθημερινό σύντροφο.

Αυτή η μεταβολή φέρνει αναπόφευκτα και νέες απαιτήσεις από τον αστικό χώρο. Περισσότερα πάρκα για σκύλους, καλύτερη εκπαίδευση των ιδιοκτητών-κηδεμόνων, σαφέστεροι κανόνες στις πολυκατοικίες και μεγαλύτερη κατανόηση μεταξύ των ενοίκων αποτελούν προκλήσεις που ήδη βρίσκονται στην ατζέντα πολλών ευρωπαϊκών πόλεων.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η συζήτηση για τα κατοικίδια στις πολυκατοικίες δεν αφορά τελικά μόνο τα ζώα. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο συνυπάρχουν άνθρωποι με διαφορετικές συνήθειες, ανάγκες και αντιλήψεις μέσα στον ίδιο χώρο.

Ο νόμος μπορεί να καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις. Δεν μπορεί όμως να επιβάλει τον αμοιβαίο σεβασμό. Αυτός παραμένει η βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει η σύγχρονη πολυκατοικία.

Στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τα κατοικίδια. Αντανακλά τις δυσκολίες της συμβίωσης σε μια εποχή όπου διαφορετικές συνήθειες, ανάγκες και αντιλήψεις καλούνται να συνυπάρξουν στον ίδιο χώρο. Και όσο οι πόλεις γίνονται πιο πυκνοκατοικημένες, τόσο πιο συχνά αυτές οι διαφορές θα δοκιμάζουν τις ισορροπίες της καθημερινότητας.