Εδώ και κάμποσο καιρό στην Κωνσταντινούπολη, η ιστορική ποδοσφαιρική ομάδα Μπεσικτάς, η μοναδική που διαθέτει γήπεδο στο κέντρο σχεδόν της Πόλης (π.χ. όπως ο ΠΑΟ), είχε γίνει το παράδοξο «πεδίο» μιας ενδιαφέρουσας φιλικής μεγάλης επενδυτικής «εισβολής» από τις χώρες του Κόλπου, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία.
Κάποιοι αναλυτές στην Πόλη, ισχυρίζονται σήμερα, πως η φιλική αυτή «εισβολή» κεφαλαίων, ευπρόσδεκτη από το καθεστώς Ερντογάν, ήταν ένα μικρό σημαδάκι-μέρος της διαδικασίας που οδήγησε τελικά στην τριμερή Συμφωνία της Μέκκα μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Το παράδοξο αυτής της αυγουστιάτικης ιστορίας είναι ότι η Μπεσικτάς ίσως και να βρεθεί στον δρόμο του Παναθηναϊκού αν τα καταφέρει να περάσει αύριο από την δύσκολη έδρα της ΤΣΣΚΑ Σόφιας…
Ας γυρίσουμε όμως στην σοβαρή πλευρά της ιστορίας αυτής με την οποία ξεκινάει αυτή η εβδομάδα.
Η «Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκα», που υπέγραψαν την Παρασκευή 7 Αυγούστου οι Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Σεχμπάζ Σαρίφ, δεν έπεσε από τον ουρανό.
Είναι το σημερινό αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διαπραγματεύσεων ενός χρόνου. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι διαμορφώνεται σε «συμφωνία» δηλαδή γεγονός, σε μια εξαιρετικά ασταθή γεωπολιτικά στιγμή στην περιοχή, με πολλά ερωτηματικά για την κατάσταση των διαπραγματεύσεων που αφορά στον έλεγχο των στενών του Ορμούζ. Και με την Σαουδική Αραβία να αντιμετωπίζει «αντίποινα» για την στάση της από το Ιράν και τους συμμάχους του.
Όλα αυτά μόλις εξι μήνες, μετά την κλιμάκωση των συγκρούσεων στην περιοχή που πυροδότησε η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου,. Και με την απειλή των Χούθι στην Υεμένη να παίρνει νέες διαστάσεις. Το κρίσιμο στοιχείο της «Συμφωνίας» μεταξύ των τριών σουνιτικών θρησκευτικά χωρών, είναι ότι περιλαμβάνει μία «ρήτρα συλλογικής άμυνας» που συνδυάζει τον μεγαλύτερο αγοραστή όπλων παγκοσμίως, τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και τη μοναδική πυρηνική δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου. Εναν συνδυασμό δηλαδή «δυνατοτήτων» που δίνει εκ των πραγμάτων στο εγχείρημα βάρος πέρα από τη συμβολική επιλογή του τόπου υπογραφής (Μέκκα).
Θα μπορούσε να πεί κανείς ότι όταν ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ «ενώνεται», με την πλουσιότερη χώρα της Μέσης Ανατολής και την μοναδική πυρηνική δύναμη στον μουσουλμανικό (σουνιτικό) χώρο, η συμφωνία δεν αφορά μόνο το (σιιτικό) Ιράν. Θα μπορούσε να πεί κανείς ότι εν δυνάμει αλλάζει άρδην τις ισορροπίες της ευρύτερης περιοχής και ειδικά σε σχέση με το Ισραήλ και τον ρόλο του στην περιοχή.
Βέβαια η «συμμαχία», δεν είναι απαλλαγμένη από εσωτερικές αντιφάσεις και ευρύτερης σημασίας προβλήματα.
Για παράδειγμα η Άγκυρα και το Ριάντ, προέρχονται από μια δεκαετία ψυχρών σχέσεων, με φόντο την τουρκική στήριξη στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και την υπόθεση Κασόγκι, που δεν φαίνεται να έχει ξεπερασθεί από τις σαουδαραβικές επενδύσεις στην Μπεσικτάς και αλλού (ιδιαίτερα στην τουρκική βιομηχανία). Το Πακιστάν βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα σε αντικρουόμενες πιέσεις. Ασφαλώς χρειάζεται τη σαουδαραβική οικονομική βοήθεια, την ίδια ώρα που επεκτείνει τη στρατιωτική συνεργασία με την Τουρκία, ενώ διατηρεί στενή σχέση με την Κίνα και ταυτόχρονα (!) διαχειρίζεται τις σχέσεις με τις ΗΠΑ στην υπόθεση της ρήξης με το Ιράν… Ασφαλώς η θρησκευτική διαχωριστική γραμμή δεν είναι χωρίς σημασία και οι τρεις χώρες είναι σουνιτικές. Αυτό επιτείνει τον σουνιτικό – σιιτικό ανταγωνισμό και αντιπαλότητα στον ισλαμικό κόσμο, αλλά το Ισλαμαμπάντ αποφεύγει με πολύ προσοχή να παρουσιάσει τη συμμαχία σαν τέτοια, καθώς και η δική του εσωτερική του «συνοχή» είναι πολύ… εύθραυστη.
Στα «χαρτιά» της Συμφωνίας των τριών με τους οποίους θέλει να εμπλακεί και η (σουνιτική) Αίγυπτος, το Ισραήλ δεν «κατονομάζεται» πουθενά ως… αντίπαλος.
Αλλά η συμφωνία από μόνη της σαν γεγονός «διαβάζεται» σαν μία καθαρή και σαφής προσπάθεια αντιστάθμισης των κινήσεων και της «στάσης» του Ισραήλ στην περιοχή.
Με άλλα λόγια σαν ένα μέτωπο απέναντι στο ολοένα πιο επιθετικό Τελ Αβίβ, σε μια στιγμή όπου η σχέση Άγκυρας–Ισραήλ είναι ήδη τεταμένη λόγω Γάζας και Συρίας. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι και όλες οι «δυνάμεις» που σχετίζονται, όπως η Ινδία, το Ισραήλ κλπ, ως τρίτες δυνάμεις εκτός σχήματος, καλούνται τώρα να επαναξιολογήσουν τους στρατηγικούς τους υπολογισμούς. Αυτό αφορά ιδιαίτερα το Νέο Δελχί, που βλέπει την σχέση Ισλαμαμπάντ-Άγκυρας να αποκτά νέο βάθος. Κυρίως όμως το Ισραήλ…
Δεν είναι χωρίς σημασίας, το αντίθετο μάλιστα (!), οι νέες πλευρές που ανοίγει η Συμφωνία αυτή, στις ελληνο-τουρκικές «σχέσεις» με όλα τα ζητήματα ανοικτά από την Κύπρο μέχρι το Αιγαίο…
Τελικά, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα και πριν δούμε τις αθέατες πλευρές αυτής της συμφωνίας να ξετυλίγονται στο άμεσο μέλλον, η συμφωνία της Μέκκα, λειτουργεί λιγότερο ως ένα θεσμοθετημένο «σουνιτικό ΝΑΤΟ» όπως πολλοί αναλυτές την παρουσιάζουν και περισσότερο ως «μέσο» διαπραγματευτικής ισχύος. Και μάλιστα σε ένα περιβάλλον, όπου η επιδιωκόμενη αμερικανική «απεμπλοκή» φαίνεται προς το παρόν να αφήνει ένα «κενό» εξουσίας που τρεις δυνάμεις (με αποκλίνοντα και ίσως συγκρουόμενα συμφέροντα) επιχειρούν να καλύψουν.
Αλλά όλα αυτά, χωρίς να έχουν διευθετήσει πλήρως το δικό τους προβληματικό παρελθόν…
