Πρόκειται για κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε αδιανόητο, αλλά πλέον δεν είναι. Η Ελλάδα επιχειρεί να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία, με το επίκεντρο αυτής της προσπάθειας, να βρίσκεται στην Κρήτη.
Με το βλέμμα στραμμένο για πρώτη φορά και τόσο αποφασιστικά στο διάστημα, η χώρα επιχειρεί να αποκτήσει πραγματική θέση στον ευρωπαϊκό διαστημικό χάρτη και μάλιστα όχι ως παρατηρητής, αλλά ως παραγωγός τεχνολογίας και πιο συγκεκριμένα στο νησί της Κρήτης.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Με συνολική (ευρωπαϊκή και εθνική) χρηματοδότηση 35 εκατομμυρίων ευρώ και ορίζοντα εξαετίας, το έργο SPACE-Crete, με συντονιστή το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), δεν αποτελεί απλώς ακόμη ένα ερευνητικό πρόγραμμα, καθώς συνιστά μια από τις πιο φιλόδοξες και στρατηγικές επενδύσεις που έχουν γίνει ποτέ στην ελληνική έρευνα υψηλής τεχνολογίας, που στοχεύει στο να δημιουργήσει στην Κρήτη ένα πλήρες οικοσύστημα διαστημικών τεχνολογιών με ευρωπαϊκή εμβέλεια.
Η πρόταση κατέκτησε τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από όλη την Ευρώπη στην εξαιρετικά ανταγωνιστική πρόσκληση HORIZON-WIDERA-2025-ACCESS-01-01 «Teamingfor Excellence», ενώ ήταν η κορυφαία ελληνική συμμετοχή, με το αποτέλεσμα να μην θεωρείται απλώς μια ακαδημαϊκή διάκριση, αλλά ένδειξη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «βλέπει» πλέον την Κρήτη ως έναν από τους περιφερειακούς κόμβους πάνω στους οποίους μπορεί να οικοδομηθεί η νέα ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία.
Για τη σημασία του έργου, τι σηματοδοτεί και πώς διαμορφώνει το μέλλον στο πεδίο της διαστημικής τεχνολογίας, μίλησαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης και ο διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ και συντονιστής του SPACE-Crete, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Όπως σημείωσαν, στην «καρδιά» του εγχειρήματος βρίσκεται η δημιουργία του νέου Κέντρου Αριστείας Κρήτης στις Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST), ενός αυτόνομου φορέα που θα εστιάζει σε τρεις τομείς αιχμής: τις κβαντικές και οπτικές επικοινωνίες, τα «έξυπνα» διαστημικά συστήματα και τους κβαντικούς αισθητήρες. Πρόκειται για τεχνολογίες που σήμερα θεωρούνται κρίσιμες για την επόμενη γενιά δορυφορικών επικοινωνιών, κυβερνοασφάλειας, παρατήρησης Γης, αλλά και τεχνητής νοημοσύνης στο διάστημα.
Ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, κάνοντας αναφορά στη σημασία του έργου, τόνισε ότι «το SPACE-Crete είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά εγχειρήματα που έχουν δρομολογηθεί ποτέ για την Κρήτη και ένα από τα πιο στρατηγικά που αναλαμβάνει το ΙΤΕ» επισημαίνοντας ότι «το νησί αναγνωρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως ένας από τους περιφερειακούς πυρήνες όπου θα χτιστεί τα επόμενα χρόνια η ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία».
Η διαπίστωση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος εάν αναλογιστεί κανείς τη μέχρι σήμερα εικόνα της Ελλάδας στον διαστημικό τομέα, αφού παρά το υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό, η χώρα παρέμενε ουσιαστικά εκτός των μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανικών αλυσίδων του διαστήματος, με τις ελληνικές εταιρείες σπάνια να συμμετέχουν ως βασικοί ανάδοχοι σε αποστολές της ESA και το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων να παραμένει περιορισμένο.
«Το SPACE-Crete δεν φιλοδοξεί να ανατρέψει αυτή την κατάσταση μόνο του. Ωστόσο αλλάζει κάτι θεμελιώδες, αφού για πρώτη φορά δημιουργείται στην Ελλάδα μια συγκεντρωμένη, εξειδικευμένη υποδομή σε τομείς όπου η χώρα μπορεί ρεαλιστικά να αποκτήσει ηγετικό ρόλο», σημείωσε ο κ. Χαρμανδάρης, περιγράφοντας ότι το στοίχημα που μπαίνει δείχνει να δίνει στην Ελλάδα ρόλο, πέρα από αυτόν του απλού χρήστη δορυφορικών τεχνολογιών, περνώντας σταδιακά στην παραγωγή τους.
Όπως σημειώνεται, το συγκεκριμένο εγχείρημα στηρίζεται σε μια εξαιρετικά ισχυρή διεθνή σύμπραξη, καθώς σε αυτό συμμετέχουν ο γαλλικός ερευνητικός κολοσσός CEA, το γερμανικό κέντρο αεροδιαστημικής έρευνας DLR και η OHB-Hellas, μέλος της OHBSE, μιας από τις μεγαλύτερες διαστημικές εταιρείες της Ευρώπης με ετήσιο προϋπολογισμό ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ. Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, κομβικής σημασίας θεωρείται και ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης αναλαμβάνει τον εκπαιδευτικό βραχίονα του εγχειρήματος, με νέα μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα καθώς και τη χρήση του Αστεροσκοπείου Σκίνακα, της κοινής ερευνητικής υποδομής του Πανεπιστημίου Κρήτης και του ΙΤΕ, που έγινε εφικτή χάρη στη δωρεά της ομώνυμης κορυφής του Ψηλορείτη από τον ιστορικό Δήμο Ανωγείων, και η οποία γιορτάζει φέτος τα 40 χρόνια από την ίδρυσή της.
