Μια γάτα μπορεί να ζήσει περισσότερα από 20 χρόνια, ενώ μια άλλη να πεθάνει πριν συμπληρώσει τα δέκα.
Η διαφορά δεν οφείλεται αποκλειστικά στην κληρονομικότητα ή στην παρουσία κάποιας ασθένειας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει, η καθημερινή φροντίδα και η έκθεσή της σε εξωτερικούς κινδύνους μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη διάρκεια της ζωής της.
Είναι, για παράδειγμα, συνηθισμένη η αντίληψη ότι μια γάτα που ζει στην επαρχία έχει περισσότερες πιθανότητες να φτάσει σε μεγάλη ηλικία, επειδή βρίσκεται κοντά στη φύση και μακριά από την έντονη κυκλοφορία των πόλεων.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι μεγαλύτερη σημασία από τη γεωγραφική περιοχή έχει ο τρόπος διαβίωσης της γάτας, ιδιαίτερα το αν κυκλοφορεί ελεύθερα σε εξωτερικούς χώρους, αν έχει πρόσβαση σε κτηνιατρική περίθαλψη και αν προστατεύεται από τραυματισμούς και λοιμώξεις.
Πόσα χρόνια ζουν κατά μέσο όρο οι γάτες
Μια μεγάλη επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2024 στο Journal of Feline Medicine and Surgery, εξέτασε στοιχεία από 7.936 θανάτους γατών στη Βρετανία, οι οποίες παρακολουθούνταν από κτηνιατρικές μονάδες του προγράμματος VetCompass.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το προσδόκιμο ζωής από τη γέννηση ήταν κατά μέσο όρο 11,74 χρόνια. Διαπιστώθηκαν, μάλιστα, διαφορές ανάλογα με το φύλο: οι θηλυκές γάτες είχαν προσδόκιμο ζωής 12,51 χρόνια, έναντι 11,18 ετών για τις αρσενικές.
Η ίδια έρευνα συνέδεσε τη μικρότερη διάρκεια ζωής με παράγοντες όπως η απουσία στείρωσης και το μη φυσιολογικό σωματικό βάρος.
Οι αριθμοί αυτοί, πάντως, δεν αποτελούν ανώτατο όριο ηλικίας. Πολλές γάτες φτάνουν τα 15 ή τα 18 χρόνια, ενώ ορισμένες ξεπερνούν ακόμη και τα 20. Το προσδόκιμο ζωής αποτελεί στατιστική εκτίμηση για έναν συγκεκριμένο πληθυσμό και όχι πρόβλεψη για κάθε ζώο ξεχωριστά.
Γάτες που ζουν στην πόλη: Οι κίνδυνοι της ελεύθερης κυκλοφορίας
Για μια γάτα που κυκλοφορεί ελεύθερα στους δρόμους μιας πόλης, τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν μία από τις σοβαρότερες απειλές. Ακόμη και σε περιοχές με περιορισμένη κυκλοφορία, η πιθανότητα τραυματισμού από αυτοκίνητο ή μηχανή παραμένει υπαρκτή.
Εξίσου σημαντική είναι η έκθεση σε λοιμώδη νοσήματα και παράσιτα. Η επαφή με άλλες γάτες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από καβγάδες και δαγκώματα, αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών όπως η ανοσοανεπάρκεια της γάτας (FIV).
Στους κινδύνους προστίθενται οι δηλητηριάσεις, η επαφή με τοξικές ουσίες και οι τραυματισμοί από άλλα ζώα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι γάτες που ζουν σε αστικό περιβάλλον έχουν μικρό προσδόκιμο ζωής. Μια στειρωμένη και εμβολιασμένη γάτα, που έχει σταθερή πρόσβαση σε τροφή, ασφαλές καταφύγιο και κτηνιατρική φροντίδα, μπορεί να ζήσει πολλά χρόνια.
Ωστόσο, η ανεξέλεγκτη κυκλοφορία αυξάνει την έκθεσή της σε περιστατικά που μπορεί να αποδειχθούν θανατηφόρα, ανεξάρτητα από τη γενικότερη κατάσταση της υγείας της.
Γάτες στην επαρχία: Είναι πράγματι πιο ασφαλείς;
Η ζωή στην επαρχία προσφέρει συνήθως περισσότερο χώρο για κίνηση, εξερεύνηση και φυσική δραστηριότητα. Η μικρότερη κυκλοφοριακή επιβάρυνση σε ορισμένες περιοχές μπορεί επίσης να περιορίζει συγκεκριμένους κινδύνους.
Ωστόσο, η ύπαιθρος δεν αποτελεί απαραίτητα ασφαλέστερο περιβάλλον.
Οι γάτες που κυκλοφορούν ελεύθερα μπορεί να εκτεθούν σε αγροτικά οχήματα, φυτοφάρμακα, παράσιτα, επιθέσεις άλλων ζώων και λοιμώδη νοσήματα. Επιπλέον, σε απομακρυσμένες περιοχές, η άμεση πρόσβαση σε κτηνιατρική περίθαλψη ενδέχεται να είναι δυσκολότερη.
Σημαντικό ρόλο παίζει και το αν πρόκειται για δεσποζόμενη ή αδέσποτη γάτα. Ένα ζώο που ζει σε αγροτικό σπίτι, τρέφεται συστηματικά και δέχεται προληπτική φροντίδα έχει πολύ διαφορετικές συνθήκες διαβίωσης από μια αδέσποτη γάτα που αναζητά καθημερινά τροφή και καταφύγιο.
Επομένως, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να επιτρέπουν το γενικό συμπέρασμα ότι οι γάτες της επαρχίας ζουν περισσότερο ή λιγότερο από εκείνες των πόλεων. Η σύγκριση εξαρτάται από τις πραγματικές συνθήκες στις οποίες ζει κάθε ζώο.
Γάτες που ζουν μέσα στο σπίτι: Έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής;
Η διαβίωση αποκλειστικά σε εσωτερικούς χώρους περιορίζει σημαντικά την έκθεση σε τροχαία ατυχήματα, επιθέσεις άλλων ζώων και ορισμένες λοιμώξεις. Αυτό αποτελεί σαφές πλεονέκτημα για την ασφάλεια μιας γάτας, χωρίς όμως να εγγυάται ότι θα ζήσει περισσότερο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει αμερικανική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE και εξέτασε 3.108 γάτες που είχαν υποβληθεί σε νεκροψία σε πανεπιστημιακό κτηνιατρικό νοσοκομείο.
Στις γάτες για τις οποίες υπήρχαν στοιχεία διαβίωσης, η διάμεση ηλικία θανάτου ήταν 9,43 χρόνια για εκείνες που ζούσαν αποκλειστικά μέσα στο σπίτι, 9,82 χρόνια για όσες ζούσαν τόσο μέσα όσο και έξω και 7,25 χρόνια για εκείνες που ζούσαν αποκλειστικά σε εξωτερικούς χώρους.
Η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική στο συνολικό δείγμα. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν μόνο τις γάτες που είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον ένα έτος ζωής, οι διαφορές μεταξύ των ομάδων δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντικές.
Το εύρημα αυτό δείχνει γιατί χρειάζεται προσοχή στις γενικεύσεις. Η μελέτη αφορούσε συγκεκριμένο πληθυσμό ζώων που είχαν υποβληθεί σε νεκροψία και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υπολογιστεί το προσδόκιμο ζωής όλων των γατών.
Παράλληλα, η αποκλειστική παραμονή στο σπίτι δεν είναι απαλλαγμένη από προβλήματα. Η περιορισμένη άσκηση, η υπερβολική πρόσληψη τροφής και η έλλειψη περιβαλλοντικών ερεθισμάτων μπορούν να συμβάλουν στην παχυσαρκία και στην εμφάνιση προβλημάτων υγείας ή συμπεριφοράς.
Γι’ αυτό και η Αμερικανική Ένωση Κτηνιάτρων Γατών (AAFP), σε επίσημη τοποθέτησή της το 2024, επισημαίνει ότι η επιλογή του τρόπου διαβίωσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τη σωματική ασφάλεια όσο και τις ανάγκες ευζωίας του ζώου.
Οι παράγοντες που μπορούν να βοηθήσουν μια γάτα να ζήσει περισσότερο
Πέρα από το περιβάλλον, η επιστημονική βιβλιογραφία αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης και της καθημερινής φροντίδας.
Η στείρωση έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε μελέτες παρατήρησης. Μπορεί επίσης να περιορίσει συμπεριφορές που αυξάνουν την πιθανότητα τραυματισμών, όπως οι μεγάλες μετακινήσεις για αναζήτηση συντρόφου και οι καβγάδες.
Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους είναι εξίσου σημαντική. Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σακχαρώδους διαβήτη και άλλων προβλημάτων υγείας, ενώ η κατάλληλη διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στην ηλικία, τη δραστηριότητα και τις ιδιαίτερες ανάγκες της γάτας.
Καθοριστική είναι και η προληπτική κτηνιατρική φροντίδα. Οι εμβολιασμοί, η αντιπαρασιτική προστασία και οι τακτικοί έλεγχοι συμβάλλουν στην πρόληψη ή στην έγκαιρη αντιμετώπιση ασθενειών.
Ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες, η παρακολούθηση της νεφρικής λειτουργίας, της αρτηριακής πίεσης, του βάρους και της στοματικής υγείας αποκτά αυξημένη σημασία, καθώς αρκετές παθήσεις μπορεί να εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια.
Για τις γάτες που ζουν μέσα στο σπίτι, σημαντική είναι επίσης η καθημερινή σωματική και πνευματική δραστηριότητα. Το παιχνίδι, οι κατάλληλοι χώροι για σκαρφάλωμα και οι ευκαιρίες εξερεύνησης βοηθούν στην κάλυψη των φυσιολογικών αναγκών τους. Όπου είναι εφικτό, η ελεγχόμενη πρόσβαση σε ασφαλείς εξωτερικούς χώρους μπορεί να προσφέρει επιπλέον ερεθίσματα χωρίς τους ίδιους κινδύνους της ανεξέλεγκτης κυκλοφορίας.
Τελικά, πόσα χρόνια μπορεί να ζήσει μια γάτα;
Στο διαδίκτυο συναντά κανείς συχνά εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες οι γάτες που κυκλοφορούν ελεύθερα στην πόλη ζουν 5 έως 10 χρόνια, εκείνες της επαρχίας 3 έως 8 χρόνια και οι γάτες που παραμένουν μέσα στο σπίτι 12 έως 18 χρόνια ή περισσότερο.
Οι αριθμοί αυτοί, όμως, δεν αποτελούν καθολικά αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα. Οι διαθέσιμες έρευνες δεν τεκμηριώνουν μια τόσο συγκεκριμένη κατάταξη με βάση τον τόπο κατοικίας.
Αυτό που προκύπτει από τις μελέτες και τις διεθνείς κτηνιατρικές οδηγίες είναι ότι η προστασία από εξωτερικούς κινδύνους, η πρόληψη ασθενειών, η κατάλληλη διατροφή και η συστηματική φροντίδα έχουν ουσιαστική σημασία για την υγεία και τη μακροζωία μιας γάτας.
Μια γάτα που ζει στην επαρχία δεν είναι αυτομάτως ασφαλέστερη από μια γάτα της πόλης, όπως και μια γάτα που μεγαλώνει μέσα στο σπίτι δεν είναι απαραίτητα υγιέστερη αν δεν καλύπτονται οι ανάγκες της.
Το πόσα χρόνια θα ζήσει τελικά εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, αρκετοί από τους οποίους δεν μπορούν να προβλεφθούν. Υπάρχουν, ωστόσο, κίνδυνοι που μπορούν να περιοριστούν και προβλήματα υγείας που μπορούν να αντιμετωπιστούν έγκαιρα, αυξάνοντας τις πιθανότητες για μια μεγαλύτερη και καλύτερη ζωή.
