Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια της κυβέρνησης να βάλει φρένο στην αγορά καπνικών προϊόντων και αλκοόλ στους ανήλικους θα παίξει το gov.gr. Τον οδικό χάρτη για να επιτευχθεί ο περιορισμός των παιδιών σε τέτοια προϊόντα παρουσιάστηκε σήμερα (18.03.2026) από τους υπουργούς Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και του υφυπουργού Υγείας, Δημήτρη Βαρτζόπουλου.
Ο «Οδικός Χάρτης και Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών και Αλκοόλ σε Ανήλικους», είναι ένα πλέγμα παρεμβάσεων που συνδυάζει νομοθεσία, τεχνολογία και εντατικούς ελέγχους. Οι ανήλικοι θα ταυτοποιούνται από τους πωλητές καπνικών προϊόντων και αλκοόλ μέσω ενός QR code στο κινητό και η ευθύνη πλέον περνά στους πωλητές.
Το νέο πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά σαφή και καθολική απαγόρευση της πώλησης, της προσφοράς και της διάθεσης των προϊόντων καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη για την εξακρίβωση της ηλικίας μεταφέρεται ρητά στον πωλητή. Εάν ο αγοραστής δεν επιδείξει αποδεικτικό στοιχείο ηλικίας, η πώληση, διάθεση και προσφορά, απαγορεύεται. Παράλληλα, απαγορεύεται πλήρως η πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ μέσω αυτόματων πωλητών.
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα και οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως 3 χρόνια και με χρηματική ποινή.
Πώς θα γίνεται ο έλεγχος ηλικίας
Η ταυτοποίηση ενηλικότητας θα γίνεται μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα αξιόπιστο σύστημα ελέγχου που περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των ανηλίκων.
Όσον αφορά στα σημεία λιανικής πώλησης, οι πωλητές επιλέγουν στην εφαρμογή Gov.gr Wallet την ηλικιακή ομάδα για την επαλήθευση της ηλικίας (π.χ. πάνω από 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο πιθανός αγοραστής σκανάρει το QR code είτε μέσω του Gov.gr Wallet, είτε του Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση του πιστοποιητικού επιβεβαίωσης της ηλικίας.
Ακολούθως, στο Gov.gr Wallet του πωλητή εμφανίζεται πράσινη ή κόκκινη σήμανση ανάλογα με το εάν επιτρέπεται ή όχι η πώληση του προϊόντος βάσει της ηλικίας. Επισημαίνεται ότι δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία των αγοραστών.
Παράλληλα, θεσπίζεται:
- Υποχρεωτικό ψηφιακό μητρώο για όλα τα σημεία λιανικής πώλησης.
- Καθολική απαγόρευση πώλησης μέσω αυτόματων πωλητών.
- Μεταφορά της βασικής ευθύνης ελέγχου στην Ελληνική Αστυνομία, με ενισχυμένα εργαλεία.
- Προσωποποίηση ευθύνης, καθώς πλέον υπεύθυνος είναι και ο φυσικός πωλητής (π.χ. ταμίας, σερβιτόρος).
Το νέο σύστημα έρχεται να αντιμετωπίσει και το φαινόμενο χρήσης ψεύτικων ψηφιακών ταυτοτήτων από ανηλίκους, που μέχρι σήμερα αποτελούσε σημαντικό κενό στην εφαρμογή του νόμου.
Η πρωτοβουλία έρχεται να καλύψει χρόνια κενά στην εφαρμογή της απαγόρευσης, παρά το γεγονός ότι σχετικές διατάξεις υπήρχαν ήδη. Όπως επισημάνθηκε, η αύξηση της χρήσης νικοτίνης και αλκοόλ από ανηλίκους, σε συνδυασμό με την εμφάνιση νέων προϊόντων (όπως θερμαινόμενα ή εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης), κατέστησαν αναγκαία μια πιο αυστηρή και σύγχρονη προσέγγιση. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις στην υγεία, ιδίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα των νέων, καθώς και στην ανάγκη πρόληψης με μακροπρόθεσμο κοινωνικό και δημοσιονομικό όφελος.
Ο βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των ανηλίκων, η πρόληψη της εξάρτησης σε νεαρή ηλικία, η ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας της αγοράς, η αποτελεσματικότερη επιβολή της νομοθεσίας και η ευθυγράμμιση της χώρας με εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Για τον σκοπό αυτό, το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες:
- Πρόληψη και προστασία των ανηλίκων
- Ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς
- Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
- Δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου
- Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων.
events.gov.gr: Πώς θα μπαίνουν οι ανήλικοι σε κέντρα διασκέδασης
Η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους
- να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.
Ψηφιακό μητρώο ελέγχου προϊόντων
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων (alto.gov.gr). Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα.
Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Mε την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code. Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου, όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.
Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει ειδικά τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης. Τα προϊόντα αυτά απαγορεύεται να πωλούνται σε ανηλίκους, δεν μπορούν να διατίθενται μέσω αυτόματων πωλητών, οφείλουν να τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες εντός καταστημάτων και να διατίθενται μόνο μέσω υπαλλήλου.
Εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς
Για την συνεχή εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας. Το τμήμα αυτό έχει ως αρμοδιότητα την παρακολούθηση της κυκλοφορίας προϊόντων καπνού και νικοτίνης, τη συλλογή δεδομένων αγοράς και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικών δημόσιας υγείας.
Δημήτρης Παπαστεργίου: «Η τεχνολογία δίνει πραγματικές λύσεις»
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη διαλειτουργικότητα και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα εγχείρημα που βασίζεται στη συνεργασία.
Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία ξεκίνησε μετά από κυβερνητική σύσκεψη στις αρχές του καλοκαιριού, με σαφή στόχο να αντιμετωπιστεί ένα υπαρκτό κοινωνικό πρόβλημα με σύγχρονα μέσα. «Πρόκειται για πραγματικές λύσεις σε πραγματικά προβλήματα», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τον ρόλο κάθε υπουργείου: το Υγείας στη θεμελίωση της πολιτικής, το Προστασίας του Πολίτη στους ελέγχους και το Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην ανάπτυξη εργαλείων.
Ο κ. Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα σε τρεις βασικές καινοτομίες:
- Το ψηφιακό μητρώο λιανικής πώλησης, που επιτρέπει για πρώτη φορά στην Πολιτεία να γνωρίζει με ακρίβεια τα σημεία ελέγχου.
- Την υποχρεωτική δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων, ώστε να μην χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για παράνομη διάθεση αλκοόλ σε ανηλίκους.
- Το σύστημα επιβεβαίωσης ηλικίας, το οποίο χαρακτήρισε ως το πιο σύνθετο, αλλά και πιο κρίσιμο στοιχείο.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το σύστημα δεν αποκαλύπτει προσωπικά δεδομένα, αλλά μόνο την πληροφορία επιλεξιμότητας, ενώ σημείωσε πως η τεχνολογία αυτή ευθυγραμμίζεται με ευρωπαϊκές πρακτικές και μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς (όπως διαδικτυακές πλατφόρμες).
«Η τεχνολογία είναι εδώ για να κάνει τη ζωή μας πιο ασφαλή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το νέο πλαίσιο απαιτεί τη στήριξη τόσο των επαγγελματιών όσο και της κοινωνίας για να αποδώσει.
Άδωνις Γεωργιάδης: «Χωρίς εργαλεία δεν υπάρχει εφαρμογή νόμου»
Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έθεσε το ζήτημα στην πιο πρακτική του διάσταση: την εφαρμογή του νόμου στην καθημερινότητα.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει απαγόρευση, αλλά «πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη». Τόνισε ότι για χρόνια η συζήτηση επικεντρωνόταν στην ευθύνη της Αστυνομίας, χωρίς όμως να της έχουν δοθεί τα κατάλληλα εργαλεία.
«Η Αστυνομία κάνει θαύματα, αλλά πρέπει να έχει το πλαίσιο για να δράσει», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι το νέο ψηφιακό σύστημα έρχεται ακριβώς να καλύψει αυτό το κενό. Μέσω της πιστοποιημένης επιβεβαίωσης ηλικίας, όπως είπε, καταργούνται τα περιθώρια αμφισβήτησης ή δικαιολογιών από τους πωλητές.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην έννοια της ευθύνης, επισημαίνοντας ότι πλέον κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί άγνοια: «Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία ότι δεν κατάλαβα πως έκανα παράνομη πράξη». Η πώληση καπνικών και αλκοόλ σε ανηλίκους, επανέλαβε, είναι ξεκάθαρα παράνομη και πλέον πλήρως ελέγξιμη.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση των ψηφιακών δυνατοτήτων αποτελεί καθοριστικό βήμα για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας και την ουσιαστική προστασία των ανηλίκων, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή ελέγχου και λογοδοσίας στην αγορά.
Μιχάλης Χρυσοχοΐδης: Μηδενική ανοχή στην πώληση αλκοόλ και καπνού σε ανηλίκους
Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη κατά την ομιλία του, αρχικά, αναφέρθηκε στη στενή συνεργασία των υπουργείων και στην ενίσχυση των ελέγχων για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
Όπως σημείωσε, η συνεργασία με τα υπουργεία Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι πλέον καθημερινή και αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου πλαισίου λειτουργίας για την Ελληνική Αστυνομία, με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση κοινωνικών ζητημάτων και τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός αναφέρθηκε στις οργανωτικές και θεσμικές αλλαγές που έχουν υλοποιηθεί στην Αστυνομία, με βασικότερη την ίδρυση της Διεύθυνσης Κοινωνικής Αστυνόμευσης στο αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ., όπου εντάσσονται ζητήματα όπως η ενδοοικογενειακή βία, η βία ανηλίκων, η έμφυλη βία και ο ρατσισμός. Ενδεικτικά, ανέφερε ότι το 2025 καταγράφηκαν 13.000 συλλήψεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, με 15.000 κατηγορούμενους, εκ των οποίων 650 προφυλακίστηκαν.
Αναφερόμενος ειδικά στην προστασία των ανηλίκων, υπογράμμισε ότι η εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου από τον Ιούλιο του 2025 περιλαμβάνει την καθολική απαγόρευση πώλησης καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους, την υποχρεωτική ταυτοποίηση της ηλικίας των αγοραστών, καθώς και την υποχρεωτική γνωστοποίηση στην αστυνομία ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων.
Όπως είπε, η ανάγκη για το συγκεκριμένο μέτρο προέκυψε από περιστατικά κατανάλωσης αλκοόλ σε σχολικές και ιδιωτικές εκδηλώσεις. Παράλληλα, επισήμανε ότι μετά από χρόνια επανήλθε η ενεργός συμμετοχή της αστυνομίας στους ελέγχους, ενώ θεσπίστηκαν αυστηρότερες διοικητικές και ποινικές κυρώσεις, με πρόβλεψη αυτόφωρης διαδικασίας και πρόστιμα έως 10.000 ευρώ, καθώς και σφράγιση καταστημάτων σε περίπτωση υποτροπής.
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης παρουσίασε το επιχειρησιακό σχέδιο της ΕΛ.ΑΣ., το οποίο προβλέπει εντατικοποίηση των ελέγχων σε καταστήματα και χώρους διασκέδασης, καθώς και ειδικές επιχειρήσεις σε νυχτερινά κέντρα και σημεία πώλησης καπνικών προϊόντων. Παράλληλα, όπως τόνισε, δίνεται έμφαση στη συνεργασία με τοπικές αρχές και κοινωνικούς φορείς.
Κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο έχουν, σύμφωνα με τον υπουργό, τα ψηφιακά εργαλεία, όπως η δημιουργία ψηφιακού μητρώου επιχειρήσεων, η χρήση εφαρμογών για άμεση επιβεβαίωση της ηλικίας των αγοραστών, καθώς και πλατφόρμα για την αναγγελία ιδιωτικών εκδηλώσεων. Επιπλέον, δήλωσε ότι αναβαθμίζεται η εφαρμογή «Safe YOUth» για την ενημέρωση και προστασία ανηλίκων και γονέων.
Τέλος, στόχος των παραπάνω όπως τόνισε είναι η ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων, η αυστηρή τήρηση της νομοθεσίας και η διασφάλιση συνθηκών μηδενικής ανοχής απέναντι σε παραβάσεις που αφορούν τη διάθεση καπνού, αλκοόλ και συναφών προϊόντων.
