Ο ΣΥΡΙΖΑ περνά σε νέα φάση αβεβαιότητας μετά την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου από την προεδρία του κόμματος, περίπου ενάμιση χρόνο μετά την εκλογή του στην ηγεσία, στις 24 Νοεμβρίου 2024. Ανέλαβε τα ηνία της Κουμουνδούρου σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της και τα αφήνει τώρα σε ένα ακόμη πιο κρίσιμο σημείο καμπής, με το κόμμα να βρίσκεται ανάμεσα στην αυτόνομη πορεία και στη σύγκλιση με το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.
Ο Σωκράτης Φάμελλος, ο οποίος ανακοίνωσε την παραίτηση του από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ το απόγευμα της Πέμπτης (09.07.2026), γεννήθηκε στην Αθήνα το 1966. Είναι διπλωματούχος χημικός μηχανικός, με μεταπτυχιακές σπουδές στον περιβαλλοντικό σχεδιασμό, έχοντας σπουδάσει στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η επαγγελματική και επιστημονική του διαδρομή συνδέθηκε με ζητήματα περιβάλλοντος, υδατικών πόρων, ανακύκλωσης, διαχείρισης αποβλήτων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Υπήρξε διευθυντής Ανάπτυξης της Αναπτυξιακής Εταιρείας ΟΤΑ Ανατολικής Θεσσαλονίκης «ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ Α.Ε.» από το 2001 έως το 2013.
Η αυτοδιοίκηση και ο συνδικαλισμός
Πριν περάσει στην κεντρική πολιτική σκηνή, δραστηριοποιήθηκε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Υπήρξε υποψήφιος δήμαρχος Θέρμης το 2014, επικεφαλής της παράταξης «Παρέμβαση Πολιτών», ενώ διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος, αντιδήμαρχος και πρόεδρος δημοτικής επιχείρησης Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και Αθλητισμού.
Παράλληλα, είχε πολυετή παρουσία στο Τεχνικό Επιμελητήριο, τόσο στο ΤΕΕ/ΤΚΜ όσο και στην Πανελλαδική Αντιπροσωπεία του ΤΕΕ. Η διαδρομή του είχε έντονο τεχνοκρατικό και συνδικαλιστικό αποτύπωμα, πριν μετατραπεί σε καθαρά πολιτική πορεία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η κοινοβουλευτική διαδρομή
Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης με τον ΣΥΡΙΖΑ τον Ιανουάριο του 2015 και επανεξελέγη τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, τον Ιούλιο του 2019 και τον Ιούνιο του 2023.
Τον Οκτώβριο του 2015 ορίστηκε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ τον Απρίλιο του 2016 ανέλαβε την προεδρία της Εξεταστικής Επιτροπής για τη δανειοδότηση των κομμάτων και των ΜΜΕ. Τον Νοέμβριο του 2016 τοποθετήθηκε αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην κυβέρνηση Τσίπρα.
Μετά την ήττα του 2019, ανέλαβε τομεάρχης Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ τον Ιούλιο του 2023 εξελέγη ομόφωνα πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Η θητεία του εκεί διακόπηκε στα τέλη Αυγούστου, όταν καθαιρέθηκε με απόφαση του Στέφανου Κασσελάκη.
Η προεδρία σε ναρκοθετημένο πεδίο
Η εκλογή του στην προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, στις 24 Νοεμβρίου 2024, ήρθε σε μια περίοδο βαθιάς εσωστρέφειας. Ο ίδιος εμφανίστηκε ως πρόσωπο χαμηλών τόνων, θεσμικής συνέχειας και συλλογικής λειτουργίας, σε ένα κόμμα που αναζητούσε εκ νέου σοβαρότητα, αξιοπιστία και πολιτικό προσανατολισμό.
Στη δική του αποτίμηση, επί προεδρίας του έγιναν βήματα οργανωτικής ανασυγκρότησης: συνέδριο, εκλογή νέων οργάνων, ανανέωση σε θέσεις εκπροσώπησης, επανεκκίνηση του Ινστιτούτου «Νίκος Πουλαντζάς» και οικονομική εξυγίανση του κόμματος και των κομματικών μέσων.
Ωστόσο, η παραίτησή του δείχνει ότι τα οργανωτικά βήματα δεν αρκούσαν για να κλείσουν το πολιτικό ρήγμα.
Η ΕΛΑΣ, ο Τσίπρας και το αδιέξοδο
Η δημιουργία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης από τον Αλέξη Τσίπρα άλλαξε ριζικά τα δεδομένα στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Ο Φάμελλος επέμεινε στη γραμμή της προοδευτικής σύγκλισης, στηρίζοντας την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής της 6ης Ιουνίου 2026 για συμπόρευση και αποφυγή σύγκρουσης.
Το πρόβλημα, όμως, ήταν διπλό. Από τη μία, από την πλευρά της ΕΛΑΣ καταγράφηκε, σύμφωνα με τον ίδιο, άρνηση συνεργασίας. Από την άλλη, στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ στελέχη αμφισβήτησαν τη γραμμή του, ζητώντας καθαρότερη αυτόνομη πορεία και κατηγορώντας την ηγεσία ότι οδηγεί το κόμμα σε πολιτική υποχώρηση.
Η παραίτηση ως πολιτικό μήνυμα
Ο Σωκράτης Φάμελλος δεν παραιτήθηκε από τη Βουλή ούτε από τον ΣΥΡΙΖΑ. Παραιτήθηκε από την προεδρία, δηλώνοντας ότι δεν μπορεί να υπηρετήσει «ένα άλλο πολιτικό σχέδιο» και ότι δεν θέλει να γίνει μέρος ενός νέου διχασμού στον αριστερό και προοδευτικό χώρο.
Η παραίτησή του ήρθε ενώ το κλίμα στην Κουμουνδούρου είχε βαρύνει επικίνδυνα. Το σφυροκόπημα του Παύλου Πολάκη, οι προτάσεις για συλλογική ηγεσία, οι αποχωρήσεις στελεχών προς την ΕΛΑΣ και η αδυναμία εφαρμογής της γραμμής σύγκλισης διαμόρφωσαν ένα πολιτικό αδιέξοδο.
Έτσι, ο Φάμελλος φεύγει όπως περίπου ήρθε: σε συνθήκες κρίσης. Ανέλαβε τα ηνία όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έψαχνε σταθερότητα. Τα αφήνει τώρα, την ώρα που το κόμμα αναζητά ξανά πυξίδα.
