Βαθύ το ενεργειακό πρόβλημα της Κύπρου
Ξέφρενους ρυθμούς έχει λάβει η άνοδος των ενεργειακών τιμών στην Κύπρο, καθώς το ηλεκτρικό ρεύμα έχει πλέον υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2020. Το πρόβλημα έγκειται στο ότι η ανατίμηση δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη φετινή ενεργειακή κρίση, αλλά φέρει και δομικά χαρακτηριστικά. Εντύπωση προκαλεί, ταυτόχρονα, η διαχρονική αδυναμία προώθησης λύσεων: η Κύπρος διαθέτει ιδιωτικούς σταθμούς αερίου που αδυνατούν να λειτουργήσουν ελλείψει καυσίμου, στο καλώδιο διασύνδεσης με την Ελλάδα καταγράφονται οι γνωστές αγκυλώσεις, ενώ το τερματικό LNG παραμένει στάσιμο έπειτα από χρόνια παλινωδιών και σκανδάλων. Η κατάσταση δεν αποκλείεται να επιδεινωθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, καθώς οι αρμόδιες αρχές προβλέπουν έλλειμμα παραγωγικής ισχύος.
Αγκάθι το πράσινο τιμολόγιο
Εν μέσω αυξήσεων στη χονδρική του ηλεκτρικού ρεύματος, παρατηρούνται πλέον τιμολόγια λιανικής δύο ταχυτήτων. Ο ανταγωνισμός παραμένει έντονος στα μπλε, σταθερά τιμολόγια, συγκρατώντας τις τιμές σε επίπεδα ανεκτά για το μέγεθος της κρίσης. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα πράσινα, ρυθμιζόμενα τιμολόγια, στα οποία εξακολουθούν να παραμένουν εκατομμύρια καταναλωτές. Στη συγκεκριμένη κατηγορία, οι περισσότεροι προμηθευτές δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να ανταγωνιστούν τη ΔΕΗ, εκτιμώντας ότι πρόκειται για ένα τμήμα της αγοράς αδρανές, το οποίο δεν μετακινείται εύκολα. Συνεπώς, το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση καθίσταται ορατό και επιβάλλει τη χορήγηση επιδοτήσεων τους επόμενους μήνες, εφόσον η κρίση συνεχιστεί – μια παρέμβαση η οποία αναμένεται να κοστίσει ακριβά.
Το «τρικ» πίσω από τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ
Σε ό,τι αφορά τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, το ποσό των σχεδόν 2 τρισ. ευρώ που εισηγείται η Κομισιόν προβάλλεται ως ιστορικό, ωστόσο τα δεδομένα επιδέχονται διαφορετική ανάγνωση. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πρόταση για το 2028-2034 αντιστοιχεί στο 1,15% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος των κρατών-μελών, έναντι 1,14% κατά την κατάθεση του ισχύοντος επταετούς πλαισίου. Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση παραμένει ουσιαστικά στάσιμη ως ποσοστό του ΑΕΠ, την ώρα που οι εθνικοί προϋπολογισμοί ενισχύθηκαν κατά 68% σε απόλυτους αριθμούς μέσα σε μία επταετία. Εντούτοις, η κυπριακή προεδρία εισηγήθηκε πρόσθετη περικοπή της τάξης του 2%, όταν το Κοινοβούλιο αξιώνει αύξηση περίπου 10%. Η διάσταση απόψεων δεν εξαντλείται στο συνολικό ύψος των κονδυλίων, αλλά επεκτείνεται στην κατανομή των βαρών για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, την κοινή αγροτική πολιτική, τη συνοχή και την αποπληρωμή του κοινού δανεισμού του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τζόγος και crypto στο στόχαστρο του Ευρωκοινοβουλίου
Πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους από τον διαδικτυακό τζόγο και τις υπεραξίες στα κρυπτονομίσματα θέτει στο τραπέζι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η πρόταση -διατυπώθηκε στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034- περιλαμβάνει επίσης τέλος ψηφιακών υπηρεσιών και επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, προκειμένου να περιοριστεί η πίεση επί των εθνικών εισφορών. Πρόκειται για τη λιγότερο προβεβλημένη πτυχή μιας διεκδίκησης που στοχεύει σε προϋπολογισμό περίπου 10% υψηλότερο από την πρόταση της Κομισιόν. Για να μετατραπούν, ωστόσο, οι εν λόγω επιβαρύνσεις σε κοινοτικά έσοδα, απαιτείται ομοφωνία των 27 κρατών-μελών, την ώρα που ήδη εκδηλώνονται ισχυρές αντιστάσεις. Παρά ταύτα, είναι σαφές ότι οι Βρυξέλλες αναζητούν πόρους σε ψηφιακές δραστηριότητες και αγορές οι οποίες σήμερα φορολογούνται κατά βάση σε εθνικό επίπεδο. Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζει άμεσο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, όπου ο τζόγος και τα κρυπτονομίσματα έχουν τεθεί ήδη στο επίκεντρο του οικονομικού σχεδιασμού, όπως αποτυπώνεται στο νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τα σπουδαία για την ανάπλαση της ΔΕΘ
Σήμερα τα σπουδαία από το μέτωπο της ανάπλασης της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες, προσφορές για το έργο ύψους 205 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ) θα υποβάλουν η ΤΕΡΝΑ, η Metlen, η Άκτωρ και η ΕΚΤΕΡ. Τι περιλαμβάνει το project; Δύο νέα περίπτερα, το Hall 1 των 33.000 τ.μ. και το Hall 2 των 10.000 τ.μ., την πλήρη ανακαίνιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ι. Βελλίδης», μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων και υπόγειο πάρκινγκ 1.064 θέσεων. Ο ανάδοχος θα παραδώσει το έργο σε τέσσερα χρόνια το πολύ, με το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο να επιδιώκει την ανάδειξη του προτιμητέου σχήματος ως το τέλος του έτους. Το έργο θα αναβαθμίσει σημαντικά τις εγκαταστάσεις ενός εκ των κορυφαίων διοργανώσεων της χώρας, συμβάλλοντας καταλυτικά και στην ευρύτερη αναβάθμιση του συνεδριακού τουρισμού της Ελλάδας.
Το ενεργειακό σοκ απλώνεται
Στο 5,1% εκτοξεύθηκε τον Σεπτέμβριο ο πληθωρισμός στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat, από 3,7% τον Αύγουστο. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριάμισι ετών, με τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης να διαμορφώνεται στο 3,8% τον πρώτο μήνα του Φθινοπώρου. Βασική αιτία της ανόδου; Η ενέργεια με ετήσια άνοδο 25,4%, με τον πόλεμο στο Ιράν και τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές να κρατούν ψηλά τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Το πιο ανησυχητικό εύρημα της Eurobank Research όμως είναι άλλο. Οι ανατιμήσεις δεν μένουν πια στην ενέργεια. Ο δομικός πληθωρισμός, που δεν μετράει τις τιμές αγαθών με απότομες διακυμάνσεις (ενέργεια, τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό), έφτασε τον Σεπτέμβριο το 4,5%, από 2,7% τον Μάρτιο έναντι 2,4% στην Ευρωζώνη. Το ενεργειακό σοκ περνά ήδη στις τιμές των υπηρεσιών και των άλλων αγαθών, και στην Ελλάδα πιο γρήγορα από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Οι οικονομολόγοι της τράπεζας εντοπίζουν και εγχώριες αιτίες: ελλείψεις προσωπικού, ασθενή ανταγωνισμό και εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, που φτάνει το 78%. Η σύγκριση θα γίνει με τον Οκτώβριο του 2025, όταν ο πληθωρισμός ήταν μόλις 1,6%.
Τι δείχνει το άλμα της βιομηχανικής παραγωγής
Η βιομηχανική παραγωγή έκανε άλμα 5,8% τον Αύγουστο σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Ο αριθμός όμως αυτός χρήζει προσεκτικότερης ανάγνωσης. Το μεγαλύτερο μέρος της ανόδου προήλθε από την ενέργεια, με +13,2%. Η ενέργεια όμως, επηρεάζεται από παράγοντες, όπως η ζήτηση ρεύματος και οι εισαγωγές ρεύματος. Και γι’ αυτό η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής δεν μπορεί με ασφάλεια να αποδοθεί στη διεύρυνση της παραγωγικής δυναμικής της οικονομίας. Επιπλέον, η σύγκριση γίνεται με χαμηλή βάση, αφού έναν χρόνο νωρίτερα ο δείκτης είχε υποχωρήσει 2,1%. Πιο χρήσιμος δείκτης για την καταγραφή των τάσεων σχετικά με την πορεία της οικονομίας είναι η μεταποίηση, που ενισχύθηκε 4%. Ώθηση έδωσαν τα οχήματα, ο εξοπλισμός μεταφορών και η επισκευή μηχανημάτων. Σε σχέση με τον Ιούλιο, ωστόσο, η μεταποίηση υποχώρησε 0,7%. Ο γενικός δείκτης βιομηχανικής παραγωγής (εμπεριέχει την μεταποίηση, την ενέργεια, τα ορυχεία-λατομεία και την παροχή νερού) ενισχύθηκε 2% με βάση σύγκρισης τον Αύγουστο έναντι του Ιουλίου, σχεδόν αποκλειστικά χάρη στο ρεύμα. Το οκτάμηνο (Ιανουάριος-Αύγουστος) δίνει πιο ρεαλιστική εικόνα (διότι η εποχικότητα είναι μικρότερη): +3,1% συνολικά και +2,7% στη μεταποίηση. Η ανάκαμψη είναι σταθερή αλλά όχι εντυπωσιακή.
