Μπορεί ο κορονοϊός να ξεπεράσει την ανοσία; Πως επηρεάζουν τα εμβόλια οι μεταλλάξεις του

Χιλιάδες γενετικές αλληλουχίες του κορονοϊού, αποκαλύπτουν τις συνεχείς μεταλλάξεις του, μια από τις οποίες τον έκανε πιο μεταδοτικό. Το ζήτημα είναι αν και πόσο αυτές επηρεάζουν τις έρευνες για το πολυπόθητο εμβόλιο.

Ερευνητές από το Χιούστον των ΗΠΑ, σε συνεργασία με επιστήμονες από το Weill Cornell Medicine, το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, το Εθνικό Εργαστήριο Argonne και το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν, ανακοίνωσαν μια μελέτη που περιλαμβάνει περισσότερες από 5.000 γενετικές αλληλουχίες του κορονοϊού που αποκαλύπτουν τη συνεχή συσσώρευση μεταλλάξεων στο γενετικό κώδικά του ιού, μία από τις οποίες μπορεί να τον έκανε πιο μεταδοτικό. Όμως, η μελέτη δεν διαπίστωσε ότι αυτές οι μεταλλάξεις έχουν κάνει τον ιό πιο θανατηφόρο ή ότι άλλαξαν τα κλινικά αποτελέσματα.

Γενικά, όλοι οι ιοί συσσωρεύουν γενετικές μεταλλάξεις και οι περισσότερες από αυτές δεν είναι σημαντικές, αναφέρουν οι ερευνητές της μελέτης. Οι κορονoϊοί, όπως ο SARS-CoV-2, είναι σχετικά σταθεροί, επειδή διαθέτουν έναν μηχανισμό διόρθωσης σφαλμάτων. Ωστόσο, κάθε μετάλλαξη είναι ένα τυχαίο γεγονός και με την εκτεταμένη διάδοση του ιού στις ΗΠΑ και αλλού ο ιός είχε πολλές ευκαιρίες να υποστεί μεταλλάξεις, ενδεχομένως με απρόβλεπτες συνέπειες.

Οι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής της Θεραπευτικής Κλινικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευστάθιος Καστρίτης και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ), συνοψίζουν τα ευρήματα αυτής της μελέτης.

Οι ερευνητές αλληλούχισαν το γονιδίωμα του ιού (που αποτελείται περίπου από 30000 βάσεις ) από τις αρχές Μαρτίου, όταν ο ιός φαίνεται να έφτασε για πρώτη φορά στην μητροπολιτική περιοχή των 7 εκατομμυρίων. Η μελέτη περιγράφει τα αποτελέσματα από 5.085 ακολουθίες ιών και ακολουθεί και την μετάδοσή του χωροχρονικά. Έτσι, φαίνεται ότι ο ιός διαδόθηκε σε γειτονιές του Χιούστον σε δύο κύματα, αρχικά χτύπησε τις πιο πλούσιες γειτονιές και ηλικιωμένους, αλλά στη συνέχεια εξαπλώθηκε, στο δεύτερο κύμα, σε νεότερους ανθρώπους και σε γειτονιές χαμηλού εισοδήματος.

Ταυτόχρονα, καθώς ο ιός διαδόθηκε από συνοικία σε συνοικία, συσσώρευσε μεταλλάξεις, πολλές από τις οποίες επηρεάζουν την πρωτεΐνη-ακίδα που βρίσκεται στην επιφάνεια του και με την οποία συνδέεται στα κύτταρα του ξενιστή. Τα γενετικά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι ο ιός έφτασε στο Χιούστον από πολλές ξεχωριστές εισαγωγές, πιθανώς στην αρχή με αεροπορικά ταξίδια.

Click4more Κορονοϊός: 34,44 εκατ. τα κρούσματα παγκοσμίως – Πάνω από 208.000 οι θάνατοι στις ΗΠΑ

Συγκεκριμένα, το 71% των ιών που έφτασαν αρχικά χαρακτηρίστηκαν από μια μετάλλαξη, η οποία φαίνεται να προήλθε για πρώτη φορά στην Κίνα και για την οποία οι επιστήμονες υποπτεύονται όλο και περισσότερο ότι μπορεί να προσφέρει στον ιό ένα βιολογικό πλεονέκτημα στον τρόπο με τον οποίο εξαπλώνεται. Η μετάλλαξη αυτή ονομάζεται D614G.

Μέχρι το δεύτερο κύμα της επιδημίας στο Χιούστον, η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η μετάλλαξη είχε φτάσει να ανευρίσκεται στο 99.9% των περιπτώσεων – κυριαρχώντας ουσιαστικά σε αυτή την εστία της νόσου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που είχαν μολυνθεί με το στέλεχος αυτό είχαν υψηλότερο ιϊκό φορτίο στις ανώτερες αναπνευστικές οδούς τους, έναν παράγοντα που πιθανό να καθιστά το στέλεχος αυτό πιο αποτελεσματικό στην εξάπλωση του.

Μελέτη σε 25.000 γονιδιώματα

Πρόσφατα, η ακόμη μεγαλύτερη μελέτη της εξάπλωσης του κορονοϊού στο Ηνωμένο Βασίλειο, που βασίστηκε σε περίπου 25.000 γονιδιώματα, βρήκε επίσης στοιχεία ότι αυτή η παραλλαγή του ιού (D614G) υπερισχύει των ανταγωνιστών της «κατά τρόπο συνεπή με ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα».

Γενικά, οι επιστήμονες θα περίμεναν η φυσική επιλογή να ευνοεί τις μεταλλάξεις που βοηθούν τον ιό να εξαπλωθεί πιο αποτελεσματικά – καθώς αυτό του επιτρέπει να δημιουργεί περισσότερα αντίγραφα του εαυτού του – αλλά όχι απαραίτητα αυτά που τον καθιστούν πιο μολυσματικό. Η μελέτη διαπίστωσε 285 ξεχωριστές τοποθεσίες στο γονιδίωμα που αναπτύσσονται μεταλλάξεις που αλλάζουν ένα φυσικό δομικό στοιχείο της πρωτεΐνης-ακίδας, η οποία είναι το πιο σημαντικό μέρος του κορονοϊού με την έννοια ότι είναι αυτό που του επιτρέπει να μολύνει και να βλάπτει τους ανθρώπους. Σαράντα εννέα από τις αλλαγές σε αυτές τις περιοχές δεν είχαν βρεθεί πριν σε άλλα γονιδιώματα που έχουν αλληλουχηθεί σε όλο τον κόσμο. Η μελέτη χαρακτηρίζει ορισμένες από τις μεταλλάξεις της πρωτεΐνης-ακίδας ως «ανησυχητικές».

Αν και η μελέτη δεν παρουσιάζει ισχυρές αποδείξεις ότι συμβαίνει οποιαδήποτε επιπλέον εξέλιξη της πρωτεΐνης-ακίδας, προτείνει ότι αυτές οι επαναλαμβανόμενες μεταλλάξεις παρέχουν μια ένδειξη ότι, καθώς ο ιός αλληλεπιδρά με το σώμα και το ανοσοποιητικό μας σύστημα, μπορεί να μαθαίνει να ξεφεύγει από την επιτήρηση του. Οι πραγματικές μεταλλάξεις στον ιό εμφανίζονται τυχαία καθώς κάνει λάθη προσπαθώντας να αντιγράψει το γονιδίωμά του μέσα στα κύτταρα μας. Αλλά κάθε νέα περίπτωση λοίμωξης δίνει την ευκαιρία για περισσότερες μεταλλάξεις, οι οποίες με τη σειρά τους αυξάνουν την πιθανότητα μία από αυτές τις μεταλλάξεις να είναι χρήσιμη για τον ιό.

Οι μελέτες (Χιούστον και Ηνωμένο Βασίλειο) καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια μετάλλαξη που αλλάζει τη δομή της «πρωτεΐνης-ακίδας» στην επιφάνεια του ιού μπορεί να οδηγήσει στην υπερβολική εξάπλωση αυτού του συγκεκριμένου στελέχους.

Ιολόγοι που εξέτασαν τα αποτελέσματα της μελέτης υποστηρίζουν ότι αυτά τα ευρήματα δείχνουν μια ισχυρή πιθανότητα ότι ο ιός, καθώς έχει διασπαρεί μέσω του πληθυσμού, έχει γίνει πιο μεταδοτικός και ότι αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ικανότητά μας να τον ελέγξουμε. Όμως, τονίζουν ότι πρόκειται για μια μεμονωμένη μελέτη και τα ευρήματα θα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή.

Επιπτώσεις στη διαμόρφωση των εμβολίων

Αυτά τα ευρήματα, από τις δύο μελέτες, μπορεί να έχουν επιπτώσεις στη διαμόρφωση των εμβολίων, σημειώνουν οι καθηγητές του ΕΚΠΑ. Έτσι, παρόλο που δεν το γνωρίζουμε ακόμη, είναι πιθανό ότι αυτός ο κορονοϊός, όταν η ανοσία μας σε επίπεδο πληθυσμού γίνει αρκετά υψηλή, να βρει έναν τρόπο να την ξεπεράσει, σημειώνουν οι επιστήμονες. Εάν αυτό συμβεί, θα βρισκόμασταν σε κατάσταση όμοια με την γρίπη, δηλαδή θα πρέπει να κυνηγάμε τον ιό και, καθώς μεταλλάσσεται, θα πρέπει να τροποποιούμε τα εμβόλια.

Φυσικά απαιτούνται περισσότερες και πιο μακροχρόνιες μελέτες για να φανεί αν οι νέες μεταλλάξεις που εντοπίστηκαν από τους ερευνητές του Χιούστον αλλάζουν την ικανότητα του ιού να ξεφεύγει από το ανοσοποιητικό, να μεταδίδεται πιο εύκολα ή να προκαλεί πιο σοβαρή νόσο. «Είναι όμως γεγονός ότι πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση και να αυξήσουμε την ικανότητά μας να παρακολουθούμε τον ιό για μεταλλάξεις», τονίζουν οι επιστήμονες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Υγεία Τελευταίες ειδήσεις

Ο καφές συνδέεται με τη νόσο Πάρκινσον: Τι έδειξε μεγάλη έρευνα

Ο καφές συνδέεται με τη νόσο Πάρκινσον: Τι έδειξε μεγάλη έρευνα

Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια προοδευτική εγκεφαλική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τρόμο (τρέμουλο), ακαμψία στα άκρα και τον κορμό και προβλήματα κίνησης και ισορροπίας. ... Διαβάστε περισσότερα
Κορονοϊός: Αναλυτικά, τι ισχύει για τους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα

Κορονοϊός: Αναλυτικά, τι ισχύει για τους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα

Οι πάσχοντες από αυτοάνοσα νοσήματα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν τη λοίμωξη που προκαλεί ο κορωνοϊός Covid-19, αλλά οι πιθανότητες σοβαρής νόσου μπορεί να εξαρτώνται ... Διαβάστε περισσότερα
«Εργασιακός μεσαίωνας στο Δαφνί» – Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν μέλη του Δ.Σ. του νοσοκομείου

«Εργασιακός μεσαίωνας στο Δαφνί» – Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν μέλη του Δ.Σ. του νοσοκομείου

Σε πολύ σοβαρές καταγγελίες για κατάφωρη παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων στην καθαριότητα του νοσοκομείου “Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής – ΨΝΑ” στο Δαφνί, προχώρησε ο ... Διαβάστε περισσότερα
Κορονοϊός: Συμπτώματα ακόμα και μετά… από μήνες! Τα ανησυχητικά στοιχεία νέας έρευνας

Κορονοϊός: Συμπτώματα ακόμα και μετά… από μήνες! Τα ανησυχητικά στοιχεία νέας έρευνας

Και ενώ ο κορονοϊός συνεχίζει να επελαύνει, νέα έρευνα έρχεται να προσθέσει κι άλλα ανησυχητικά ευρήματα. Συγκεκριμένα, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης πως από τα αρχικά ... Διαβάστε περισσότερα
Έκκληση Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης: «Ας μην περιμένουμε να αλλάξουμε επίπεδο για να βάλουμε μάσκες»

Έκκληση Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης: «Ας μην περιμένουμε να αλλάξουμε επίπεδο για να βάλουμε μάσκες»

Ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης (ΙΣΘ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, προς κάθε κατεύθυνση καθώς τα κρούσματα του κορονοϊού στην πόλη -και στην ευρύτερη περιοχή της ... Διαβάστε περισσότερα
Χατζηχριστοδούλου: Όχι στο lockdown και με 1.000 κρούσματα τη μέρα – Ποια είναι η “κόκκινη γραμμή”

Χατζηχριστοδούλου: Όχι στο lockdown και με 1.000 κρούσματα τη μέρα – Ποια είναι η “κόκκινη γραμμή”

Η ανάγκη λήψης μέτρων, τύπου lockdown, πιέζει τις χώρες της Ευρώπης, ενώ καμία κυβέρνηση δεν αποφασίζει να ακολουθήσει σκληρές στρατηγικές αναχαίτισης της πανδημίας που θα ... Διαβάστε περισσότερα